Bun ki Khynnah SSLC ki ïa ud bha ïa ka Sobjek Social Sciences
Babu Kular Khongjirem
Ka eksamin Secondary School Leaving Certificate (SSLC) ba ju tip paidbah kum ka eksamin Matric ka la poi sha kaba kut naduh noh mynta ka sngi, ka 6 tarik, Ïaiong, 2022 bad ka result pat la khmih lynti ba kan mih haduh u bnai Jylliew, 2022 eiei kumba ju long manla u snem. Kiba bun ki jingkylli ïa ki sobjek bapher bapher ba ki khynnah ki ladep ïaleh kim da ïapher than na ka rukom set jingkylli ka MBOSE manla u snem lait noh tang ka subject Social Sciences ba ki khynnah ki ïa ong ba ka MBoSE ka set jingkylli khyllah bak-ly-bak na kaba ju set manla u snem.
Ka jingïa ud jong ki khynnah skul kiba ïaleh ïa kane ka eksamin SSLC ka la jia ym tang ha kawei ne ar-tylli ki skul hynrei kylleng sawdong ka Jylla Meghalaya hi baroh kawei la ki dei ki skul kiba don ha sor (urban areas) ne ki skul kiba don ha nongkyndong (rural areas) ruh kumjuh solonsar.
Katkum ka jingïathuh jong ki khynnah kiba ïaleh ïa kane ka eksamin SSLC, ka sobjek Social Sciences ka dei ha kane ka lah sngi u Blei (04-04-2022) ba dang shu dep. Ki la ïathuh ba ka MBoSE ym tangba ka pynkylla bad pynphylla ïa ki rukom set jingkylli hynrei ka la ka set pynkyllaiñ jelabi (complicated/twisted) bha ïa ki jingkylli manla ki lynnong, la ka dei ka sobjek History, ka Civic, ka Geography bad Economics.
Ka MBoSE kam kwah satia ïa ki khynnah skul ba kin ïoh heh mark ïa ka sobjek Social Sciences hynrei ka leh khnang pynban ban pynduh mynsiem ïa ki khynnah skul khamtam haba kim ïoh jingbatai thikna na ki nonghikai bym long skul tikna na ka daw jong ka jingkhang dam (lockdown)ha ki snem ba ladep (2021) ba ka la don ka jingpangkhlam Covid-19.
Ym tang ba ki set kyllaiñ ïa ki jingkylli, hynrei la ïathuh ruh da ki khynnah ba ki jingkylli (question papers) ba ki set, ki don tang khyndiat eh kiba ïadei ne kiba ïa hap katkum na ki jingkylli kiba don ha ka Textbook ba ki pule na manla ki lynnong. Don ruh ki khynnah kiba la ïathuh ba ki la lah bha bad pynkhreh bha ruh ïa baroh ki jingkylli katkum ka Textbook ne kot pule jong ki bad lada ki ngat katkum ki jingkylli na ka kot pule kin ïoh 1st Division ne Distinction ha kane ka sobjek. Phewse, baroh ki jingkylli ba ki la khreh shitom na ki kopi ne ki Notes jong ki baroh shi snem ki lait lut plaiñ kumba la khmih lynti. Ki ong, hana, lada long ha kane ka rukom, ym don jingmyntoi ban pule shitom ne bud Notes ha ki kopi namar lehnohei ka por, ka bor bad ka pisa baroh shisnem lynter. Ki jingkylli ki set na ki Chapter katba ki mon, kim pyrkhat shuh ïa ki khynnah kiba shu pdeng (average students) ne ki khynnah kiba kham duna (below average).
Ka MBoSE ka kwah beit tang ïa kiba stad tam (gifted/talented students). Nalor kata, u nongset jingkylli u pyrkhat ba ki dei ki khynnah ha ka kyrdan College ne University (at college/post graduate level) khlem pyrkhat ba ki dei tang ki khynnah skul Class -X level. Kum kine ki khynnah kiba stad palat kin don eh tang 5 ne 10 percent ha manla ki klass. Lada kane ka jingïathuh jong ki khynnah ka dei kaba shisha, ka MBOSE ka dei ban pyrkhat khia (consider) ïa ka sobjek Social Scuences mynta u snem ïoh kin kylla langknia ei ki khynnah ïaleh Matric khamakha mynta u snem ïa kane ka sobjek.
Ka MBoSE ka dei ruh ban ai jingbthah lypa (instructions/directions) ryngkat ki kyndon (guidelines) sha baroh ki skul ba ki nonghikai kiba hikai ïa ka sobjek Social Sciences kim dei shuh ban phah leh ïa ki jingkylli na ka kot pule (text book) jong ki na manla ki lynnong hynrei kan ailad noh ïa ki nonghikai ba kin thaw hi (frame) ïa ki jingkylli katkum ka jingstad jong ki ban thaw jingkylli na manla ki lynnong ba ki leh kumba ki leh ïa ka sobjek Khasi. Ki nonghikai bapli lada kim leh ïa kito ki jingkylli na ka Textbook ruh, ki sngew sah pap ïoh ki dei ne ngat ha ka eksamin SSLC. Lada ki leh pat ruh, kan shu long lehnohei ne bijai ei ka por, ka bor, namar ka MBOSE kan nym treh set satia ïa kito ki jingkylli ha ka eksamin final (SSLC) ba ki ïaleh. Kane kan buh jingeh shibun eh bad pynkulmar jingmut ym tang ïa ki khynnah Class-X, ki nonghikai, ki bor pynïaid skul hynrei wat ïa ki kmie ki kpa jong ki khynnah ruh kumjuh.
Kumno ki khynnah ki sngew halor kane? Hato, kim duh mynsiem bad ktah ïa ka bor jingmut jingpyrkhat ba kin ïaleh ïa ki sobjek ba dang sah? Hato,ki kmie ki kpa jong ki khynnah kiba la nang la stad ki sngewhun neem halor kane? Kin ieh ïa ki khun jongki katba jia? Hato, kin hun ba ki khun jong ki kin ïoh duna Marks ei na kane ka sobjek mynta u snem na kum kata ka jingleh stad ka MBoSE? Kin shu sngap jar khlem da ïa pynpaw satia sha ki bor pynïaid ba dei peit ïa ka Exam(Education/MBOSE authority). Lada ka dei ka jingshisha, ki dei ban khyndit jingmut kloi lan hapoh ine i por ba lyngkot eh ïoh lap ba dier noh ka por ym lah leh ei ei shuh.