Pynlong ka DBMU ïa ka prokram “ka jingsamlang ïa ka jingtip ban kyntiew ïa kiwei” ha South West KHD
Mawkyrwat, Lber 25: Ka ophis jong u District Project Management Unit, South West Khasi Hills District, Mawkyrwat hapoh ka shatri jong ka Meghalaya Basin Management Agency (MBMA) da ka jingkyrshan jong ka Sorkar Jylla bad ka International Fund for Agricultural Development (IFAD) mynta ka sngi ka la pynlong ïa ka prokram “Ka jingsamlang ïa ja jingtip (Knowledge Sharing Event)” halor ka phang, “Ktah ïa ka jingim! wanrah ia ka jingkylla (Touching Lives! Making a difference)” ba la pynlong hapoh Multipurpose Hall DC, Office Mawkyrwat.
Ha katei ka prokram jingsamlang ïa ka jingtip ha kaba ïa dei bad ki kam trei lyngba ka jingkyrshan ka MBDA (Knowledge sharing event on best practices of various interventions from projects under MBDA) la ïa don lang ka kong C. Kharkongor, IAS, Deputy Commissioner, South West Khasi Hills District, Mawkyrwat, bah W. Biam, MCS, ADC, u bah Lastborn Myrthong, MCS, EAC, ki ophisar sorkar bad ki nongïashim bynta na ki shnong bapher bapher.
U bah Ivan Renold Marbaniang, DPM, Megh-Lamp ula ïathuh ba ka jingthmu katei ka prokram ka long ban ai ka rynsan ïa kiba la ïoh jingmyntoi na ki project bapher bapher napoh MBMA ha ka jingïatreilang bad kiwei ki department jong ka sorkar ba kin ïa phylliew jingmut bad sam ïa ki jingtip halor ki kam ba ki trei khnang ba kiwei ruh kin ïohi nuksa bad pyrshang ban buddien bad ban kyntiew ïa ka roi ka par, ka ïoh ka kot ki ‘riew shimet ne ïa ka shnong ka thaw. U la ong ruh ba ka long ka jingvakren na kawei ka kynhun na ki shnong sha kiwei pat (community will talk to the community).
Ha ka jingkren lamphrang ka kong C. Kharkongkor, Deputy Commissioner, South West Khasi Hills District, Mawkyrwat ka la ong ba mynta ki briew ki la dei ban pyntbit ïa ka rukom treikam katkum ka juk ba mynta wat lada ki long ki jingtrei ba la trei naduh mynyndai khnang ban kyntiew ïa ka roi ka par. Ka la bynrap ruh ba ki briew mynta ki dei ban pyndonkam ïa ka Information Technology ha ki kam ki jam jong ngi khnang ba kin lah ban ai jingtip sha kiba bun ki briew da kaba buh ïa ki dur, ki dur im ne video ne ki jingthoh ha kaba ïa dei bad ka rukom trei, ka jingpynmih ïa u soh jong ki kam jong ngi khnang ba ki briew kin ïoh lad ban thied ïa ki mar ki matta jong ki. Ka la ong ruh ba lyngba ka jinglah ban kyntiew ha ka khaïi pateng ki kam ba ngi trei kan sa kiew ha kajuh ka por kan sa ïarap ïa ka ïoh ka kot jong ka ïing ka sem bad ka imlang sahlang.
Ha katei ka sngi la ïoh ka jingkren na khyndai ngut ki briew ba la kiew bha kum ka kynhun ha ka rukom treikam jong ki ha ki kam bapher bapehr ki la la leit ïashimbynta ha kiba bun ki prokram ha ka jylla, ka ri bad ka pyrthei baroh kawei.
Haba kren kum uwei na ki kynhun ba la kham kiew bha u bah Markstarwell Langte, Nongkdait Nongtwah IVCS u la batai halor ka jingïaid lynti jong ka Nongkdait Nongnah Integrated Village Co-operative Society Nongnah (IVCS), South West Khasi Hills District, Ranikor. U la ong ba nyngkong eh kim pat ïoh jingtip shaphang ki IVCS bad hadien ka jingpynshai na DBMU ki la ïoh jingtip bad ïoh ban sdang ia ka IVCS ha ka 25 tarik u ‘Nailur, 2017 bad ka thong ka long ban ïarap ha ka banking system bad kiwei ki kam pynroi hapoh ka shnong ka thaw, ka distrik bad ka jylla baroh kawei. Ka kam ba ki trei ka khring ïa u paidbah ba kin rung hapoh ka kynhun, ba kin long kiba ïatylli bad ka la kyntiew shibun ïa ka ïoh ka kot bad ka rukom im u paidbah.
U bah Robertson Basan, Environmentalists bad member kynhun Friends of Umngi River u la kren halor ka phang kumno ban pynneh pynsah ïa ki sim moina ha ka shnong Umpung (Preservation of Hill Mynnas at Umpung Village). U la ong ba ki sur jong ki sim ka pyntngen ïa ngi haba ngi don ha ki khlaw ki btap bad haba ngi sngew kynjah. Ha ka jingïakren bad ki bor pynïaid distrik u la ïathuh ba ki la pynmih ka hukum ban ym shah shuh ban siat ïa ki sim. U la ïathuh ba ki la shna ïa ki ruh moina (ki ïing shong) bad buh ha ki khlaw ba kin leit shong ki moina bad la kyntu ruh ïa ki briew ka dong ka thaiñ ba kin ym pom ïa ki dieng ba long jingbam jong ki sim ha ka dong ka thaiñ.
Da ka jingsngewsarong u la ïathuh ba ka jingdon ki moina ha ka thaiñ ka la sdang kiew bad kiwei ki jait sim ruh ki la sdang roi. U la ong ba lada ngi ri bad sumar ïa kiei kiei ba ka mariang ka ai ngi ruh ngin sa ïoh shibun ki jingmyntoi ba kan ai ïa ngi. U la batai ruh halor ka rukom long ki sim ha ka jingwad jingbam, jingsumar bad pynroi ïa ki khun. Namarkata, u la kyrpad ïa ki briew ba kin sngewbha ban ym thang khlaw shuh, siat shuh ïa ki sim, ne pynjulor ïa ka mariang na ka mynta ka bha ka miat hadien habud.
Ka kong Damarsilin Kharhari ka la pharia jingtip halor ka Mel’s Processing Unit, Mawkyrwat. Ka la ïathuh ba ka thong ka long ban pyndonkam ïa ka spah mariang ban kyntiew ïa ka ïoh ka kot ha ka imlang sahkang da kaba pyndonkam da ki soh, ki syntiew bad kiwei ki jhur ne kynbat ban shna umsoh ne waiñ. Ka la ong ba lyngba ka jingdon katei ka unit ki la lah ban tip ïa ka jingkordor jong ki jingthung ha ka mariang namarkatta, ka ïarap ban pynneh pynsah ïa ki dieng bad ki jingthung bapher bapher. Ka ïathuh ruh ba ki briew kin ym lah ban shu pyndonkam ïa ki soh bad ki jingthung tang ban bam hynrei da ka jinglah ban pynkylla sha ka umsoh ne ka waiñ ka la ïarap ban ym pynsep-ei ïa ki bad ban die sha ki bynta bapher bapher jong ka jylla bad ka ri hi baroh kawei.
U bah Iktiar Langte, Nongkdait Nongtwah Collective Marketing Centre u la ïathuh ba ka jingsdang ïa katei ka kynhun bad jaka ka long dei hadien ka jingtreikam bad radbah jong ka Nongkdait Nongnah IVCS. U la ïathuh ba ki la ïohpdiang ka jingïarap kumba T. 12 Lakh (tyngka) ban tei ïa katei ka jaka bad ïa mynta ki la lah ban buh ïa u synsar bad ban pynlong kum ka ophis treikam. U la ïathuh ruh ba katei ka CMC ka la sdang ban lum thup ïa u synsar da kaba thied na ki briew na katei ka dong ka thaiñ bad kin sa leit die ha ka por ba kham biang ka dor.
U President ka Wah Rilang View Point Integrated Convergence Development Project, bah Clearson Kharsyiemlieh u la batai halor ka jingsdang jong katei ka jaka jngohkai pyrthei naduh u snem 1999. U la ïathuh ruh ïa ka khana samari kumno ba la sdang ban tei ïa katei ka jaka bad kiei ki jingdon jingem bad ki jingthung jingtep ba katei ka jaka ka don ban khring ïa ki nongjngohkai pyrthei. U la ïathuh ruh ba ki la ïoh ka jingïarap na ki department bapher bapher ba kynthup ïa ka Soil and Water Conservation Department, ka Tourism Department bad ka PWD Department, MGNREGA, DBMU, NERCOMP, DRDA bad ruh na ka Rurban Mission. Da ka jingsngewkmen u la ong, ba mynta lyngba katei ka jaka ki la lah ban aikam kumba 5 ngut ki briew man ka sngi bad ka jingïohnong ka la kot haduh shi lak sanphew hajar tyngka (T. 1,50,000/-) shisnem nalor ba la siew ïa ka bai trei.
U bah Twolding Jyrwa, Tynnai Bee Keeping Industrial Co-operative Society Ltd. u la batai halor ka jingsdang katei ka kynhun. U la batai kumno ban ri ngap, kiei ki jingeh ban ri ngap, kumno ban pynroi ïa ki ngap, ban pynneh pynsah ïa ka ngap bad ban pynïaid ïew ïa ka umngap ha ka dor ka ba bit. U la ïathuh ba ki dawai ba ai ha ki jingthung ki pynïap bad pynduh jait ïa ki ngap. U la pyntip ba na ki briew ka kynhun jong ki ba la ïoh jinghikai ki la lah ban ai jinghikai ïa kiba bun kiwei pat ki nongrep lada kwah ban ri ngap. U la pynkut da kaba ong ba ka ngap ka dei kawei na ki dawai ba khlaiñ tam ïa u briew na ki jingpang ba bunjait.
U bah Jackman D. Shira, Para-vet Cum Service Provider u la batai halor ka rukom ri, sumar bad ai dawai ïa ki mrad kum ki sniang, ki masi bad kiwei pat ki jingri. U la iathuh ruh ba lyngba katei ka kynhun ki la leit ai jinghikai bad ai jingsumar ha kaba ïa dei bad ki jingri sniang sha kiba bun kiwei pat ki jaka.
U bah Destardland Kharlyngdoh u la kren halor ka Nonglang Community Nursery ba ka la sdang ha u bnai Jymmang, 2017 ha ka jaka ba 1080 Sq. Mtr. da ka jingthmu ban pynneh pynsah ïa ka mariang kum ïa ki khlaw ki btap, ki wah bad ki tyllong um, ban pynbha bad sumar ïa ki catchment area bad kumjuh ruh ban kyntiew ïa ka roi ka par bad ka ïoh ka kot jong ki paidbah nongshong shnong. U la batai ruh shaphang ka jingsara ïa ki dieng bapher bapher ban thung pat ïa ki sha ki catchment area bad sha kiwei pat ki jaka bym don dieng. U la ïathuh ruh ba naduh u snem 2017 haduh 2021 ka jingïohnong ka la long kumba T. 184000/- na kaba die ïa ki dieng.
Ka Sumitra Ch. Sangma, ka la kren halor ka ‘Implementation of Water Conservation-Construction of Check dam of water security (Domestic Purpose) in Convergence with MGNREGA’ at Mawpyllun Ranikor. Ka la ïathuh ba nyngkong ka la don ka jingkyrduh um ha shnong ha thaw hynrei mynta pat ka la pahuh ka um.
Ban pynshit phynshngaiñ ïa katei ka prokram la ïoh ka jingshad tynrai ‘Ka Chad Sngei’ na ka Ri Maram Folk Academy, Mawlangwir bad ka jingrwai kyrpang na ka kynhun Lala Sisters ba la rwai da ka kong Lapdiang bad Lawan Nongsiej ba la ai kyrteng ‘Ko Ri Baieid’. Ka la don ruh ka jingsam ïa ki syrnot sha ki shiphew ngut ki nongïashim bynta kiba la kiew bha ha ka rukom treikam jong ki ha ki kam bapher baphet ba ki trei kum ka kynhun ba la ai jingïarap da ka DBMU bad kiwei ki tnad sorkar.
Ha katei ka prokram ba la pynïaid da ka kong Mumie N. Shangpliang, Senior Manager – RF, la kren pdiang sngewbha da u bah Ivan Renold Marbaniang, DPM, Megh-Lamp bad la ïoh ïa ka jingkren ai khublei na u bah John Kearney Wanniang u la ai ïa ki kyntien ai khublei.