Ka thaiñ shateilam mihngi ka la sakhi ïa ka jingkylla kaba kyrpang ha kine ki shiphew snem ba ladep hapoh ka Ri (Dr. Jitendra Singh)

0

U Myntri Khynnah (Independent Charge) uba dei khmih ia ka tnat Science & Technology jong ka Sorkar Pdeng, Dr.Jitendra Singh u la ong mynta ka sngi ba ka thaiñ shatei lammihngi ka la sakhi ïa ka jingkylla kaba kyrpang ha kine ki shiphew snem ba la dep, bad ba ka la paw kum ka jaka kaba kham biang ki lad pynïasoh, ki jingdon jingem kiba ïadei bad ka kam saïan bad ki lad ki lynti kiba kham bha na ka bynta ki briew jong ka thaiñ. Haba ïakren bad ki lad pathai khubor hadien ba u la pyniaid ïa ka jingïalang bishar bniah ia ki jaka pule Science bad Technology (S&T) ha North East Centre for Technology Application and Reach (NECTAR) ha Shillong, u Dr. Singh u la kdew ia ka jingiaid shaphrang ha ka thain shatei lammihngi ha kine ki shiphew snem ba la dep. U la ong ba ki jylla kiba mynshuwa ki don tang khyndiat ne ym don rel mynta la pyniasoh lyngba ka jingpyniar ia ki lynti rel, la pynroi ia ki kad liengsuin ha kylleng ka thain, bad ki jingtei surok ki la nang kiew bha, kaba pynduna ia ka por kaba lut ha ka leit ka wan bad kyntiew ia ka lad ban leit sha ki jaka bapher bapher. Haba kren shaphang ka jingpynkhlain ia ki jingtei kiba iadei bad ki kam saian, u Myntri u la ong ba ka jingdon jong ki weather radar ha ka thain shatei lammihngi ka la kiew na tang ar ne lai tylli shwa u snem 2014 sha ka 13 tylli, ha kaba la thmu ban pyniar shuh shuh hapoh ka Mission Mausam. U la ong shuh shuh ba ka jingdon jong ki jaka peit bniah bad ki station ha ka thaiñ ka la kiew na kumba 80 sha palat 170, kaba la pynkhlaiñ shibun ïa ka jingpeit bniah ïa ki jingkhie jumai bad ka jingpynkhreh ïa ki jingjia ba sngewsih ha kylleng ka thaiñ shatei lammihngi kaba mad bha ïa ka jingkhih jumai. U la bynrap ba katto katne kiwei pat ki jingpynbha bad ki jingkiew shaphrang kiba lah ban ïohi ki dang jia ha kylleng ki kam bapher bapher ha ka thaiñ, kaba pyni ia ka jingbteng jong ka Sorkar ban peit bniah ia ka roi ka par kaba pura bad kaba kynthup lang ia baroh. U Dr. Singh u la ong ba kine ki kam kim shym la pynbha tang ia ka jingpyniasoh bad ki jingtei hynrei ki la pynjan ruh ia ka thaiñ shatei lammihngi bad ki kam kiba kongsan jong ka ri. U la ong ba ki samla jong ka thaiñ ki nang kham tbit ha ki bynta kum ka kam pynher liengsuiñ, ka kam jngohkai pyrthei, ka koit ka khiah bad ka kam ai jingsumar, da kaba kdew ïa ka jingpynrung kam ïa ki nongsumar dang shen ha Japan ha kaba bun kiba ioh kam ki dei na ka thaiñ shatei lammihngi, khamtam eh na ka jylla Meghalaya. Da kaba ong ba kane baroh ka dei namar ka jingpeit bniah jong u Myntri Rangbahduh ia ka thaiñ, u Dr. Singh u la ong ba u Myntri Rangbahduh u la leit jngoh ïa ka thaiñ shatei lammihngi haduh 80 sien, kaba pyni ïa ka jingshimkhia jong ka Sorkar na ka bynta ka roi ka par ba pura jong ka thaiñ, ka jingkiew ha ka liang ka saian bad ka jingïatylli jong ka ri. U la bynrap ba kum kane ka jingkiew la sakhi ha ki kam telecommunication bad ka jingpyniasoh lyngba ki lad digital, kaba pynsted shuh shuh ia ka jingpynïasoh jong ka thaiñ shatei lammihngi bad ka roi ka par jong ka ri. Ha kane ka juh ka sngi, ha ka NECTAR, u Dr. Jitendra Singh u la leit peit ïa ka Mobile Food Processing Unit (MPU), kaba la sdang lang da ka NECTAR bad ka CSIR-Central Food Technological Research Institute (CSIR-CFTRI), kaba wanrah ïa ki buit pynmih marbam sha ki ïing ki sem jong ki nongrep. U la leit jngoh ruh ia ka Vasundhara Soil Organic Carbon Detection Laboratory-cum-Manufacturing Unit, kaba la seng hapoh ka skhim PM-DevINE da kaba pyndonkam ia ka teknoloji ba la ai na ka Bhabha Atomic Research Centre (BARC), na ka bynta ban test ia ka khyndew ha ka rujom kaba thikna. U Dr. Singh u la leit jngoh ruh ia ka STEM Education Laboratory jong ka NECTAR, ha kaba u la iakren bad ki samla pule bad peit ia ka jingpyni ia ki kam robotics, coding, artificial intelligence bad 3D printing. U la plié paidbah ïa ka GeoInformatics Laboratory ha kane ka jaka kaba pyndonkam ia ki drone kiba katkum ka juk mynta, LiDAR bad ki teknoloji geospatial ban pynkhlain ia ki kam geospatial bad ka kam wad bniah ha ka thain. Ha ka jingïalang peit bniah hadien kane, ki nongpyniaid jong ki jaka pule bapher bapher kiba iadei bad ka Science bad Technology ki la ai ïa ki jingtip shaphang ki prokram ba dang ïaid shakhmat jong ki, ki jingjop ba kongsan bad ki sienjam ban sa wan, da kaba pynpaw ïa ki jingnoh synñiang jong ki sha ka jingwad bniah ha ka liang ka saian, ka jingsaindur thymmai ha ka kam teknoloji, ka jingkyntiew ïa ka bor treikam bad ka jingkiew ha ka imlang sahlang ha ka thaiñ. Ki nongmihkhmat na ka NECTAR, ka CSIR-North East Institute of Science & Technology (CSIR-NEIST), ka CSIR-Central Mechanical Engineering Research Institute (CSIR-CMERI), ka CSIR-National Geophysical Research Institute (CSIR-NGRI), Institute of Advanced Study in Science and Technology (IASST), Indian Institute of Geomagnetism (IIG), India Meteorological Department (IMD), National Centre for Seismology (NCS), Institute of Bioresources and Sustainable Development (IBSD),bad kiwei kiwei ki jaka treikam kiba ïadei bad ka kam saïan ki la wan ïashim bynta ha kane ka jingïalang. Ha kane ka jingïalang, u Dr.Jitendra Singh u la la ban jur ba ki jaka pule kiba ïadei bad ka kam saïan ki dei ban pynleit jingmut ban pyni ïa ki sienjam kiba wanrah jingkylla bad ki jingmih kiba lah ban ïohi. U la kdew sha ka jingkyrshan ba ïaineh jong ka Sorkar ïa ka kam science bad technology lyngba ka jingkyntiew ïa ki jingbei tyngka, ka jingkyntiew ïa ka jingïatreilang hapdeng ki riew shimet bad ki tnat Sorkar, bad ki sienjam ba kongsan kum ka National Quantum Mission bad ka India AI Mission. U Myntri u la ong ba ka dei ban don ka jingïatreilang kaba kham khlaiñ hapdeng ki jaka pule kiba iadei bad ka kam saian, ki IIT, ki skulbah, ki karkhana, ki jaka sumar bad ki sorkar jylla ban pynkylla ia ki jingwad bniah sha ki lad pynbeit kiba iahap. Da kaba iaroh ïa ki jingïatreilang hapdeng ka NECTAR bad kiwei kiwei ki jaka treikam, u la kyntu ïa baroh ki seng ban trei ha ka rukom treikam ba ïatylli kaba ïahap bad ka jingthmu jong ka Viksit Bharat 2047 bad ki jingthmu jong u Myntri Rangbahduh ban pynpoi ia ki roi ka par sha ka thaiñ shatei lammihngi. U la ban jur ruh ïa ka jingdonkam ban rah ïa ka teknoloji sha ki riewlum ban kyntiew ïa ka jingim bad ban ai kam ai jam, haba u la peit ïa ka jingïaid shaphrang jong ka National Seismological Network, kaba la pynkhlaiñ bha ïa ka jingpeitngor ïa ki jingkhynñiuh jumai ha kylleng ka thaiñ shatei lammihngi jong ka thaiñ shatei lammihngi. Da kaba iaroh ia ka NECTAR bad ki kynhun kiba iatrei lang bad ka na ka bynta ki jingjop jong ki, u Dr. Singh u la ong ba ki sienjam ki pyni ia ka jingkut jingmut jong ka Sorkar India ban pyndonkam ia ka saian bad ka teknoloji na ka bynta ka roi ka par kaba pura bad ka jingkyntiew ia ka rukom im jong ki briew jong ka thain shatei lammihngi.

Leave A Reply

Your email address will not be published.