Kane ka sorkar MDA ka ladep pynbeit 6 na ki 12 tylli ki jaka ba ïa kajia pud ong u Mynti Rangbah
50 snem sahkut ka kam pynbeit pud tang ha kata status quo
Shillong, Nailar 25 : U Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma ha ka Sngi Ba Ar ula ong, hadien 50 snem ba sahkut ka kam pynbeit pud tang ha ka Status Quo ka sorkar MDA ka la pynkut noh ïa kane ka kam ba sahteng bad ka Assam da kaba la lah ban pynbeit noh ïa 6 tylla na ki 12 tylli ki jaka kiba don ha ka jingïakajia.
Haba jubab ïa ka jingïatai kaba la wanrah da u MLA ka VPP u Bah Ardent Miller Basaiawmoit halor ki 10 tylli ki mat jingdawa ka seng, u Myntri Rangbah ula ong, “Lah palat ïa ka 50 snem ïa ka mat jong u pud u sam lah shu ieh beit kumba ju long ban ïa burom mar kylliang ne Status Quo. Hynrei kane ka sorkar ha u Lber 2022, ka la ïasoi ïa ka MoU bad ka Assam bad pynbeit ïa ka Tarabari, Gizang bad Hahim ha West Khasi Hills, Boklapara bad Khanapara-Pillangkata ha Ri-Bhoi bad Ratacherra ha East Jaintia Hills.”
Halor ka jingwan rung be-aiñ bad ka jingkhmih ïa ka khappud, ula ong ba lah dep ban buh 18 tylli ki Anti-Infiltration Check Post, ka Facilitation Centre bad Land Customs Station bad ïa ki District Special Squad ha baroh 12 tylli ki Districts ban khynra ïa ki briew kiba wan rung be-aiñ.
Ula ong, ba ki BSF ki dei ki nongïada kiba hakhmat duh ha ka thaiñ khappud bad kiwei pat ki ri katba ki pulit ka jylla ha ki police station, outpost bad check post ki dei kiba wan baar, da ka jingïaid pahara lang, jingtalasi bad ka jingpyndonkam ïa ki kor elektronik ban khmih bniah kynthup ïa ka jingbuh ïa ki ‘Light’ kiba khlain bor bha.
Ban khmih bniah ïa ka jingwan rung be-aiñ, 12 tylli ki District Task Force lah dep ban thaw ban bat ïa ki briew kiba na Bangladesh, ban pynlong kynsan ïa ki jingkhynra da ki kynhun kiba kynthup ïa ki majistor, pulit bad ka tnad Infiltration bad ka State Level Committee kaba la khlieh da u Principal Secretary, Home (Political) ban ithuh ïa ki briew kiba nabar ri kiba la sah palat naduh ka 1 tarik u Kyllalyngkot 2011 bad la phah ïa ka kaiphod man la ka bnai sha ka MHA.
U Myntri Rangbah ula ong, ba ki Nokma, Rangbah Shnong ba d ki Village Defence Party ki dei kiba lah ïadon bynta lang, la pynlong ia ki prokram ai jingpynsngewthuh bad ki ophisar ki leit ban jngoh man ka por bad ban sah ruh ha ki shnong kiba don ha khappud.
Ula ong ba la bthah ïa ki District kiba don marjan bad ka Assam ba kin long kiba husiar hadien ba ka la don ka jingkyndang ïa ki briew ha katei ka jylla bad ka la don ka jingkhmih bniah ha ki surok bah da ka jingïarap ki Rangbah Shnong. Ki nongshong shnong kiba la suba jur kiba na Assam, Tripura bad West Bengal hadien ba la lap ïa ki, la phah ba kin leit phai noh na ka jaka kaba ki wan.
Halor ka MRSSA, 2016, ka jingrejistar ka la kiew sha ki 966 tylli ki shnong, 561 tylli ki dong, 1,653 ngut ki trai ïing bad 5,042 ngut ki nongshong wai na ki 817, 427, 1,110 bad 3,297 ha u Rymphang 2026. La rejistar ruh ïa ki nongtrei bylla kiba wan nabar hapoh ka Act jong u snem 2020.
Halor ka jingdawa ka VPP ban bat bad pynphai biang ïa ki wan rung tuh, u Myntri Rangbah ula ong ba ka Anti-Infiltration Directorate ka dei ka tnad treikam bad naduh u snem 2021 haduh mynta, lah ïoh bat ïa 736 ngut ki briew kiba nabar ri bad la pynshitom ïa ki katkum ka aiñ bad 262 ngut kila shah pynphai noh hadien ba kila pyndep ïa ka jingshah pynsajia bad ki la ïoh jingbit ban leit phai noh.
Ula bynrap ba ka sorkar ka ïeng skhem ïa ka jingsynshar katkum ki kyndon jongka ka aiñ bad ïa ka jinglong jingman jong ki jaka.