Dawa ka HNLC ïa ka EC ka VPP ha KHADC ban weng noh ïa ka Land Amendment Bill, 2026

0

Shillong, Naitung 3 : Ka Hynniewtrep National Liberation Council (HNLC) ha ka sngi Thohdieng ka la dawa ïa ka Executive Committee ka VPP ha Khasi Hills Autonomous District Council (KHADC) ba kan weng ne pyndam noh ïa ka Khasi Hills Autonomous District (Regulation and Administration of Land (Amendment) Bill, 2026, da kaba pynpaw ruh ba ka jingpynksan u President ka VPP u bah Ardent Miller Basaiawmoit ba 76% ki trai ri trai muluk kim don jaka shna ïing ka dei kaba ïalam bakla.
“Ka HNLC namar kata ka dawa ïa ka Executive Committee ba kan weng noh mardor ïa ka Khasi Hills Autonomous District (Regulation and Administration of Land) (Amendment) Bill, 2026,” ong u General Secretary ka HNLC Bah Sainkupar Nongtraw ha ka kyrwoh.
“Lada jia ba ka Executive Committee ka kyntait ban leh ïa kane, u Lat ka Meghalaya u dei ban sangeh shuwa ban ai ïa ka jingmynjur khnang ban ïada ïa ka hok longtrai halor ka khyndew ka shyiap ba la pynkupbor hapoh ka Sixth Schedule” ula ong.
Haba kyntait ban pdiang ia ka jingshaniah u Bah Ardent ha ka Socio Economic and Caste Census (SECC) 2011, u Bah Sainkular ula ong “Da kaba shaniah ha ka Socio Economic and Caste Census (SECC) 2011, kaba kam ba kumba 76% ki longïing ha Meghalaya kim don satia ïa la ka jong ka jaka, u kwah ban pynksan ïa ka jingknieh noh ïa ka bor treikam kat kum ka riti ka dustur jong ki Dorbar Shnong bad Hima haba pynleit jingmut ban ai ïa ka bor ka bym pat ju don mynno mynno ruh ha ka Executive Committee (EC)”.
“Kane kam dei satia ka Land reform (jingpynkylla ïa ka hok halor ka khyndew ka shyiap) ba shisha. Ka dei ka jingwanrah ha kawei ka bor ban pynïaid ïa ka khyndew ka shyiap hapoh ka nam ban weng ïa ka jingbym don jaka puta ki longïing” ula ong.
Ka HNLC ka la ong ba ka jingkheiñ jong ka samari SECC kam lah ban pynksan ïa ka jingthaw aiñ ba kyrpang jong ka ri-lum Khasi.
“Ka jingpynksan ka iap noh haba ïakhmih bniah bha ïa ka. Ka jingkam bala pynphriang khubor bha ba 76% ki longïing kim don satia ïa la ka jong ka jaka shimet ka dei ka jingkheiñ jong ka Jylla Meghalaya baroh kawei kaba kynthup ia ka Khasi, Jaintia bad ri-lum Garo. Wat hapdeng kane, ka Amendment ka treikam tang hapoh ka Khasi Hills Autonomous District Council” ong u Bah Sainkupar.
Ula ong “Lada kane ka jingkam bym don jaka ka dei ka jingeh hapoh ka Jylla baroh kawei, balei tang ha Khasi Hills la shah pynhap ha kane ka jingpynkynriah naphang ïa ka bor halor ka khyndew ka shyiap? Ula ong. “Ka khanasamari jong ka Jylla baroh kawei kam lah ban long ka jingpynksan ia ka aiñ ba kyrpang tang jong ka Khasi Hills”.
U Bah Sainkupar ula ong ba u Bah Ardent Miller Basaiawmoit, kum u MLA, u dei ban kren ïa kane ka mat hapoh ka ïingdorbar Thaw Aiñ ka Jylla, ym lyngba ka KHADC.
“Lada u bah Ardent Miller Basaiawmoit u kwah ban pynksan ïa ka 76% kum u MLA, kane ka dei ka kam hapoh ka ïingdorbar Thaw Aiñ ka Jylla. Um dei satia u dkhot ka KHADC lane u MDC. Ka dei ïa ki MDC ka KHADC ba kin shong bishar ïa ki sakhi ha ka jaka ban shu shim ïa ka samari jong ka Jylla baroh kawei khlem da pan shuwa ïa ki jingkheiñ ba dei thik tang jong ka Khasi Hills” ula kynthoh.
Haba shim ïa ka jingkam ba 76% ki dei ki bym don la ka jong ka jaka kum ka jingïalam bakla, ka HNLC kala ong “Hapoh ka rukom treikam kat kum ka riti ka dustur u Hynniewtrep, ka jingbym don ki briew ïa ka title deed kam mut satia ba une u briew u dei u bym don jaka”.
“Da ki pateng ki briew jong ngi kila im, rep bad ïoh pateng ïa ki jaka jong ki Raid bad Hima lyngba ki bor treikam tynrai bad ka hok longtrai jong ki shnong ki thaw ha ka jaka jong ka jingai kyrteng shimet kum ha ka rukom synshar ki dohlieh” ong u Bah Sainkupar.
Ula buh jingkylli ïa ka jingmut jong kane ka jingkheiñ : “Lada 76 % ki longïing ha Meghalaya ki dei shisha ki bym don jaka, ka dei ïa ka ban kylli balei ba 88.5% na ki longïing ha Nongkyndong ha kane ka jylla ki don ïa ki ïing ba ki sah. Ka Longïing kam lah ban tei ïa la ka jong ka ïing ha ka jaka ba kam long trai”.
“Ka SECC ka dei kaba pynwandur ban thew ïa ki hok longtrai ïa ki khyndew ki shyiap jong ki riew shimet, ka rukom leh ki bor synshar dohlieh ka bym shym la shna ban ithuh ïa ki jaka ki Raid, Hima lane ki Shnong kum ka dur jong ka jinglong trai” ula ong.
“U bah Ardent Miller Basaiamoit ula pyndonkam ïa kane ka jingduna kum ka jingpynksan ban pynpra ïa ki bor treikam tynrai kiba ka census kam lah ban ïohi” ong u Bah Sainkupar haba kynthoh ba kane ka Amendment ka weng noh ïa ki jingïada kat kum ka riti dustur.
“Hapoh kane ka aiñ ba mynta, ka kyndon 16 ka ong ba donkam ïa ka Executive Committee ban ïasyllok bad ki Dorbar Shnong, Dorbar Raid bad Dorbar Hima shuwa ban pynmih ïa kano kano ka jingpynbna (notification). Ka amendment ka la weng noh ïa ka jingdonkam ban ïasyllok bad pyntlot ïa ka bor ïada jong ki bor treikam tynrai” ula ong. “Ban shu aiti lut ïa ka bor ha kawei ka jaka ban weng ïa ki jingeh ïa ka jingpynïaid kawei ka bor ka dei kaba long khlieh khlieh tdong tdong” ula ong.
“Lada kawei ka tala jingkhang ka don ïa u shabi uba sniew, phim aiti noh ïa u master key sha uwei u briew bad ong ba dei na ka bynta ka jingshngaiñ. Phi shna pynbha ïa ka tala” ula ong “Kane ka dei kaei kaba ka Bill ka leh. Ka shimti ia ka jingeh jong ka jingkitkhlieh bad jubab da ka jingeh jong ka bor” ula ong.
Haba kyntu ïa ki Khlieh Nongsynshar ban ïalum lang, ula ong “Man ki Hima, man ki Syiem, man ki Daloi, man ki Wahadadar, man ki Sordar bad man ki Rangbah Shnong ki dei ban ïeng tylli, kham kongsan eh, ïatylli ban ïada ïa ka khyndew ka shyiap ki kpa tynmen bad ki bor treikam tynrai”.
“The KHADC Land Amendment Bill, 2026, kam weng satia ïa ki daw ba shisha halor ka jingbym shngaiñ ka khyndew ka shyiap” ula ong.

Leave A Reply

Your email address will not be published.