Ban pynkhlaiñ ïa ka jingïatreilang ha ka Space Teknoloji ïasoi MoU ka IIPH bad NESAC
Shillong, Naitung 1 : Ka Indian Institute of Public Health Shillong (IIPHS) bad ka Northeastern Space Applications Centre (NESAC), Department of Space, ki la ïasoi ïa ka Soskular ne Memorandum of Understanding (MoU) mynta ka sngi ha ophis treikam ka IIPHS ha Dhankheti, Shillong. Kane ka long ban pynkhlaiñ ïa ka jingïatreilang ha ka jingpyndonkam ïa ka space
technology bad geospatial intelligence khnang ban kyntiew, ïa ka pule puthi, bad ka jingkham pyntbit ha ka jingwad bniah (research).
ïa kane ka MoU la soi da i Dr S.P Aggarwal, Director ka NESAC bad i Prof. Sandra Albert, Director ka IIPHS, ha ka jingïasynran lang ki nongtrei (faculty members) jong baroh ar tylli ki tnat treikam.
Kane ka jingïatreilang kaba long kum u mawmer hapdeng ka IIPH Shillong bad ka Indian Space
Research Organisation (ISRO)-NESAC, ka long ka sienjam kaba khraw ban kyntiew ïa ka jingwad bniah hapdeng ka koit ka khiah ha kaba ïadei bad ki briew, ki mrad bad ka mariang sawkun (One health approach) ha ka thaiñ Shatei Lam-mih ngi (North Eastern Region). Kane ka jingïasnohkti kan pynïasoh ïa ki jingpynkynshew jingtip (data) halor ka koit ka khiah ryngkat bad ki jingtip halor ka mariang bad ka jingshah ktah ka suiñbneng kiba la ïoh lyngba ki satellite, khnang ban shna ïa ki rukom batai ne geo-statistical models kiba kham paka.
Kine ki rukom batai (models) kin ïarap ban kdew ïa ki jaka ba don ka jingma na ki jingpang, ban ithuh ïa ki jaka ba sdang mih thymmai ki jingpang, ban ïathuh lypa ïa ka jinglah ban mih ki khlam, bad ban bishar ïa ka jingktah jong ka jingkylla ka suiñbneng halor ka koit ka khiah jong ki paidbah. Nalor kata, kine ki model kin pynkhlaiñ ïa ki rukom maham ba kham kloi (early warning
systems) bad kin kyrshan ïa ki jing pyntreikam khamtam ha ki thaiñ rilum kiba kham kyndong ba
jngai bad kiba eh ban poi.
Nalor ka jingpynkhlaiñ ïa ka rukom ïada ïa ki jingpang, kane ka jingïatreilang kan pynbit-pynbiang shuh shuh ïa ka jingai jinghikai, ka jingpynkhreh katkum ka jinglong suiñbneng, ka jingpynbiang ryntih ïa ka ïoh ka kot (resources), bad pynkhreh ïa ka rukom sumar kaba kham biang. Ryngkat lang, kine kin kyntiew ïa ka jingkoit jingkhiah kaba kham bha ïa ki briew ka jylla Meghalaya bad ka thaiñ Shatei Lam-mihngi baroh kawei.