Nongstoin, Jylliew 18: Ka long kaei kaei kaba sngewphylla ba u tymmen uba la palat hynñewphew snem ka karta u dang eh dang khlaiñ bad u dang lah ban sharai haduh saw phew tam ki masi.Utei u parad uba kyrteng u Kospar Dkhar uba shong ba sah ha ka shnong Umkrem Eastern West Khasi hills um dei satia u Khasi paka hynrei u shu wan shongkha ha katei ka shnong.
U nongthoh khubor jong u Mawphor mynta ka sngi balang ka 17 tarik Jylliew u la hiar sha katei ka shnong Umkrem ban leit peit ïa ka jingitynnad jong kawei ka jaka kaba la tip kum ka dom Marweiñ kaba don shaphang mihngi na ka shnong Mawlaisyiem bad Wahliewlong la ïakynduh ïa utei u parad katba u dang sharai masi ha kitei ki lum ba jyrngam bad ba itynnad haduh katta katta.
Ha katei ka sngi la ïoh ban ïapur khana bad utei u parad bad kaba phylla ka long ba u la ïathuh ba um dei satia u Khasi hynrei u dei u nongshong shnong na Nepal. Haba kylli bniah ba kumno u wan poi shongkha ha katei ka shnong u la ïathuh ba ha u snem 1971-72 ha ka por ba la khie ka thma Bangladesh u la dap kumba 19 ne 20 snem ka karta bad da ki hajar ki nongshong shnong ka Nepal ki la kylla phetwir namar ka jingsheptieng ïa ka thma bad ka jingkyrduh bam ka la jur haduh katta katta kat haduh ba ki la don ruh wat kiba ïap thngan ruh.
Nalor kata u la ïathuh ba ha ka jingphet wir mau bad ki hynmen ki para ki la poi ruma sha Nagaland bad ki la sah ha Nagaland kumba katto katne snem.Hadien kata na kadaw jong ka jing bym biang ka bylla ka sngi ki ïakynduh shibun ki jingeh ki la phet na katei ka jylla bad ki la wan poi bylla ha Karampani Jaiñtia hills.
Utei u parad u la ïathuh ruh ba ha u snem 1981 ha ka por ba dang sdang ban shna ïa ka jingkieng ha ka wah Kynshi ha ka surok Nongstoiñ Wahkaji u la wan trei bylla ha katei ka jaka bad u la shongkha ïa kawei ka briew ha ka shnong Mawthungkper.
Ula ïathuh ruh ba ki la ïa shong ïa sah kumba katto katne snem hynrei kim pat ïoh khun satia bad katei ka lok j u ka la khlad noh.Ha kajuh ka por u la ïathuh ba ha u snem 1990 u la poi shong kha noh ha ka shnong Umkrem Eastern West Khasi hills bad u la don hynriew ngut ki khun.
Kaba kham sngew myllung ïa utei u parad ka long ba u la ïathuh ba ki khun shynrang ki la leit ïingbriew lut bad ki khun kynthei ruh ki ka shongkurim lut bad ka khun khatduh ruh ka la ïoh la u lok hynrei hadien ba ka la ïoh jingpang stroke bad kam lah shuh ban ïaid ban ïeng utei u lok u la iehnoh noh.
Nalor kata ka kmie ki khun jong u ruh namar ba ka ïoh ïa ka jingpang ha ka kjat bad ym lah shuh ban sumar ki doctor ki la ot noh bad kam lah shuh ban ïaid ban ïeng ka la shu shong beit ha ïing bad ka khun khtaduh ruh ka la shu thiah ha jingthiah.
U la ong ruh ba ka jing jynjar ka bym lah ban ong namar u hap ban sumar bad ïa ka khun bad ïa ka kmie .Nalor kata mynsgi mynsngi u hap ban leit sharai masi tang ban ïoh bai khaw, bai siew bai tda ha ïng ha sem.
Haba kylli pat ba katno u ïoh bai sharai masi u la ïathuh ba namar ki masi kim dei tang na jong uwei u briew hynrei ki dei jong bun tylli ki long ïing don kiba ai shihajar khyndai spah tyngka ha ka shi snem, don kiba ai arhajar tynka ha ka shisnem kat kum ka jing bun jingkhyndiat jong ki masi.
Ha kajuh ka por utei u parad u don ruh uwei u ksew uba stad bha bad uba ju ïarap ban ap ïa ki masi kiba mut ban leit bam ïa ki jingthung jingtep jong ki briew ha lyngkha.Utei u parad u la ïathuh ruh ba haba ki masi ki la mut ban hiar sha pynthor kba jong ki briew u ju phah da utei u ksew ban leit beh kito ki masi, utei u ksew ruh u la mareh wut wut u wiar na khmat na khmat bad lada ki masi kim phai u dait bad um shah ba kin hiar sha pynthor kba jong ki briew.
