Khlem jingtip ka KHADC seng ïew, shna hotel, pynkha kynhun bad shna jaka mane blei ki mynder ha thaiñ Sohra: UHM
Shillong, Ïaïong 12: Ka United Hynñiewtrep Movement, Sohra South East Khasi Hills ha ka shithi bad dorkhas ba la phah ka sha u CEM ka KHADC u Bah Winston Tony Lyngdoh ka la dawa ïa ka Executive Committee ban peitngor bha ïa ka jingwan tuid ki bar jylla bad ban pynkhlaiñ ruh ïa ki aiñ bad ki kyndon kiba la don hapoh ka A.D. rule, bad ka seng ka pynpaw ruh ka jingsngewkhia ba ki mynder bad ki bar jylla ki ïoh ban pynkha kynhun, seng ïew, shna hotel, shna jaka mane blei ha thaiñ Sohra, khlem ka jingtip ka KHADC.
Ha ka shithi na ka liang ka seng ka la pynpaw ka jingsngewkhia kaba jur bad lyngba kane ka dorkhas ka la pyntip bad buh ruh ka jingkyrpad shaphang kiba bun ki jingeh kiba ju jia ha ka dong ka thaiñ South East Khasi Hills.
“La ïohi shai ba ka jingwan tuid jong ki briew kiba nabar jylla sha ki dong bad ki thaiñ jong ngi kaba ym sngewshngaiñ shuh ha ka imlang sahlang khamtam wat ha la ka jong ka synshar ka khaddar kaba la kiew sted bha kine ki bar jylla bad ki bar ri haduh katta katta. Kum ka seng kaba peit ïa ka bha ka miat bad ka shongsuk shongshngaiñ ngi dawa halor ki aiñ ki kyndon ba phin leit ha man ki shnong bad peit halor kine ki kam khnang ban ïoh tehlakam bad khanglad ïa kine ki bar jylla bad bar ri kiba wan sha ka thaiñ khlem ki kot ki sla kiba biang. Kane ka jingeh ka la wanrah ka jingktah bad ka jingpyndik ïa ki paidbah, bad ka long ka jingeh kaba khraw bha khamtam ha ka shongsuk shongshngaiñ jong ki paidbah nongshong shnong bad nongsynshar shnong ruh kumjuh,” ong ka dorkhas na ka UHM.
Ka la ong, “Ngi tip ba ka KHADC ka dei ka bor synshar kaba don ka hok ban ai jingïada bad shna aiñ bad kyndon ha ka hok longtrai u Khasi ngi sngewthuh shai ruh ba tang ka KHADC ne ki aiñ jong ka kiba lah ban shimkhia ïa ka jingpeitngor ïa ki nongwan rung kyrthep bad kiba wan shong buhai shnong ha kane ka bri u Hynñiewtrep jong ngi.”
Ka UHM ka la ong bad pynpaw jingkyrmen ba tang ka aiñ hapoh KHADC kum ka jingai ïa ka hok bad ban tuklar halor ka synshar khaddar ha ki shnong ki thaw, kum ka Khasi Hills Autonomous District (Trading by non-tribals) Regulation Act, 1954 kaba ai kyndon ban pynsangeh ne ym shah syndon ïa ki nongtrei ba dei ki bar jylla lada ym don ki kot ba la ai na ka District Council.
“Ngi dawa ruh ba phin wan bishar bniah bad ban peit bha noh ïa ki aiñ kaba peit ïa ka jingwan rung (entry and Exit) da ki bor jong ka KHADC hapoh u pud u sam jong ka KHADC, ba phin pyrkhing bha ïa ka jingai laisen khaïi ne labour license ïa ki bar jylla,” ong ka dorkhas.
Ha ka dorkhas ka UHM ka la bynrap, “Hynrei ha ka jingïaid lynti jong ngi kum ka seng ngi la lap pynban ba ka la long da khongpong. Ha kane ka bynta ngi dawa ba ka ophis jong phi kan pynbiang ïa ka kynhun pahara bad ban peitngor ïa ka jingwan rung kyrthep ki bar jylla bad ban pyrkhing ruh lyngba ka Council ïa ki Dorbar Shnong ne ki Hima ba kin nym ai jingbit ne syrnot kulmar sha ki bar jylla khlem da tip ïa ka tynrai ka jong ki la ki dei ki briew kiba kumno.”
Ka seng ka dawa ruh ban pynthikna ba yn ym don kiba ïoh syrnot ne don kyrteng kum ki nongsynshar shnong da ki bym dei ki Khasi khamtam ha ki thaiñ khappud bad ba dei ban pynduh noh shi syndon ïa kito ki kyrteng shnong ba la ai kyrteng da ka ktien nongwei.
“Kum ha ka thaiñ Majai, Pyntha Umdan bad Shella, hato longseh mo lada kiwei ki jaitbynriew ki bym dei ki Khasi khlem da ithuh da ka KHADC kin ïoh ban pynkha kynhun ne Association ha ki thaiñ khappud hangthie bad ka jingkylli ka mih mano ba ai NOC ïa ki, haba ki ïoh ka lad ban tei ïa ki Hotel, ki Skul, ki Jaka Mane blei kiba ishyrkhei, kumjuh ruh ha ka trei ka ktah bad ha ki kam ki jam jong ki ïew ki hat Khasi kiba la ishyrkhei shisha. Ka seng ka kyrpad ruh ïa ka KHADC ban shimkhia ban pynduh jait ïa ki kam Khaïi bapher bapher kum ki ïew ba la shna da ki mynder hapoh ka dong ka thaiñ, bad lada ym lah ban shim khia ïa kine ki jingdawa kiba long ka dawbah, kitei ki jingeh kin dang ïai jia bad kan ktah jur ïa ka bha ka miat, ka hok longtrai u Khasi la ha ki shnong ne ki jaka trei baroh kiba hap hapoh ka jingsynshar khadar jong ka thaiñ,” pynpaw shuh shuh ka seng.
Ka UHM ka pynpaw ïa ka jingkyrmen kaba skhem ba ka KHADC kan shimkhia ïa kine ki jingdawa mardor khnang ba ka dong ka thaiñ kan shong shngaiñ. “Ngi kyrmen skhem ba ka Council hapoh ka jingïalam jong phi kum u CEM ba phin pynurlong noh ïa kine ki mat jingdawa ki jong ngi kum ka kynhun bad kumjuh ruh ngin long kiba kloi ban ïatreilang na ka bynta ka bha ka miat jong ka jaitbynriew jong ngi,” pynkut ka dorkhas ba la phah sha u CEM ka KHADC.