Ka jaitbynriew ka bym don ïa ka riti ka dustur bad ka ktien ka thylliej ka dei kaba ïap

0

Nongstoiñ, Rymphang 10 : Ka ri India ka dei ka ri kaba ki paidbah nongshong shnong ha manla kawei pa kawei ka jylla ki don ïa la ka jong ka riti ki dustur,ka kren ka khana ha la ka jong ka ktien ka thylliej kaba ïadei bad ka kyrteng jong ki jylla jong ki hi.
Haba phai ha ki hynñiew tylli ki jylla kiba don shaphang shatei lammihngi jong ka ri India kata, ka Assam, Tripura, Manipur, Mizoram, Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur bad Meghalaya. Ki jaitbynriew kiba shong ha kitei ki jylla kim dei tang na kawei ka kynhun ne ka jait hynrei ki don bun tylli ki jait, to hangne ngin ïakhmih tang tiak tang ïa ki ar tylli ki jylla ba markhap kata ka Assam bad Meghalaya.
Ha ka jylla Assam ki don ki jaitbynriew kiba ngi tip bha ki Assamese, Rabha, Bodo, Adivasi ,Karbi, Boro bad kiwei kiwei hynrei ka ktien pdeng kaba la ithuh kum ka official Language ka dei ka ktien Assamese bad da kane ka ktien la pyndonkam ha ka pule puthi bad ha ka trei ka ktah. Nalorkata ka riti ka dustur bad ka jinglehniam kaba kongsan jong ki Assamse ka dei ka Bihu ha kaba baroh ki jaitbynriew kiba shong hapoh ka jylla ki ñiewkor bad ki kheiñ burom haduh katta katta.
Ka Meghalaya ka dei ka jylla kaba kyrteng bad ka ki jaitbynriew ba shong ha ka, kam don jingïadei wat tang khyndiat ruh namar ka kyrteng te ka dei ka Meghalaya katba ki jaitbynriew pat ki dei ki Khynriam, Pnar, Maram, War, Lyngngam, Bhoi bad Garo. Ka ktien ba ki kren ka ïapher na kawei sha kawei. Ka ktien ba pyndonkam ka long ar jait, ki Khynriam, Pnar, Maram, War, Lyngngam, Bhoi ki pyndonkam da ka ktien Sohra kum ka ktien pdeng jong ki katba u Garo u pyndonkam da ka ktien Garo wat ha ka thoh ka tar. Haba kheiñ ka ktien khasi (Sohra) ka dei ka ktien kaba kiba bun ki paidbah nongshong shnnong jong ka jylla Meghalaya ki pyndonkam hynrei, haduh mynta mynne kam pat ïoh rung ha ka khyrnit kaba phra jong ka eight Sechedule jong ka riti synshar ka ri.
Haba phai ha ka jingdon jong ki riti ki dustur ym lah ban len ba ki jaitbynriew kiba shong ha Meghlaya ki dei ki jaitbynriew kiba don bun tam ki riti ki dustur bad ki jait jinglehniam hynrei kiba kham kongsan ba baroh salonsar ki tip ka dei ka Shad Suk Mynsiem, ka Behdeiñkhlam jong ki ki Khynriam, Pnar, Maram, War, Lyngngam, Bhoi bad ka jingshad Wangala jong ki Garo. Nalor kitei ki jingshad kiba pawnam bad kiba pyni ïa ka tynrai tynrai jong ka jaitbynriew ki dang don shibun bah ki rukom lehniam ba ki longshuwa manshwa ki ju leh kum ka phur ka siang, ka kñia thep mawbah, ka lehniam shuwa ban thung ban tep bad bun bah kiwei kiwei ki jait jinglehniam kiba kdew ba ki dei ka riti ka dustur jong ka jaitbynriew.
Ka long pat kaei kaei kaba baroh ngi hap ban pyrkhat khia namar ha kane ka juk kaba mynta, ki don bun bah ki briew kiba ong ba ka dei ka juk kaba la shai bad kiba la sngew ïalade ba ki dei kiba la nang la stad ka pynlong ïa ki, ba kim ju kham kren shuh da ka ktien Khasi la ka long ha lynti synkien, haïing hasem hynrei ki la kham pyndonkam ne kren noh da ka ktien nongwei ne jong ki nongsepngi. Nalorkata kim tip shuh ïa ka kheiñ kur kheiñ kha bad kim kheiñ kor shuh ïa ki Kñi kiba dei ki nongpynïaid ïa ka longkur longjait ha ka shongkha shong man bad ka ka ïap ka im. Kaba kham sngewsih ka long ba wat ïa ka jingai jait sha ka kmie kaba dei ka riti ka dsutur tynrai naduh hyndai hynthai kulong kumah ki la ïaleh katba lah ban pynkylla khongpong bad ban ïalam bakla ïa ki paidbah ha ka syrngiew jong ka jingieid jaitbynriew.
Ym lah ruh ban len ïa ka jingshisha ba ki don bun bah ki briew kiba kam ba ki ieid ïa ka jaitbynriew hynrei kim sngewthuh pat ïa ka dor jong ka jaitbynriew. Don ruh kiba ong ba ka thong kaba ki don, ka long ban pynneh pynsah ïa ka riti ka dustur katba kim sngewthuh pat kaei kata ka riti ka dustur. Dei hangne keiñ ba ka jingïathuhkhana puriskam shaphang ki biej ka hynñiewngut ki matlah kiba pynksan ïa la ka jong ka jingtip ba u hati u long kumno. Uba ïohktah ïa ka shkor te u pynksan ba u hati u long kum ka trap, uba ïohktah ïa ka pungkjat te u pynksan ba u hati u long kum u thlong, uba ïoh ktah ïa u tdong te u pynksan ba u hati u long kum u jyrmie bad kumta ter ter hynrei ha kiba ïohi bad ki bym matlah te ki tip ba u Hati te u long kum u Hati ym ka trap, u thlong ne u jyrmie.

Leave A Reply

Your email address will not be published.