Shano jah ki Riewshlur Kynthei kum ka Phan Nonglait

0

Ka khana jong ka Phan Nonglait shaphang ki kam shlur jong ka Phan Nonglait mynta kan nym sah shuh tang ha ka jingïathuh ktien ne ha ka jingïakhana pateng, hynrei la buh ryntih bad buh kynmaw syndon da ka kot ba la thoh da u Bah Daniel Stone Lyngdoh Nonglait. Ïa kane ka kot ba la thoh ha ka ktien phareng la ai kyrteng “Ka Phan Nonglait, A Lady Freedom Fighter of India”. La pyllait paidbah ïa kane ka kot ha ka jingïalang kaba la long ka jaka treikam jong ka KHADC da u Bah Jambor War, EM Incharge ka Elaka, uba long u Kongsan ha kane ka jingïalang.
Lyngba ka jingpyllait bad ka jingïoh ban pule ïa kane ka kot la tip khambha shuh shuh shaphang ka jingïeng ïaleh ka Phan Nonglait pyrshah ïa ki bor ka sorkar phareng ha Hima Nongkhlaw ha ki snem 1929 haduh 1833. Lyngba kane ka kot la ïoh jingtip kham bniah shuh shuh shaphang ki kam shlur jong ka. Baroh shi katta ki paidbah ki la shu tip ba ka Phan Nonglait, ka la riam ïa ki shipai phareng da kaba shu pynbiej ban ai kyiad ïa ki haduh ba kin da buaid bad ka shim bad buhrieh noh ïa ki suloi jong ki bad ki shipai u Tirot Sing, ki la pynïap duh kumba 32 ngut ki shipai u David Scott. Hynrei kane ka kot ka ïathuh ruh ba kumno ka Phan Nonglait, lyngba kane ka kam shlur, ka la leh ïa kiwei de ki kam shlur ha kaba kala ïalam bad pynkhih mynsiem ïa kiwei pat ki kynthei ha katei ka por ban ïeng pyrshah ïa ki bor shipai ka Hima Bilat haduh lai sien lai wat, hadien ba ka la lait phet na ka jingshah set ha ïing ne ka House Arrest kumba 3 sngi.
Kitei ki snem kiba ka Phan Nonglait ka ïaleh pyrshah ïa ki shipai phareng ryngkat ka jingïatreilang bad u Tirot Sing Syiem, ki jong u Monbhut, u Lorshon Jaraiñ, u Kheiñ Kongor bad kiwei kiwei, ka dang don ha ki rta kumba 30, namar ïa ka Phan Nonglait la kha ha ka snem 1799. Hynrei ka mynsiem shlur jong ka, ka la ai mynsiem ïa kiwei pat ki kynthei ha Nongmai, ha Nongkhlaw, ha Mairang ban ïeng ïaleh ïa ki bor kiba nabar.
Ka jingkylli mynta ka long kaei pat ka bynta jong ki Kynthei jong kane ka pateng ban ïeng ban ïada ïa la ka ri bad ka jaidbynriew. Hato kadei tang ïa ki shynrang ban ïakhun na ka bynta ka ri bad ka jaidbynriew?. Hato ki kynthei kin shu long tang kita ki nongshet ja ha ïing ne ki don ka bynta ban ïeng lang bad ki samla shynrang ne bad ki rangbah kumba ïeng ka Phan Nonglait bad ki jong u Trot Sing ban ïada na ka jingwan thombor u nongwei u nongar. Ha ki jingïakhih ban pyrshah ïa ka jingwan thombor ki mynder na shabar. Ha ka jingïaleh ban khanglad ïa ka jingwan yuid ki bar jylla, kiba bun hi ki deki samla shynrang bad ym ju kham ïohi koit ïa ki samla kynthei. Hateng hateng ka ju ïohi ïa ki longkmie kiba ju mih na ka por sha ka por.
Hato kadei mo ba yn ïada ïa ki jaka ki puta tang da ki shynrang, haba ha ka dustur ka kynthei kadei ka nongïoh pateng ne nongïoh bynta ïa ka khyndew ka shyiap na ki kmie ki kpa. Hato yn nang ïada shitom u shynrang katba ki kynthei pat kin shu shong suk?. Ynda shah thombor ki kynthei ruh kiba kham bun ne kloi ban mih shakhmat kide hi ki shynrang.
Ka Phan Nonglait, ka la leh ïa kine ki kam shlur, namar ka sngewthuh ba ka don ka bynta kaba khraw ban ïada ïa ka jingshah thombor ka jingshah leh beijot ki kynthei. Ka sngewthuh ruh ba ka hap ban ïada ïa ka khyndew ka shiyap na ka jingshah knieh na ka jingshah kurup ha ki bor kiba nabar, namar ka sngew trai ïa la ka jong.
Lyngba kane ka kot shaphang ka Phan Nonglait bad ki kam shlur jong ka, kadei ban ai mynsiem ïa ki samla kynthei, ïa ki longkmie jong ka ri ban ïeng ïada lang ïa ka khyndew ka shyiap,m ka it ka hima bad ïa ka ri bad ka jaidbynriew baroh kawei.

Leave A Reply

Your email address will not be published.