Shillong Nailur 15: Ka Sorkar Jylla ka la pynkhreh ïa ki sienjam ban pynïaid ïew ïa ki waiñ ka jylla kiba la shna na ki soh namar ka ngeit skhem ba ka don ka lad ban kyntiew ïa ka jingseng kam lajong bad ban thaw ïa ki lad ban aikam aijam ha ka jylla. Kawei na ki sienjam ka dei ban buh ïa kine ki waiñ kiba la pynmih na ka jylla ha ki dukan kiba don ha ki jaka jngohkai khlem da donkam ïa ki Lisen.
U Mynti Rangbah ka jylla u Conrad K. Sangma ha ka sngi Palei, ula ong ba ka sorkar ka la pynkhreh ïa ka policy ban kyntiew ïa ki karkhna shna waiñ da ki soh kiba don ha ka jylla bad ula ong ba ka Sorkar ka la pynkhreh ïa ka polisi kaba kyrpang ka ban kyntiew lang ïa ka kam jngohkai, ka rep ka riang, ka jingseng kam da lade bad ka jingthaw ïa ki lad aikam aijam lyngba ka jingkyntiew ïa ki trai jylla kiba shna waiñ da ki soh ki pai.
Haba kren ha ka jingplie ia ka North East Wine Incubation Centre ha Mawdiangdiang, u Myntri Rangbah ula ong “Ngi kyrmen skhem ba ha kylleng ki jaka jngohkai, ki dukan kiba don ha ki jaka jngohkai, wat lada kim dei ki dukan die kyiad, ïa kitei ki waiñ lah ban ïoh na ki katto katne ki jaka jngohkai khnang ba ki paidbah kin ïoh ban thied ïa kitei ki waiñ kiba la shna hi da ki briew na kane ka jylla, kumta phin ym donkam ïa ka lisen ban die ïa ka waiñ kaba pynmih na ka jylla. Kum kane ka polisi ka long kaba donkam bad ngi pyrshang ban ïakren bad baroh kiba ïadon bynta ban pynthikna ha ka ban lah ban pynïaid beit pynïaid ryntih ïa kane”.
Ula pynkynmaw ruh ïa ka por ba ula ïoh ïa ka waiñ sohtrun kaba la shna hi, kaba la don ïa ka jingthoh bad thep pat hapoh u bilor beer, kaba la pynmih ïa ka jingmut ban shim ïa ki sienjam ban kyntiew ïa ki nongshna waiñ kiba tbit bad kiba la ih ha ka kam ryngkat bad ka rukom pynitynnad ïa ka jingsong ïa ki.
“Watla kam shym la don ka jingsong kaba itynnad, hynrei ka waiñ kaba don hapoh u bilor ka long kaba kyrpang. Kane ka jingshem, ryngkat bad ka jingïakren bad ka jingkhmih bniah ka la ïalam sha ka pyrkhat pyrdaiñ ba ka don ka kabu kaba biang tam ïa ki karkhana shna waiñ da ki soh ha ka jylla” la ong u Myntri Rangbah ka jylla.
“Kane ka kam kaba ngi leh baroh, ka dei kaba don jingïadei bad ka kam jngohkai, ka rep ka riang, bad ka jingthaw ïa ki lad aikam aijam. Ka dei ka kabu ban plie ïa ka jingkhang jong ka lad kaba la shu ïehshrah baroh shi katta” ula ong.
U Myntri Rangbah ula pynpaw ïa ka jingkongsan ban don ïa ka rukom treikam, ka polisi bad ka jingai jingkyrshan ïa ki nongshna waiñ ka jylla. Kane ka sienjam kam long tang na ka bynta ban kyntiew ïa ki karkhana shna waiñ hynrei kan ai jingmyntoi ïa ki nongrep, nongjngohkai bad ïa ki nongseng kam lajong kiba don ha ka jylla.
Ula pynpaw ïa ka jingthrang ban pynlong ïa ka jylla Meghalaya kum ka nongbah jong ka jingshna ïa ka waiñ na ki soh hapoh jong ka ri bad ula pynpaw ïa ka jingkyrmen kaba skhem ban pynurlong ïa katei ka jingthmu da ka jingïatreilang bad baroh kiba ïadon bynta.
U Myntri Rangbah ula pypaw ka jingkyrmen ba ka Wine Incubation Centre kan long kum ka rynsan na ka bynta kito kiba angnud ban pyndonkam ïa ki tiar ki tar bad ïa ka sap ka phong bad ka buit thymmai bad ka jingkiew ka ïoh ka kot lyngba ka jingshna waiñ.
Ha kaba ïadei bad ka jingsngewkhia ha kaba ïadei bad ka jingai lisen bad ka jingpynïadei bad ki nongshna waiñ, u Myntri Rangbah ula pynthikna ïa ki paidbah ba ka jingshim ïa ka bai lisen kan long kaba duna dor bha bad ula pyntip ba ka sorkar ka dang don ha ka lynti ban pynïaid beit pynïaid ryntih ha kaba ïadei bad ka rukom rejistar ban plie lad ban poi sha ki nongshna waiñ kane ka jylla.
Ka jingplie ia kane ka Wine Incubation Centre, ka dei kaba nyngkong eh haka thaiñ shatei lam mihngi, la wan ban ïadonlang ka Myntri ka rep ka riang ka Kong Ampareen Lyngdoh, u Myntri ka tnad Excise u Bah Kyrmen Shylla bad kiwei kiwei.
