Ka Sorkar Meghalaya Democratic Alliance (MDA) naduh ba ka la ïohbat ïa u lakam synshar hapoh ka Jylla Meghalaya ka la mad bun tylli ki jingïakhih jong ki nonghikai skul bapher bapher kiba dawa ïa la ka jong ka hok. Kham bunsien kiba mih sha surok ban dawa ïa ka la jong ka hok ki dei ki nonghikai skul, la ki long ki nonghikai Adhoc, ki nonghikai SSA, ki nonghikai Deficit bad kiwei kiwei.
Shiban ka sngew shongnia haba pynshong nongrim ïa ka jingdawa jong ki nonghikai skul Adhoc khamtam leilei ha kum kane ka por hiran bad na ka jingkiewdor jong ki marbam mardih, ka bai shong kali kamai bad kiwei kiwei. Naduh ba ka pyrthei baroh kawei ka la mad ïa ka jingshah lynshop ha ka khlam jingpang COVID-19 ki paidbah nongshong shnong ki la mad ïa ka jingeh na ka daw ka jingkiewdor lut nadong shadong. Ka jingwan jong kane ka khlam jingpang ka la long pynban ka jingtim ïa u luk u lak khamtam ïa ki nongbylla sngi kiba im kamai mynstep bad thied khaw da miet.
Dang ha kine ki khyndiat bnai, ka jylla ka la sakhi ïa ka jingïakhih paidbah jong ki nonghikai skul Samagra Shiksha Abhiyan kiba la mad ïa ka jingsyrtok na ka daw ka jingbym pyllait tulop jong ka Sorkar da ki bnai. Ha kum kane ka por ba ka pyrthei ka la mad ïa ka jinghiran, dei hok ïa ki nonghikai ba kin dom kin bitar lada ki trei khlem ka bainong. Mano ban buria ïa ka lut ka sep ha la ing la sem. Ki don leilei kiba la hap ban kit da ka ram ka shah tang ban pyndap ïa ka bam ka dih ha la ing la sem.
Haba pynshong nongrim ïa ka jingdawa jong ki nonghikai skul Adhoc sngewdei ban ong ba ka jingdawa jong ki ka long kaba shongnia namarba naduh u snem 2016 ïa ka tulop jong ki ym shym la pynkiew shuh haduh mynta mynne.
Kumba ka long mynta ki nongïalam jong ka Federation of All School Teachers of Meghalaya ki la poi ha ka kut lad namarba u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad Kongkal Sangma uba bat ïa ka tnat Pla Tyngka jong ka Sorkar u leh bym salia bad leh bym patiaw ban khot ïakren ïa ki nongïalam jong ka FASToM wat haba ki la panpor ban ïakynduh ïa u. Ka jingleh bym salia jong u Myntri Rangbah ïa ki nongïalam ka FASToM kiba mihkhmat ïa ki nonghikai skul Adhoc ka la pynbitar ruh haduh katta katta bad ban pynlong ïa ki ban shim da ka rai kaba tyngeh ban pyndem ïa ka Sorkar.
La bun sien ka FASToM ka la pynlong ïa ki jingïakhih ban dawa ïa ka Sorkar ba kan kyntiew kyrdan Deficit System/Deficit Pattern ïa ki nonghikai skul Adhoc hynrei ka tnat Pule Puthi jong ka Sorkar Jylla ka ai ksai ba ka Sorkar ka don hapdeng ka jinghiran pisa bad wat u Myntri ka tnat Pule Puthi ka Sorkar Jylla u Bah Lahkmen Rymbui u kren da kaba shai ba ka Sorkar kam lah ban pynkiew Deficit System/Deficit Pattern ïa ki nonghikai skul Adhoc na ka daw ka jinghiran jong ka Pla Tyngka ka Sorkar.
Ka tyllong lum khajna da ki spah klur ba la ïoh lum na u dewïong ha ki snem ba la leit noh ka dei ka daw tynrai kaba pynduk tasam ïa ka Sorkar ban leh ïa ki kam pynroi hapoh ka jylla bad la sakhi ba ka Sorkar MDA ba la ïalam da ka NPP ka la shu shim beit da ka ram ka shah na ka NABARD na ka Asian Bank ban leh ïa ki kam pynroi na ka bynta ka Pule ka Puthi.
Ka jingkylli kaba mih mynta ka long hato ha kano ka rukom ka Sorkar ka pyntreikam ïa ka 3% ba la mang kyrpang sha ka tnat Pule Puthi ha ka Dorbar Mang Tyngka. Kumno kan lah ban long ba ka Sorkar kan mang pisa lada ka pla pisa ka thylli?
Toi, ha ka jingshisha ka Sorkar ka ladei ban shu pyrkhat da kaba pynkiew tulop T.18 hajar kumba la tyrwa da ka FASToM bad lehse jin lada u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad Sangma un jin da la khot ïakren ïa ki nongïalam ka FASToM kan jin da la long da kumwei pat. Hynrei ka jingleh mynthi jong u Myntri Rangbah ka buh pynban ïa ka jingeh ïa ki nonghikai kiba pynsngew ïa ka jingeh ka jong ki sha ka Sorkar.
Ka jingleh bym patiaw jong ka Sorkar ka paw tyngkreiñ hi ba ka Sorkar kam shym la burom ïa ki nonghikai skul kumba ka burom ïa ki shakri Sorkar. Ka jingkhynñiat ïa ki nongïalam ka FASToM ban leit ïakren bad ki Heh Ophisar jong ka tnat Pule Puthi ka pynpaw shai ba ka Sorkar ka pyrshang ban thetkti. Kaba pynbitar ïa ki nongïalam ka FASToM ka long ba u Myntri Rangbah hi u shu kren beit tang ïa kaei kaba ki lad pathai khubor ki kylli katkum ka jingtip ka jong ki hynrei jin lada u khot ïakren markhmat ban pyni ïa ki daw tynrai ba ka Sorkar kam lah ban pynkiew tulop katta ki nonghikai ki la suk mynsiem bad lehse ka jingdawa kan sa long da kumwei pat.
