Ka nuksa ba la ju kdew barabor ka dei halor ka ktien Kamakhya ka ba kylleng ka Ri India bad satlak pyrthei la kam ba ka dei ka ktien Sanskrit, hynrei ki paidbynriew Khasi lane wat ki kharlum kharthor ba na marjan sawdong ka bri Hynñiewtrep ki da tip shai ba ka dei ka thymmei na ka ktien Khasi Ka Meikha. Ban pynskhem shuh shuh ïa kata ka long ba ka ktien Kamakhya kam don jingmut eiei ha kano kano ka ktien Hindustan, ka ba kdew shai ba ka tyllong ka dei na ka ktien Khasi- Ka Mei Kha. Ka la don teng ka khep ba ki kharthor na dewbah India ki nam ïa u Lum Sohpetbneng da u Naabhiparvat, kumta lada ym peitngor bad pynshongnia bha ïa kiei kiei, ka tynrai Khasi kan sa shu shah kam trai ha ki nongwei. Lada jurip na ki thaiñ ha sawdong pud jong ka thaiñ shatei lammihngi ka Ri India la shem ba ïa ka wah Brahmaputra ruh ka thymmei ka dei na ka ktien Bodo ba tip kum ka Burlungbuthur, hynrei la pynkam jubor ba dei ka ba kyrsoi na u blei Hindu Brahma. Kum kine kiei kiei ki buh ha ka jingma bad syier ïa ki paidbynriew ritpaid ban shu shah tyllep ha ki paidbynriew hehpaid.
Ki ktien ki ba dang don jingma lada ym husiar bad phikir ki dei ïa ka wah Kupli namar ba ha ka denum jong ka wah na ka shlem pynmih bording la nam da ka Kopili bad la don ki kharthor ki ba la kam ba ka dei ka tynrai na ka ktien Sanskrit Kopila ka ba ïadei bad ka jingkha arsien ïa u blei Hindu, u Vishnu. Lada ym peitngor naduh mynta, ki pateng longdien kin sa pdiang ïa kata, bad ka ba kham syier ka long ba ki snap jong ka niam Hindu ki la parpaiñ lypa ha ka niamtre jong ki Pnar naduh Nartiang haduh nongbah Jowai. Ha ka khanamynnor la ju tip barabor ba ki Syiem Jaintiapur ki la shah pynroh ha ki pundit Hindu haduh ba ki la pdiang ïa ka niam Hindu bad pyrshang artat ban pynrung ha ka niam ka rukom jong la ki khun ki hajar bad ka ba shynna eh ka dei ha Nartiang ha ka ba ka ju don ruh ka Durga Puja ba rakhe ryngkat bad ki paid Hindu ha kylleng ka Ri India. Nalor kata u lyngdoh rangbah ha ka mandir ha Nartiang, u dei u dkhar pura u ba wan pateng la pateng na ki kharthor na dewbah India. Kine ki long kiei kiei ki ba syier mynsiem ïa ki paidbynriew Khasi lada ym lah ban tih bad ngam jylliew ha la ka nongrim jong ka tynrai lajong, ha ka jaka ban shu hun tang ban shah thame ha ka jingbatai stad kiwei ki ba pynkiew skong ïa kaei kaei ka ba na dewbah bad ba bun paid ban tyllep ïa ki riewlum na ki thaiñ ki ba sha kyndong kum ka Ri Khasi.
Ki don ki paradoh parasnam ki ba la kiew kyrdan sha kliar jong kano kano ka stadtip stadmaïan la ha ki salonsari lane ha kino kino ki shlempule ki ba tohhoh ban kyntiew ïa ka ktien Khasi da ka ba shim kylliang khlem da wad bniah na la ka tynrai ktien lajong. Ki don ki bynta ba ym dei ban pyrkhing bad ki don ki bynta ba ym dei ban synjor; kumta dei ban syngit bha ha la pneh jong ka deiriti khnang ban ym sakma ka ktien ba kynsai lajong. Ha ka nam ban pynroi ïa ka ktien Khasi ym sngew dei ban shu tynneng kum ka ktien kiwei kham tam kum ka ktien phareng namar ba u diengkot u long u ba ïapher shikatdei ban nujor ha ka ba ym long ban tynneng khlem nongrim. Ka ktien phareng ka dei ka ba la neh skhem ha satlak pyrthei bad ha ba ka shim kylliang ïa kano kano ka ktien nongwei ym lah ban ujor ne ban nujor na ka daw ba shityllup ka pyrthei ki pdiang. Ka ktien Khasi ka dei ka ba shitroh ba tang ha Ri India ruh dang ïa ksaid ban ïoh jingithuh lane ha thaiñ shatei lammihngi ruh ka dang duna ha ba nujor bad ka ktien Assamese, Bengalee, Nepalee lane wat ki ktien Manipur bad ktien Bodo ba dang ïa khaid ruh ha ka sorkar kmie kine ki la kham tam ban ïa ka ktien Khasi. Na kine kiei kiei ki daw ban tohhoh da ka ba shim kylliang ha ka khep ba mynta ka long ka ba lymbiang lait noh ïa ki ktien ki ba la longdoh longsnam naduh ki por hyndai.
Kumta ka ktien Khasi hi ka dang dei ban duriap ha la ki ktien tynrai katlah katïai namar lada thwet thikna ka don ka lynti ban ïoh da ki ktien shnong tynrai bad lah ruh ban shna ktien thymmai na la ka ktien tynrai lajong. Ha kajuh ka por ruh dei ban lah ban pynbiang sbiak katkum ka jingmut kat ba lah, khnang ban shai ki ba pule, thoh ne kren ïa ka ktien. Kum ka nuksa ha ba kdew ïa ki ktien ba dei ïa ki briew ha pyrthei lah ban kdew kumne: Ethnic- tynraibynriew, Community- paidbynriew, Race- Jaitbynriew, Mankind-longbriew manbriew,
Humankind- longbynriew manbynriew,
Namarkata, ïa kiwei kiwei ki ktien ruh lah ban phiah bad bhah katkum ba kit jingmut ha ka ktien phareng, namar ba dei tang ka ktien phareng ka ba lah ban pynbiang na ka bynta ban sngewthuh paidbah bad ban ïa sngewthuh lang kiwei kiwei ki jaitbynriew. Ha ka ba ïa dei bad ka jingthoh lah ban kdew sbiak katkum ka jingmut bad lah ruh ban thaw thymmai khnang ban sngewthuh salonsar bad ba lah ban pdiang paidbah khamtam ha ka thoh ka tar. Kawei pat ka bynta ba kongsan ka long ba ka ktien ka dei ban snah ha ba kren, thoh ne pule; lym kumta ka lah ban long ka ba lymbiang ban kren, thoh ne pule lada shu kylla ktien jubor na kiwei pat ki ktien bad kumba la kdew ba ka ktien pdeng ba dei ban nujor ka dei hi ka ktien phareng.
