ïoh jingïaroh ka Meghalaya ba hiar stet ka jingïap ki longkmie por kha khun, pynshlur ïa ki longkmie ban kamai laitluid
Shisngi pynlut ka Finance Minister ha ki thaiñ Sohra
Sohra, Naitung 12 : Ka Myntri ka tnad Platyngka jong ka Sorkar Pdeng, ka Nirmala Sitharaman ka la pynlut baroh shi sngi ha kane ka sngi Saitjain ban leit kylleng ki bynta jong ka thain Sohra nalor ban kynduh ïa ki Self Help Group jong ki kynthei, ki LakhpatiDidi bad ruh ki dkhot jong ka Farmer Producer Organisation (FPO). Ha kane sngi la synran lang ïa ka Myntri da ka Myntri ka tnad ka Koit ka Khiah jong ka sorkar jylla, Dr. M Ampareen Lyngdoh, u MLA ka Shella Bah Balajied Synrem, u Chief Secretary ka Jylla, Bah DP Wahlang, Vijay Kumar ba dei u Commisioner and Secretary Planning bad Finance Department ka sorkar jylla Ramkrishna Chitturi, Additional Secretary Finance Department kumjuh ki BDO na Shella bad Laitkroh Block, ki Sirdar bad kumjuh ki nongïalam shnong, ki SHG bad ki paidbah na kylleng ka thain Sohra.
Ka Myntri ha kane ka sngi ka la pynlut por ruh ban jngoh ïa ki stall bapher bapher ba pynieng da ki SHG kiba la buh ban pyni nam ïa ki tiar bad ki mar ba la pynmih bad shna hi na ka thain la ka long naduh u slasha (organic tea), ki umsoh, ki krai, ki jain ba shu thain bad kiwei kiwei ki tiar ba shna da ka kti. Ym tang katta ka Myntri ka la pynlut por ruh ban kylli jingkylli bad syllok bad ki longkmie ban tip shuh shuh ïa kane ka sienjam ba ki shim ban ieng ha la ki jong ki kjat khamtam ban shna ia kitei ki tiar kiba itynnad bad wandur bha.
Haba kren ha ka jingïalang paidbah kaba long ha Laitkynsew ka Myntri ka la ai ka jingïaroh kaba khraw ia ka Meghalaya halor ka jinghiar stet ka jingdon ki longkmie kiba ïap ha ka por ba kha khunlung (maternal mortality rate). “Nga kyntu ba phin iai bteng ïa kane ka kam shakhmat,” ka la ong.
Nangta ka la kdew ruh ba ka thain ka la kiew stet bha ha baroh ki liang la ka long naduh ki surok, ki skul bad khamtam ki jaka jngohkai pyrthei.
Ha kawei pat ka liang, ka Myntri ka tnad Platyngka jong ka sorkar pdeng ka la pynshlur ruh ia ki longkmie ba kin long ki nongkamai ba laitluid ha ki iing ki sem jong ki bad ka ong ba kumno naduh u snem 2014 ka sorkar pdeng ka la trei borbah ban pynkhlain ïa ki SHG da kaba peit bad buddien ïa ka jinglah jong ki bad ka kyrshan ruh ïa ki ba kin kiew arted.
Shuh shuh ka ong ruh ba ka jingai mynsiem ka kham seisoh haba ki ïohi ba don na ka shnong ka thaw lajong ki kiew ha ka jingim bad kumta ka kyntu ba la kumno kumno dei ban don san ngut ki lakhpatiDidi haman kawei pa kawei ka shnong.
Da kaba kdew ïa ka thong jong ka jylla ban kot sha ka ïoh ka kot kaba long 10 billion dollar ha shwa u snem 2030, ka banjur ba man la ki shnong ki don ka bynta kaba khraw bha ban pynurlong ia kane. Ka la iathuh ruh ïa ka jingphaikhmat kyrpang jong u Myntri Rangbahduh ka Ri, u Narendra Modi ïa ka thain shatei lam-mihngi jong ka Ri bad ong ba kane ka paw da ka jingïai bteng jong ki myntri ka sorkar pdeng ban wan jurip ïa ka jylla man u bnai ban pyntikna ba kan don ka jingkyrshan ia ka jylla.
Ka Myntri pla tyngka ka la pynsngew biang ïa ka jingkular jong ka Sorkar Pdeng ban kyrshan ïa ka Meghalaya ha ka jingangnud jong ka ban don ka ïoh ka kot kaba 10 billion dollar ha u snem 2030, ka thong kaba ïahap bad ka roi ka par kaba kham heh jong ka India.
“Ban poi sha kane ka thong, man la ka shnong ka dei ban noh synniang. Lada ka Meghalaya ka lah ban pynurlong ïa kane ka jingthmu, kan long kum ka nuksa jong ka thong jong ka ri ban long ka ri kaba la kiew ha u snem 2047,” ka la ong.
Ka la pynkut da kaba pynskhem biang ïa ka jingïatreilang hapdeng ka Sorkar Pdeng bad ka Jylla, ha kaba ka Sitharaman ka la ong, “Da ka jingkyrshan borbah jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Modi, ngi kut jingmut ban ïatreilang bad ka Sorkar Meghalaya ban pynurlong ïa kine ki jingangnud.”
Katba ka Myntri ka Koit ka Khiah, Kong Ampareen Lyngdoh ka la ong ba ka kamram jong ki SHG kam dei eh tang jong ki longkmie hynrei baroh kawei ka iing bad ka shnong ka thaw. Ka la ai burom ruh ïa ka MSRLS na bynta ka jingpynkupbor ïa ki longkmie bad ki rangbah da ki lad bad ki kabu ksiar. Ka la pynshlur ruh ïa ki ba kin pyrshang ban nang kumno ban kunai bad pyndonkam ïa ki buit jong ki mynbarim la ka long na ka rep ka riang bad kino kino ki kam ba ki trei kumno ban ïoh kamai.
“Na ka liang ka sorkar kan plie ki lad ki lynti hynrei ka shong pat ha phi kumno ban pyntyllun ïa ka kam shakhmat,” ka la ong.
Na ka liang ka Kong Lahun Mary Blah kaba dei ka dkhot jong ka Iengrasong SHG hapoh ka VO Laweibaphyrnai ka la pyntip ba kumno ka sdang nyngkong da kaba die jain ha i dukan ba rit da ka jingkyrshan na ka MSRLS hynrei mynta pat ka la kiew stet bha. Mynta ka la kylla long ka LakhpatiKong, da kaba kamai laitluid bad mynsiem ïa kiwei pat ki longkmie ban kiew arted ha ka imlang sahlang.
Shuh shuh ka la ïathuh kumno ka la sdang treikam da ka ram kaba 4,000 tyngka ban die jaiñ bad suki suki ka la nang pynroi ïa ka kam jong ka. Katba nang mih ki sngi, ka la ïoh shuh shuh ïa ka ram, kaba kynthup ïa ka ram kaba 10,000tyngka ban sdang ïa ka dukan die jain bad ka ram kaba 1 lak tyngka ka Community Investment Fund (CIF) na ka CLF ha u snem 2025, kaba la plié lad ïa ka ban sdang pynheh shuh shuh ïa ka kam.
Kane ka longkmie ka la ong ba ki kam jong ka kim shym la kyntiew tang ia ka ïoh ka kot jong ka hynrei ki la thaw ruh ïa ki lad kamai ha ka thain. Ka jingmih ha ka shisnem ka la kiew na ka 20,000 sha ka 3.4 lak tyngka, bad ka jingkynshew pisa shimet kaba palat 4,080 ha ka SHG jong ka.
Ka la pynpaw ka jingsngewnguh ïa ka MSRLS bad kiwei kiwei kiba la kyrshan ïa ka jingïaid lynti jong ka bad kyrmen ba kane ka jingjia ha ka jingim jong ka kan pynshlur ïa kiwei pat ki kynthei ban ngeit ha lade bad ban shim ïa ka sienjam kaba nyngkong sha ka jingjop.