Ka jingpynbha ïa ka pule puthi ha Meghalaya lyngba ka ‘Aspire 2.0’ jong ka Sorkar MDA

Shillong, ïaïong, 20: Ki samla ki long ka jingkyrmen ïa ka lawei ïa kano kano ka jaidbynriew. Ki samla ki ba hapdeng ka rta 15 haduh 30 snem, ki pynlong ïa kumba 31 na ka 100 jong ka jingdon briew ha ka jylla, ki long ka bynta kaba khraw na ka bynta ka roi ka par bad ka jingroi ha ka ïoh ka kot ha ka imlang sahlang.
Kat haduh u snem 2018, ka Meghalaya ka wan hadien ka ri ban plielad ïa ka jingnang jingstad ïa ki samla, kane ka paw ha ka Lower Gross Enrolment Ratio ha ki jingpule ba kham shalor, ha kaba ka Meghalaya ka ka don ha ka kyrdan ka ba 25 na ka 100 katba ha ka ri pat ka long palat ïa ka 30 na ka 100.
Kane ka dei namar ka jingduna ka lad pule puthi, ka jinghiar ka ratio hapdeng ki khynnah skul bad ki noghikai, bad kiwe kiwei de ki mat. Ryngkat bad ka jingduna kiba pyntbit ha ki jingpule ba kham shalor, ki ba bun bah ki samla ha ka jylla ki long kiba khlemkam khlemjam. Katkum ka jingbuh jingkheiñ ka world Bank, uwei na man la ki 5 ngut ki samla ki long kiba khlem ka khlem jam ha ka ri. Kane ka pynpaw ba ki ba bun ki samla ha ka jylla bad ka ri kim shym la pule ne trei ne shah hikai, kumta kim lah ban pynïaid ïa ka bor ban lah ban trei kam bad leh eiei.
Lada ym pynïaid bha ïa ka bor jong ki samla sha ki kam ba bha bad ba seisoh, ka lah ban pynthut ïa ka shongsuk shong shngaiñ bad ka roi ka par jong ka ri. Katba ka sorkar jylla ka dang pyrshang ban trei ïa kine ki kam kum ka jingpynkylla dur ïa ka pule puthi, ki PRIME Program na ka bynta ki nongseng kam la jong, ki rukom treikam ha ka tnat pule puthi, bad kiwei kiwei, kine baroh ki dei ki kam ba neh slem. Nalor kane, ki samla ka Meghalaya ki donkam ka jingkylla ha ka pyrkhat pyrdaiñ, ban pynlah ïa ki ban phohsniew ïa kiei kiei ki bakhraw ban pynurlong ïa la ki jong ki sap ki phong.
Haba shim ïa kine baroh, ki saiñ pyrkhat ka sorkar MDA kila wanrah ïa rukom treikam ka baïar, ka ban pynmyntoi ïa ki samla ha kum kine ki por jong ka jinglong ki kam ki jam. Ka rukom treikam ka don ïa ka jingthmu ban pynlong ïa ki samla ka Meghalaya ki ba la pynkhreh, ban ïoh ïa ka jingnang jingtip bad ka jingthrang ban tei, artad ruh ban pynïoh ha ki ïa ka lad ban pynpaw sha ka pyrthei ba don ka jingïakhun bad ïa ka jingdonkam ïa ka ïew ka hat ki nongbylla.
Ka Jylla ka thmu ban pynlah ïa ki ban noh synñiang da kaba pynbha ïa ka jingnang bad jingtip ba ki donkam ban heh ban san ha ka pyrthei salonsar.Ym da bun ki sorkar jylla ki ban leit ban pynïasnoh ïa ki samla ha kane ka rukom. Ngi ïohi ba lait na ki katto katne kum ka National Skill Development Corporation bad ka Special Skill Development Program ka Orissa, ym da bun ki jylla kiba la jied ban tei ïa ka jingthrang ki samla. Shuh shuh, kiba bun na ki program ban pynbha ïa ka jingnang donkam ïa ka jingsngewthuh ka ba bniah halor ki jingthrang ban pynbha ïa ka policy jong ka thungkam thungjam. Lada ngim shim khia ïa ka jingthrang ïa ka kam bad ki thong ka jingim jong ki samla, ki policy jong ka thungkam thungjam kin dang ïai bteng ban ym urlong na ka bynta ki samla. Ngi sngewnguh ba ki smla ka Meghalaya ki long kiba la kyrkhu ban don ïa ka program na ka bynta jong ki.
Hapoh ka jingïalam ka sorkar jylla, ka ASPIRE kaba dei ka program kaba thmu ban ai ka jinghikai, ka ban lah ban pynbha ïa ki rukom pyrkhat, ki jingnang, ki rukom ïakren hapdeng ki samla. Kane ka program ka dei ka rynsan ban tei ïa ki samla ka jylla ban pynpaw ïa ki jingthrang bad jingsngew jong ki ha ki phang bapher bapher lyngba ki jingjurip digital bad offline.
La plie paidbah ïa ka ‘ASPIRE 2.0’ ha u bnai lber 2022 ban pynkupbor bad pynsan ïa ki jingnang ba rieh jong ki samla lyngba ki dor bad jingnang ban pynkhreh ïa ka jingim. Kumba 10,000 ngut ki samla kin sa ïoh jinghikai ban ïarap ïa ki ban ithuh ïa ka kam kaba dei na kabynta jong ki. Yn jied ïa ki samla pule lyngba ka jingjurip ïa ki samla na ki 1lak ngut ki khynnah pule kiba hapdeng ka 14-22 snem ka rta.
Ha ka jingpyllait paidbah ïa ka ASPIRE 2.0 ha shillong, u Kevinstrong Lawriniang, u nong ïashim bynta haka Aspire Meghalaya 2019 u ba ïoh ruh ïaka kyrdan ba nyngkong ha ka examin MBOSE SSLC 2021, u la ong “Shi snem mynshwa ngam shym la poi pyrkhat ïalade ban ïeng hakhmat u Myntri Rangbah badon burom bad ki dkhot ka kynhun myntri, ki riew khmat, bad kumba 500 ngut ki briew bad ban lait kren shaid shaid, hynrei lyngba ka ASPIRE bad ki jinghikai jong ka, nga la lah. Phi lah ruh ban sakhi ïa kane hakhmat jjong phi”.
Ka ASPIRE 2.0 ka dei kaba bteng ïa ka ASPIRE 1.0, ka ba la long kaba jop. Ha kine ki 3 snem ba la leit, ka ASPIRE 1.0 ka la lah ban ai jinghikai sha kumba 9,230 ngut ki samla bad palat 1,84,600 kynta ha ka jylla. Shuh shuh, kane ka program kala lah ban ïarap ïa ki samla ba la dep training ban ïoh ïa ka lad ban kamai jakpoh.
Haba kren na ka bynta ka program, I kong Pretty LincyDiengdoh, I ba shong ba sah ha Ri Bhoi District ila ong, “Ka ASPIRE Meghalaya kala hikai ïa nga kumno ban pynbha ïa ka ukon ban ïakren bad kiwei bad kumno ban kren da ka ba kynnoh shai. Hadien ba nga la leit ban ïashim bynta bad kane ka program, nga la ïoh ïa ka jingsngew shlur ban ïeng ban kren bad mynta nga sngewthuh ïa ka jingkordor ka jingburom markylliang”.
Kumjuh ruh u Sundaymoon Ch. Marak jong ka Loyola College, East Garo Hills District u la kynthoh” ka ASPIRE Meghalaya kala hikai ïa nga kumno ban ïakren bad ki briew kham bha bad ha kano ka rukom ban ïeng halor rynsan. Nga la nang ruh ïa ka jingkongsan ban ñiewkor kum ïa ka jinghok, jingïaineh, jingsngew skhem bad jingtrei hok.”