1. Ki jaka shet ki long kiba ma nakabynta ki khynnah rit. Wat shah ïa ki ban leit shajan ding ne shajan ki tiar kiba nep.
2. Ki khynnah rit kidei ban kiar na ka tdem ding. Kane ka pynpang bad pynjyrhoh ïa ki.
3. Dei ban buh ïa kiei kiei kiba long bih jngai na ki khynnah. Wat buh ïa kiei kiei kiba long bih ha ki ha ki bitor ba la dep pyndonkam.
4. Lada i khyllung i ing ding, theh um pjah wut wut ha ka jaka ba ing haduh ban da jah ka jingtyrha (kumba 10 minit tam).
5. Ki kali bad ki thuk thuk ki pynïap bad pynmynsaw ïa ki khynnah rit jan manla ka sngi. Kiar na ki kali haba ïaid ha surok bad hikai ïa kiwei kumno ba kin husiar haba ki ïaid ha surok.
6. Peit bhaia ki tiar kiba lah ban pynmynsaw ïa ki khynnah rit, kum ki tari, ki ïit, u plok lait, ki waïar, ki prek, ki pin bad kiwei kiwei de
7. Wat shah ïa ki khynnah rit ban bam jakhlia lane ba kin thep ïa kino kino ki tiar kiba rit kum ki budam ne ki pisa khutia ha shyntur namar kine ki lah ban set ïa ka jingring mynsiem.
8. Wat shah ïa ki khynnah rit ban ïeng ne lehkai hajan ki wah, ki pung, ki nan, ïoh ki hap shapoh um.
9. Shna ïa ka synduk First Aid (ka synduk ba buh ïa ki tiar ïarap ba donkam lada don mano mano ba mynsaw lane pang) na kabynta ki ïing bad ki skul (buh ha ka ïa ka sabon, ka khanshi, u kynphad, ki jingsop, ki dawai tah mong, ki plastar, u thermometer, bad ki jingdih ORS)
10. Haba phi leit jingleit sha ki jaka ba phim pat ju leit bad i khynnah rit, long kiba phikir bha. Peit bad kylli bniah shaphang ki jaka kiba lah ban buh ïa ki khynnah ha ka jingma.
Ka umbam umdih bad jinglehkhuid
1. Pyndonkam da ka um bad khyndiat ka sabon ban sait khuid bha ïa ki kti. Kyrjaw kumba 10 sekhon, phler bad ieh ba kan rkhiang hi ne niad da ka jaiñ kaba khuid, ym ka jaiñ kaba jaboh.
2. Thet bha ïa ki kti ha shwa ban ktah ïa ka shyllang mat, u khmut, bad ka shyntur) namar dei na kine ki jaka ba ki khniang jingpang ki ïoh ban rung sha ka met u briew. Kiar katba lah ban ktah ïa kitei ki jaka.
3. Sait ïa ki kti ha shwa ban shet, ban bam ne ban ai bam ïa i khyllung, bad hadien ba la dep leit pynjhieh, leit khyndew, ne ha ba la dep ñiad pynkhuid ïa i khyllung hadien ba i la leit pynjhieh ne leit shabar ne haba dep ïarap ïa kino kino ki ba pang.
4. Sumar khuid ïa ka met bad ïa ki jain phong. Sumar khuid ïa ki tyrsim, ki bniat, ki shkor, ka dur khmat bad u shñiuh. Phong juti ne slipar ban kiar na ki wieh kiba lah ban pynpang ïa phi.
5. Peit ba ki skain kin ym ïoh dem ha ki eit briew ne mrad namar kine ki rah ïa ki khniang jingpang. Pyndonkam ïa ka painkhana bad da sait ïa ki kti hadien ba la dep leit bar.
6. Sumar khuid ïa ka dur khmat. Sait bha da ka um kaba khuid bad ka sabon ha ka por mynstep bad janmiet.
7. Wat pyndei ne ktah ïa ka umkhuid da ki kti ne jingtong ba jaboh. Sumar ba kan lait na ki khniang jingpang.
8. Ki kjat sngi ki iarap ha ka ban pynïap ïa ki khniang jingpang ha ka um bad ki pynlong ïa ka um kaba kham bit ban dih. Jiar ïa ka um hapoh u bilor plastik bad ïeh kumba 6 kynta ha ka sngi khnang ba ka um kan long kaba kham bit ban dih.
9. Lada lah, pynrkhiang ïa ki tiar ba la dep sait ha ka sngi. Kane kan pynduh jait ïa ki khñiang jingpang kiba don ha ki.
10. Ïaleh ban buh bha ia ki ñiut ki nier bad ki jaboh jabaiñ kiba mih na ki ïing jongphi da kaba tap bha ïa ki, khnang ban pynduna ïa ka jingkharoi ki skaiñ.
Kine ki khubor ka koit ka khiah ki dei ki ba la bishar bad pynjanai da ki riew shemphang ka koit ka khiah bad phi lah ban shem ha ka liang ki lad jingiada na kino kino ki jingjia aksiden.