KA SIGN LANGUAGE KA PYNÏATYLLI ÏA NGI

- Ferdinand Lyngdoh Marshillong

0

Baroh u briew ha ka pyrthei u don la ka jong ka ktien ka thylliej kaba pynlah ïa ngi ban pynpaw ïa ka jingsngew jong ngi sha kiwei pat ïa kaei kaba ngi pyrkhat. Man la u snem ïa ka 23 tarik jong u bnai September la tip kum ka sngi rakhe jong ka ktien ba pyndonkam da ki briew ki bym ïohsngew ne kiba la duh noh ïa ka bor ïohsngew kaba ki ong ha ka phareng ka International Day of Sign Langauge. La rakhe ïa kane ka sngi kum ka lad ban ïoh jingkyrshan bad ban ïada ïa ka ktien bad ka tynrai jong baroh ki briew ki bym ïohsngew bad kiwei pat kiba pyndonkam ïa ka. Ka jingjied ïa kane ka sngi ka dei namar la sdang ïa ka World Federation of the Deaf ha kane ka juh ka sngi ha u snem 1952. Ïa ka jingrakhe ïa ka sngi kyrpang jong ka International Day of Sign Language la sdang ha ka 23 tarik u September, 2018 bad la ithuh ïa kane da ka United Nation General Assembly.Ka jingithuh da ka United Nation General Assembly ïa ka 23 tarik September kum ka sngi kyrpang jong ka Sign Langauge ha ka pyrthei baroh kawei ka dei ka jingthmu ban pynphriang ïa ka jingdonkam ban ithuh ïa ka ktien jong ki briew ki bym ïohsngew kum ka hok longbriew manbriew jong ki. Kat kum ka World Federation of the Deaf, ki don palat ïa ka 70 million ki briew ki bym ïohsngew ha ka pyrthei baroh kawei. Haduh kumba 80% na ki ki im ha ki ri kiba kham duna ha ka ïoh ka kot. Kat kum ka jingïoh lum, don palat 300 jait ki Sign Language ba pyndonkam da ki briew ki bym ïohsngew ha ka pyrthei baroh kawei.
Ka Sign language ne ka ktien ba pyndonkam da ki briew ki bym ïohsngew ka dei ka ktien kaba ïar bad ka ktien tynrai kumba long kiwei pat ki ktien kiba shu kren. Ka phang pdeng mynta u snem ka dei “KA SIGN LANGUAGE KA PYNÏA TYLLI ÏA NGI” ha kaba ki seng jong ki briew ki bym ïohsngew ryngkat bad ka sorkar bad ki seng trei mon sngewbha, ki donkam ban ïa snoh kti lang kawei ban kyntiew bad ban ïoh jingithuh kum kawei ka ktien kaba donkam ha ka imlang ka sahlang.
Ka Sign Langauge ka dei ruh kum u shabi ban ïalam sha ka jingkynthup lang ïa ki briew ki bym ïohsngew ha ka imlang ka sahlang. Ka dei ruh ka ktien kmie bad ka ktien tynrai na ka bynta ki khynnah ki bym ïohsngew. Ka long kum u budlum na ka bynta ka jingkynthup lang ïa ki khynnah ki bym ïohsngew ha ka kynhun jong ki bym ïohsngew bad ka ïalam ïa ki ban ïoh ka jingithuh ha ka imlang ka sahlang.
Ka Convention on the Rights of Person with Disabilities ka ithuh, ka pynshlur bad ka kyntiew ïa ka jingpyndonkam ïa ka Sign Language ha ki ba bun ki bynta. Katba ha ri India ka jingpyndonkam ïa ka Sign language ka dang shu sdang ban kiew bad ïar katba nang mih ki sngi. Ka sorkar India ruh ka la sdang ban plie ki jaka training kum ka Indian Sign Langauge Research and Training Centre kaba don ha Delhi ban pynphriang shuh shuh bad ban kyntiew ïa ka. Nangta ka National Association of the Deaf ruh ka la ïa khun ban ïoh ban pynrung ïa ka Indian Sign Language ha ka khyrnit kaba Phra bad kane ka dang ïaid shakhmat.
Ha Meghalaya katkum ka khana samari 2011, ki briew bym ïohsngew ki dei kiba bun paid tam napdeng ki briew ba don jingduna ha ki dkhot met. Ka jingpyndonkam ïa ka Sign Language ka dang duna bha haduh katta katta khamtam ka jingïarap ban kyntiew ïa ka. Ki briew ki bym ïohsngew ki ïa kynduh shibun ki jingeh na ka daw ka jingduna kiba nang bad tip ïa ka ktien jong ki ha ka imlang ka sahalng. Kane ka ïalam sha ka jingshah iehnoh beiñ bad duh bun ki kabu kum ka jingiehnoh shiteng ha ka jingpule, ka jingbym ïoh lad ban shim bynta pura ha kiba bun ki bynta. Bad kane ka ïalam sha ka jingsngew marwei bad duh jingkyrmen.
Ngi donkam namarkata ïa ka jingïatylli lang kawei ban ïa snoh kti lang ban ïa khun ïa kane ka jingeh. Ngi lah ban sdang da ki sien jam kiba rit bad kata ka long da kaba ngi pule ïa ka ktien jong ki. Ka sorkar ruh ka donkam ban shim khia ban don la ki jong ki nongpynkylla ktien bad kiwei ki lad ki lynti namar kane kan wanrah ïa ka jingkylla ha ka jingim jong ki briew ki bym ïohsngew bad ba kin lah ruh ban noh syniang lem ha ka imlang ka sahlang katkum ka jinglah ka jong ki.

Leave A Reply

Your email address will not be published.