Palat arshah ïa ka National Average ka jingdon nongpang HIV ha Jylla wer u CM ban ïakhun pyrshahlang
Shillong, Nailur 15: U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K. Sangma ula ïawer ban don ïa ka jingïatreilang ha ka imlang sahlang baroh kawei ban ïakhun pyrshah ïa ka jingpang HIV/AIDS, da kaba kdew ba ka jingpang HIV ha ka jylla ka la long arshah ban ïa ka jinglong jingman ha ka ri baroh kawei.
U Sangma ula kren ïa katei hadien ba ula dep lum ïa ka jingïalang kaba nyngkong jong ka Meghalaya State Council on AIDS.
Katkum ka jingong u Myntri Rangbah, ka jinglong jingman ka jingpang HIV ha Meghalaya ka long 0.40%, haba ïanujor bad ka jinglong jingman hapoh ka ri kaba long 0.20%. Ula ong ba ka jingsaphriang thymmai ka HIV kala kiew sha ka 58.74% naduh u snem 2010, kaba la pynlong ban don 7 ngut kiba ïoh ïa kane ka jingpang ha ka shi sngi.
Ka jylla ïa mynta ka don haduh 618 ngut kiba ïoh ïa ka HIV, kaba kynthup ïa ki 60 ngut ki longkmie kiba punkhun kiba imlang bad ka jingpang HIV, ula ong.
U Sangma ula ong ba ka jylla kan pynleit jingmut ha ki 5 tylli ki jaka kiba kongsan, ban lap dang kloi, ban pynbha ïa ka jingai jingsumar bad ka jingbuh ïa kiba pang, ban ïada ïa ka jingïoh thymmai ïa ka jingpang, ban ïada ïa ki kmie bad ïa ki khun, ban pynduna ïa ka jingshah peit beiñ kiba don bynta bad ka jingpang HIV.
Ka jingïalang ka la kren ruh ban pynïar ïa ka jingleh Test dalade ïa ka HIV bad ïa ki paralok kiba ïajan, ban buh ïa ki Mobile Integrated Counselling and Testing Centres (ICTC), ban buh ïa ki Anti-Retroviral Therapy (ART) Centre kiba thymmai, ban pynpoi ïa ki dawai dashin ha ki ïing ki sem bad ban buddien ïa kito kiba la klet ban leit phah khmih ïalade.
Ka sorkar ka don ruh ïa ka jingthmu ban pynkhlaiñ ïa ki jingpynsngewthuh paidbah kaba kynthup ïa ki samla, ki shnong ki thaw, ki jaka pule bad ki briew kiba im bad ka jingpang HIV.
U Sangma ula ong, ba ka jingiatreilang kaba khlain bad kaba sngewthuh jingmut ban shim ia ki sienjam ka long kaba donkam ban pynthikna ba ym dei ban don mano mano ruh kiban shah ieh shadien ha ka jingiakhun pyrshah ia ka HIV/AIDS.