“Balei ba ka Sorkar jylla ka wad pynban ban pynkylla ïa ka MMDR Act ha Delhi?” buh jingkylli ka JSM

0

Khliehriat Naitung 03: Ka Jaiñtia Students Movement ba la lam khmat da u President Rangbah, u Bah Leningstar Rymbai, ka buh ïa ka jingkylli ïa u Myntri Rangbah ka jylla, u Conrad Sangma da kaba ong “Ngi pynkynmaw ïa u myntri rangbah ka jylla bad ka Jaiñtia Hills Autonomous District Council (JHADC) ka la mynjur ïa ka resolution ha une u bnai kaba kyrpad ïa ka Sorkar jylla ban pynlong ïa ka legal framework na ka bynta ka jingtih dewïong kaba katkum ka Sixth Schedule. Hynrei, ha ka jaka ban pyntreikam ïa kane ka resolution jong ka District Council jong ngi hi, balei ba ka Sorkar ka dang hap ban leit wad pynban ban pynkylla ïa ka MMDR Act ha Delhi?”
“Ka Jaiñtia Students’ Movement (JSM) ka la shimkhia bha halor ka jingkren jong u myntri rangbah ka jylla, kumba paw ha ki pathai khubor ba un leit sha Delhi ban ïakynduh ïa u myntri ka sorkar pdeng lane u Union Minister ban bishar biang lane pynkylla ïa ka Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 (MMDR Act) halor ka mat tih dewïong ha Meghalaya.Ka National Green Tribunal (NGT) ka la pynmih ïa ka hukum ban khang ïa ka jingtih dewïong ha Meghalaya naduh u bnai iaïong 2014, kane ka Sorkar jylla kaba mynta ka la bat bor naduh u snem 2018, la iaid 8 snem mynta hapoh kane ka Sorkar, ki paidbah paidbah ka Ri Jaiñtia ki buh ïa kine ki jingkylli: Kiei ki sienjam kiba shisha ba la shim ha kine ki 8 snem ban pynbeit ïa ka jingkhang tih dewïong da kaba pyndonkam ïa ki bor riti synshar kiba don lypa? Balei ba mynta pat dang donkam ban pynkylla ïa ka aiñ pdeng”?
“Ka JSM ka pynshai paidbah ïa ki jingshisha kiba ïadei bad ka riti synshar bad ka aiñ, ba Ka MMDR Act, 1957 ka dei ka aiñ ba la thaw da Parliament na ka bynta ban synshar ïa ki kam tih marpoh khyndew katkum ka Entry 54 jong ka Union List bad Article 246, hynrei ka jingïaid treikam jong kane ka aiñ ha ki jaka Sixth Schedule kam lah ban pynkheiñ noh ïa ki jingïada kyrpang ïa ki trai ri trai muluk.Ka Article 244(2) bad Paragraph 3(1)(a) jong ka Sixth Schedule ka ai bor ïa ka JHADC ban thaw aiñ halor ka jingpyndonkam ïa ka khyndew na ka bynta ka jingmyntoi jong ki nongshong shnong, kane ka kynthup ruh ïa ka bor ban thaw aiñ halor ka jingtih dewïong rit lane ka traditional coal mining da ki rukom ba stad, jingïada ïa ki nongtrei bad jingïada ïa ka mariang, ynda ka Council ka mynjur ïa kum kane ka aiñ bad ynda u Governor u ai jingïa mynjur katkum ka Paragraph 3(3), kan don bor aiñ pura ha Ri Jaiñtia”
“Ka Paragraph 9 jong ka Sixth Schedule ka kdew shai ba kino kino ki licence lane lease na ka bynta ban tih marpoh khyndew dei ban ai da ka Sorkar jylla tang hadien ka jingïasyllok bad ka District Council. Ka jingthmu jong ka riti synshar ka long ban ïada ïa ka khyndew bad ka dustur jong ki paidbah trai shnong lyngba ki Autonomous Council”
“Ka Supreme Court ha ka mukotduma * (1971)* ka la rai ba ki hok paidbah halor ka khyndew katkum ka dustur ha ki jaka Sixth Schedule ym lah ban pynduh noh da ki aiñ paidbah khlem ka rukom riti kaba dei. Ka Supreme Court ha ka hukum jong ka snem 2019 ka la weng ïa ka jingkhang ba la buh da ka NGT bad shah biang ïa ka jingtih dewïong ha Meghalaya hynrei hap ban bud ïa ka MMDR Act, Mineral Concession Rules bad ki environmental clearance. Ka Court ka la ithuh ïa ki customary rights hynrei ka dawa ïa ka jingpynïaid kaba katkum ka aiñ”.
Halor kine baroh, ka JSM ka ngeit skhem ba ka lad ban pynbeit ïa kane ka jingeh kaba la slem 12 snem ka don hapoh Meghalaya hi. Ym donkam ban pynkylla ïa ka MMDR Act na ka bynta ka ri India baroh kawei tang namar ban ïada ïa ka jingïohkam jingïohjam jong ki paidbah ka Ri Jaiñtia.
Shuh shuh ka Jaiñtia Students Movement ka ong ba ka lynti kaba dei katkum ka riti synshar ka long ba ka Sorkar jylla ka dei ban ïarap ïa ka JHADC ban thoh bad mynjur ïa ka “Jaintia Hills Traditional Mining Regulation Act” hapoh ka Paragraph 3(1)(a) bad hadien ba ka JHADC ka mynjur ïa ka Bill, ka Sorkar jylla ka dei ban ai jingmut sha u Hon’ble Governor ban ai jingïamynjur katkum ka Paragraph 3(3) bad ynda la ai jingïamynjur, kane ka aiñ kan treikam ha Ri Jaiñtia bad kan synshar ïa ka jingtih dewïong rit ryngkat bad ka jingïada ïa ki nongtrei, ka mariang bad ka revenue sharing na ka bynta ki paidbah”.
“Ka MMDR Act kam khang ïa ka jingtih marpoh khyndew. Ka synshar ïa ka rukom tih. Ka Sixth Schedule ka ai bor ïa ka JHADC ban thaw aiñ halor ka jingpyndonkam ïa ka khyndew na ka bynta ka jingmyntoi jong ki paidbah. Ka jingduna kaba shisha ka dei ka jingbymdon jong ka aiñ ba kyrpang jong ka JHADC watla ka Council ka la dep pass ïa ka resolution halor kane.Namarkata, ka JSM ka kyrpad jur ïa u Myntri rangbah ka jylla ba ha shuwa ban leit sha Delhi ban pynkylla ïa ka aiñ pdeng na ka bynta 140 klur ngut ki nong India, sngewbha ai bor shuwa ïa ka JHADC jong ngi ban thaw aiñ na ka bynta 5 lak ngut ki paidbah Jaiñtia. Burom bad pyntreikam ïa ka resolution jong ka JHADC”.
“Ki paidbah ka Ri Jaiñtia kim kwah shuh ban ap sa 8 snem. Ngi kwah ba ka legal mining kan sdang biang hynrei ryngkat bad ka jingïada ïa ka khyndew, ka kamai kajih bad ka lawei jong ngi. Ka Jaiñtia Students’ Movement (JSM) kan bteng ban ïeng skhem na ka bynta ki hok jong ki paidbah katkum ka Constitution of India bad ka Sixth Schedule” pynkut u kyrwoh na u President JSM, Bah Leningstar Rymbai.

Leave A Reply

Your email address will not be published.