Plie ka India ïa ka Lynti Gulf bathymmai na ka bynta ki nongbylla, ki nongrep, ki MSME -Piyush Goyal

0

Ka Free Trade Agreement hapdeng ka India bad ka Oman kaba treikam naduh ka 1 tarik u Jylliew kadei u mawmer ba kongsan ha ka thong jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi ban wanrah ïa ki lad ha ka pyrthei sha ka roi ka par na ka bynta ki samla pule, ki nongtrei kti, ki kynthei, ki nongrep, ki nongri dohkha bad ki MSMEs jong ka India da kaba plie ïa ki ïew thymmai bad pynsted ïa ka jingwanrah ïa ki lad ïoh kam.
Ka India ka don ka jingïadei kaba jylliew bad ka Oman ha ka ïoh ka kot bad ki briew, kaba don haduh 7 lak ngut ki nong India, kynthup ïa ki longïing nongkhaïi kiba ki tynrai jong ki hangta ki long naduh 200-300 snem. Ka jingphah pisa jong ki nong India na Oman ka long kumba $2 billion shisnem, katba palat 6,000 tylli ki karkhana jong ka India ki treikam ha katei ka ri.
Ka Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA) hapdeng ki ar tylli ki ri ka pynkhlaiñ ïa ki jingïadei ha ka liang ka ïoh ka kot bad ka rukom treikam. Ka ai mardor 100 percent ïa ka lad ban ïoh ïa ka ïew khlem da siew khajna ha Oman sha ka 98% jong ki khajna kiba kynthup ïa 99.38 percent jong ki mar ba shalan shabar ri.
Kane ka pyni ïa ka jingkiew kaba khraw ban ïa ka rukom treikam shwa ka CEPA kaba la ailad tang 15.3 percent na ki mar ba shalan shabar ri jong ka India ba rung sha Oman khlem da siew khajna. Ki mar na India kiba mynta ki sakhi ïa ka khajna import duty kaba 5 percent ha Oman, kaba shongdor kumba $3.64 billion ha ka jingshalan shabar ri, kin sa nang kham lah ban ïaid ïew.
Na ka bynta ki MSME jong ka India, kane ka jingïateh ka lah ban wanrah jingkylla namar ba bun ki kam kiba ïoh jingmyntoi na ka CEPA kidei kiba la wan na ki kam barit baria. Ki nar, ki jaiñ, ka snieh, ki tiar kali bad ki tiar karkhana kidei katto katne ki kam ha kaba la khmih lynti ba ki MSME kin ïoh ïa ki jingthied mar kiba heh nabar ri, ki ban kyntiew ïa ka jingpynmih, ka jingbei tyngka bad ka jingpynrung kam.
Ha ka juk jong ka jingbymthikna ha ka pyrthei kaba nangkiew, ka CEPA ka tyrwa ïa ki nongshalan mar shabar ri na India ïa ka lad kaba kongsan ban pynïar ïa ki ïew bad ban pynduna ïa ka jingshaniah ha ki jaka tynrai kiba ïakynduh ïa ka jinghiar ka ïoh ka kot bad ki jingkhanglad ha ka khaïi pateng kiba nang kiew.
Ka Jingwanrah ïa ki lad ïoh kam – Ka jingïateh khaïi pateng ka ai jingmyntoi ïa ki kam kiba donkam bun ki nongtrei kum ki kam ba ïadei bad ki jaiñ, ka snieh & ki juti, ki jingpynmih marbam, ki mar duriaw, ki mawkordor & ki jingdeng, bad ki bynta ba la jied jong ka kam shna jingshna, kiba long ki nongpyntreikam ba kongsan ha India.
Ka jingkiew ka jingshalan ïa ki jaiñ sha Oman kan kyntiew ïa ka jingpynmih bad kan wanrah ïa ki lad ïoh kam ha kylleng ki jaka ba heh kum ka Tirupur, Surat, Ludhiana, Panipat, Coimbatore, Karur, Bhadohi, Moradabad, Jaipur, bad Ahmedabad. Ki nongtrei kti bad ki nongthaiñ jaiñ ha kylleng ka ri India ruh kin ïoh jingmyntoi na ka jingdawa kaba kham heh jong ki ri ka pyrthei ïa ki mar jong ki.
Ka kam shna mawkordor bad ki jingdeng ka long kawei pat ka nuksa kumno ka CEPA kan pynsted ïa ka jingkiew ka jingïoh kam ïoh jam. Ka India ka la don lypa ïa ki sap ba tbit ha kaba ot bad pynitynnad ïa ki mawkordor, ki jingdeng ksiar bad rupa, bad ka jingpynmih ïa ki jingdeng kiba shah hi da ka kti. Da kaba weng noh ïa ki khajna, ki nongshalan mar shabar ri jong ka India kin kham ïaid ïew ban ïa ki mar jong ka Europe bad Asia. Ka karkhana ka antad ba ka jingshalan mar sha Oman ka lah ban kiew haduh USD 150 million ha kine ki lai snem ban wan. La khmih lynti ba kane kan wanrah ïa ki lad ïoh kam ïoh jam ha ki kynhun kiba shna jingdeng ha kylleng ka West Bengal, Tamil Nadu, Maharashtra, Rajasthan, bad Gujarat.
Ki Nongrep bad ki Nongtong Dohkha – Ban ïada ïa ki nongrep hapoh ka ri bad ki jingmyntoi ba kongsan ha ka rep ka riang, ka India kam shym la ai kano kano ka jingpynlait khajna ïa ki mar ba kongsan kum u kew, u kba, u riew hadem, ki krai, ka dud, ki soh, ki jhur, ki umphniang bam, ki oilseed, ka slasha, coffee bad ka ngap.
Ka India kan ïoh ïa ka jingkhlaiñ ha ka jingïakhun pyrshah ïa kiwei kiwei ha ki mar kum ka makhon, ki biskit thiang, ki pylleng bad katto katne ki jingbam, ka ban kyntiew ïa ka jingdawa ïa ki mar rep jong ka ri bad kan kyntiew ïa ka ïoh ka kot ha ki jaka nongkyndong.
Ka jingïateh ka ai ruh ïa ka jingpdiang bad jingithuh ïa ka syrnot National Programme for Organic Production (NPOP) jong ka India, ka ban plie ïa ki lad kiba khraw lane ïa ki nongrep na India ban die ïa ki mar rep organic sha Oman, kaba dei ka ri kaba khlaiñ ha ka jingthied mar bam nabar ri.
Ki mar na duriaw ruh ki don ka lad kaba khraw kaba ym pat pyndonkam. Ka jingthied ka Oman ïa ki mar duriaw ka long kumba $119 million hapdeng u snem 2022 bad 2024. Ka jingthied na India ka long tang $7.75 million, kaba plie lad kaba khraw ïa ki mar duriaw jong ka India kum ki shymprong bad ki cuutlefish ba la buh pyndait-thah. Ka karkhana pynmih mar duriaw kaba donkam bun ki nongtrei ka lah ban pynmih shuh shuh ïa ki lad ïoh kam ha ka kam ri dohkha, ka jingpynkhreh, ka jingsong, ka jingpynpoi mar ba lah ban pyndait-thah, bad ki kam shalan mar shabar ri.
Ki dawai bad ki dawai tynrai – Ki dawai jong ka India kiba la mynjur da ki nongpynïaid kum ka USFDA, EMA, UK MHRA bad TGA kin ïoh mardor ïa ka jingbit ban pynïaid ïew ha Oman hapoh 90 sngi – ka jingjop kaba khraw na ka bynta ki nongshalan dawai jong ka India.
Kaba kongsan ka long ba ka CEPA ka wanrah ïa ki lad ki lynti na ka bynta ki jingshakri kiba ïadei bad ki dawai tynrai jong ka India. Ka pynbiang ïa ka jingwad bniah lang ha ka jingsumar tynrai.
Ki jingshakri bad ka jingleit jingwan – Kawei pat ka bynta kaba kongsan jong ka jingïateh ka shong ha ki jingshakri bad ka jingleit jingwan. Ka Oman ka la sdang ïa ki sienjam kiba heh ha ka liang ka khaïi pateng ha ki kam kiba donkam bha ban shalan mar sha India, kynthup ïa ki kam jong ki riew shemphang, ki jingshakri ha ka kam computer bad IT, ka pule puthi, ka koit ka khiah, ka kam jngohkai pyrthei, ka jingwad bniah bad jingkyntiew ïa ki kam, bad ki jingshakri ba ïadei bad ka mariang. Ki riewshemphang jong ka India ha ki bynta kum ka jingkheiñ jingdiah, ka kam engineering, ka kam ai jingsumar, ka kam shna jingshna, ka pule puthi, bad ka jingai jingmut la khmih lynti ba kin ïoh jingmyntoi na ka jingkyntiew ïa ka lad ban ïoh ïa ki ïew ki hat.
Kaba kongsan ka long ba ka Oman ka la mynjur ban kyntiew ïa ka jingleit jingwan ki riewshemphang bad ki nongtrei jong ka India. Ki briew kiba kynriah na kawei ka kompani sha kawei pat bad ki nongpynbiang ïa ki jingshakri katkum ka jingïateh kin ïoh ban sah haduh saw snem, katba ki briew kiba wan namar ki kam bad ki riewshemphang kin ïoh ïa ki jingpynbeit ba kham suk ban rung shipor. Ka la kyntiew ïa u pud na ka bynta kito kiba kynriah na kawei ka kompeni sha kawei pat na ka 20 percent sha ka 50 percent.
Ka jingïateh bad ka Oman ka long ka jingpynkynmaw ba ka khaïi pateng kadei ka atiar kaba khlaiñ bha jong ka jingroi, ka jingwanrah ïa ki lad ïoh kam bad ka jingriewspah lang. Ha ka pyrthei kaba la phiah bad kaba kwah ban ïada ïa la ka jong, u Myntri Rangbah duh Modi u phah ïa ka khubor kaba shai ba ka India kaba thymmai bad kaba skhem kan ym kynran dien. Kan kiew lyngba ki jingïatreilang, ka jingïakhun bad ka jingïatreilang ha ka pyrthei.
(U Nongthoh u dei u Myntri Sorkar Pdeng ba dei khmih ïa ka Tnad Commerce and Industry.)

Leave A Reply

Your email address will not be published.