Kyntu ka JSM na u Myntri Rangbah ban ailad ïa kiba rit jaka ban tih dewïong katkum ka juk
“Ym tang kiba heh palat 100 hectare ka jaka”
Jowai, Rymphang 11: Ka Jaiñtia Students’ Movement (JSM) ka la aiti da ka Memorandum sha u Myntri Rangbah ka sorkar jylla u Conrad K. Sangma lyngba u Deputy Commissioner-DC ka East Jaiñtia Hills District ha kane ka 11 tarik u Rympang, 2026.
Ha ka memorandum ba la aiti sha u Myntri Rangbah ka jylla, ka JSM ka la ong ba naduh ba la khang ban tih ïa u Dewïong thliew khnai (rathole mining) ha ka snem 2014, ki hajar ngut ki paidbah ki la shah ktah jur ha ka jingïoh kamai kajih jong ki, hynrei ka sorkar pat ka shu sngap jar jar katba ki longïing ki mad jingeh.
Ha katei ka memorandum, ka JSM ka la pynpaw ba wat la ka Supreme Court kala ai jingbit ban leh scientific mining, hynrei tang saw ne san ngut ki briew kiba la ïoh jingbit ban leh ïa katei ka kam. Kiba bun ki paidbah kim lah ban ïaid shakhmat namar ka SOP kaba la pynmih da ka sorkar Meghalaya ha ka 5/3/2021 kaba don ki kyndon kiba tyngeh bha.
Katkum ka SOP ka kdew ba ka jingai Prospecting Licence bad Mining Lease ka dei ban ym duna ïa ka 100 hectare ka jaka, kaba long ka jingeh kaba khraw ïa ki trai dewïong kiba rit, hynrei ka seng kala pynpaw ba ha ka MMDR Act 1957 ym shym la kdew kumta, hynrei ka ai jingmut ba ka Mining Lease ka dei ban ym duna ïa ka 4 hectare.
Ka JSM kala dawa na ka sorkar baka dei ban peit biang bad pynkylla ïa ka SOP jong ka snem 2021 halor ka jingtih dewiong da ka rukom Scientific. Ka JSM kala kynnoh ba katei ka SOP ka ïalam sha ka jingmyntoi tang ïa ki riewspah bad ki trai dewïong kiba don jaka heh, katba ki trai dewïong kiba rit kim lah ban pyndep ïa ki kyndon. Kumta ka seng kala kyntu ïa ka Sorkar ban peit bniah sa shisien ïaki SOP.
Halor ka jingjia ba sngewsih ha Thangsko ha ka par dewïong be-aiñ, ka JSM kala dawa ba dei ban don ka jingtohkit kaba bniah bad kaba khuid bad ban buh jingkitkhlieh halor kito kiba don ha ka bor kiba la tip ïa ka jinglong jingman hynrei kim shim ïa ki sienjam kiba donkam.
Ka seng kala ong ruh ba ka Sorkar ka don pisa ban siew jingïarap sha ki lanot jong ka jingbthei ha Thangsko, ka dei ruh ban ai jingïarap pisa sha ki trai dewïong kiba rit khnang ban pynkhreh ïa ki Mining Lease bad ki kot ki sla katkum ka aiñ, khnang ba ki khun ka Ri ki ïoh ka lad ban kamai kajih.
Ha kaba kut, ka JSM kala pynrem ïaka jingbym shimkhia ka sorkar ïaka jingtih dewïong haka por ba biang, kala ong ruh ba lada ka Sorkar kam leh ïaka ba bha tam naka bynta ki paitbah na ka liang ka JSM kan sa shim pat da ka wei ka synjam.