Wanrah Myntri Rangbah ïa ka mang tyngka jong u snem 2026-27 kaba duna `2,672 klur tyngka

Shillong, Rymphang 23: U Myntri Rangbah ka jylla u Conrad K. Sangma uba dei peit ruh ïa ka pla tyngka jongka jylla ha ka Lah Sngi U Blei u la wanrah ïa ka mang tyngka jong ka Jylla Meghalaya na ka bynta u snem 2026–27 ryngkat bad ka jingduna pisa kaba 2,672 klur tyngka, kaba long kumba 3.5% na ka Gross State Domestic Product (GSDP), da kaba pynpaw ba ka sorkar ka la pynneh ïa ka jingduna hapoh u pud ba la shah.
Ka jingïoh lum pisa kan long 32,000 klur tyngka bad na kane ka khajna kan long 26,583 bad ka Capital pat kan long 5,417 klur.
Lait noh na kaba shim ram 5,379 klur tyngka ka jingïoh lum baroh kan kot sha ka 26,621 klur tyngka bad ka jingpynlut baroh lang pat kan long 32,023 klur tyngka. Ka jingpynlut (Revemue expenditure) kan long 21,812 klur tyngka bad ka jingpynlut (capital expenditure) kan long 10,211 klur tyngka.
U Myntri Rangbah uba bat ïa ka pla tyngka u la iathuh ba ka jingpynlut baroh kan poi 29,293 klur lait noh ka jingsiew ïa ka ram kaba long 2,731 klur tyngka.
Ka jingsiew ïa ka sut na ka bynta u 2026-27 kan long 1,540 klur tyngka bad ka bai bam tymmen kan long 1980 klur tyngka.
Nalor ka kot mang tyngka ba kongsan, u Sangma u la wanrah ruh ïa ka mang tyngka na ka bynta ka jinglong ka suiñbneng (climate), ki samla (youth), ki Gender and Sustainable Development Goals (GSDG), kaba pynpaw ïa ka jingpynleit jingmut jong ka sorkar halor ka jingkiew jingsan kaba ïaineh.
Ka jingmang pisa na ka bynta ka jinglong jingman ka suiñbneng jong u snem 2026-27 ka long 5,572 klur tygnka kaba don ka jingkiew da 2.8 % ïa u snem 2025-26. Na ka bynta ki samla la mang 4,824 klur tyngka kaba don ka jingkiew da 45%, Gender budget ka long 6849 klur tyngka kaba kiew da 10%.
U la pyntip ruh ba la buh thong ba ka GDP jong ka jylla kan long 76,320 klur tyngka ha u 2026-27 kaba don ka jingkiew haduh 13.1 % na u 2024-25 kaba lam lynti ïa ka jylla sha ka 85,000 klur ha u 2028 bad 1,35,000 klur ha u 2032.
Ka jingioh na ka sorkar pdeng la khmih lynti ba kan kot sha ka 21,299 klur wat la kan don ka jingduh kaba 9,631klur tyngka kat kum ka Sixteenth Finance Commission Devolution Formula. Haba kiew ka ïoh ka kot ha ka ri ka jingïoh khajna na ka sorkar pdeng ruh kan kiew bad ka jylla ruh kan ïoh nong na kata, ong u myntri rangbah.
U Myntri Rangbah ula pynïasoh ïa kane ka jingkiew ka Jylla sha ka Vission 2032 bad ka Meghalaya Mission 10- ka 10 Opportunity Sectors bad 10 Inclusivity Commitments- ba la kyrshan da ka jingkiew ba 4.4 shah ha ka capital expenditure naduh u snem 2017-18 bad ka jinglah ban pyntreikam kham bun ka pisa jong ka SASCI, ki Externally Aided Project bad ka song pisa CSS.
Haba kren halor ka jingkieng Mawkdok, ka Mawkhunu Stadium ba thymmai, ka New Shillong City bad ka jingtynruh ban ithuh ka UNESCO ïa ka Jingkieng Jri, ula ong “Ka Meghalaya ka lah ban rit ha ka jingdon ka jaka, hynrei ki jingangnud jong ngi ki dei kiba heh bad kiba khraw”.
U la ong ba ka jingïoh lum khajnana ka jylla la khmih lynti ba kan kot sha ka 4,720 klur tyngka kaba kynthup ruh 2,351 klur tyngka na ka GST. Ka jingïoh lum na kiwei kiwei pat ki bym dei ki khajna la khmih lynti kan kot sha ka 634 klur tyngka.
U la ïathuh ruh ba ka jylla mynta ka wan ba ar ha ka jingkiew sted ka roi ka par ha India namar kaba nyngkong ka wan ka Tamil Nadu. Ka GSDP ka ïai neh beit kumba 10 % ha ki lai snem lynter hadien ka khlam COVID. “ Nga sngew kmen ban pyntip ba kane ka jingkiew jong ngi ka pynpaw ba ngi la nang ïai kiew suki pa suki ha ki liang baroh” ong u Myntri Rangbah
“Nga kmen eh ban pyntip ba ka jingkiew ka ïoh ka kot ka pyni ïa ka jingiaid shakhmat kaba jai jai bad ba don jingmut” ong u Conrad haba pynkynmaw ïa ki jingkular ha u snem 2022 ban pynlong ïa u 2022-32 kum ka “Meghalayan Decade” ne ka shiphew snem ka Meghalaya, bad ban kyntiew lai shah ïa ka GSDP hashuwa ka jingrakhe ka Jylla ïa ka jingdap 60 snem ha u 2032.
Ula sot ia ka jingkren u Myntri Rangbah Duh ka Ri Narendra Modi ba u ïaroh ïa ka jingkiew sted ka Jylla hadien ka COVID bad ong ba ki Myntri ka SorkarPdeng ruh kila pynsngew ïa kane ka juh.
U Myntri Rangbah ula niew ruh ïa kane ka mang tyngka ba khyndai sien kynthih ba ula wanrah hi ma u ba kam dei tang ka jingbatai ïa ka jingpynmih pisa bad jingpynlut, hynrei ka pyni ïa ki jinglong bad ki jingthmu ba hakhmat eh jong ka Sorkar.
“Ka thong hi ka long ban pynbha ia ka bha ka miat jong baroh ki nongshong shnong, ban pynphuh samrkhie ha man ki durkhmat bad ban pynthikna ba baroh ki samla kin ïoh ïa ki lad ki kabu” ong u Conrad haba pyntip ba kane ka mang tyngka la pynwandur da ki hajar sien ki jingïakren bad u paidbah lyngba ka CM CONNECT bad lai tylli ki Cabinet Retreat bad ki Ophisar ka Sorkar.
Ula kubur ïa ka jingïaroh bad ka jingkhmih lynti na ki nongshnong shnong kiba la pynpaw ïa ka jingkiew kaba lah ban ïohi da ki khmat nalor ka jingdawa jongki ban pynïoh ïa ki surok kiba bha, ki skul, ka jingpynbiang ïa ka jingsam umbam umdih bad ka bording elektrik.
U Conrad ula ong ba ki jingai jingmut na ki Longkmie hapoh ka CM-Safe Motherhoos Scheme, FOCUS bad CM FARM-Farmers, ki nongseng kam na ka PRIME bad ki Nongialam Shnong nalor ka jingïasyllok lypa ïa ka mang tyngka, ka dei kaba pynwandur ïa kane ka mang tyngka.
U Conrad ula pynkut ia ka jingkren halor ka mang tyngka da kaba batai ïa “san tylli ki jingmut” kaba pyni ïa ka jinglong ka Jylla mynta, ka Jylla kaba skhem, kaba don jingangnud, kaba ïatreilang, kaba kit lang ia baroh bad kaba ïaineh skhem.