Shu im kordit ki ar ngut kiba shah siat ha ki Pulit phra snem mynshwa ha Mookhep

Khliehriat, Nailur 23: Phra snem kynthih ka por ka la ïaid ha kaba haduh mynta ka dak ka shin bad ka sohkhliang ka dang sah halor kiei kiei kiba la mih na ka jingsiat pathar ki pulit ïa ki paidbah ha Mookhep East Jaiñtia Hills District, kaba la jia ha ka 24 tarik u nailur 2014, lah ban ong ruh ba u lyoh uba dum u la wan ban tap ïa ka ri lum Jaiñtia baroh kawei kaba la ktah ruh ïa ka kamai kajih, ka ïoh ka kot jong ki paidbah ha ri lum Jaiñtia bad ha ka jylla ruh baroh kawei.
Ha katei ka jing jia kaba la jia phra snem mynshwa, ki la don ar ngut kiba la duh noh ïa la ka jingim bad don ruh kiba mynsaw, kiba la khlad ki dei u (L)Derestmon Siangshai bad ka (L) Setlang Phawa, kiba la mynsaw jur ki dei ka kong Rashiba Siangshai bad u bah Ïaraplang Rymbai kiba na ka shnong Wapungskur bad kiwei kiwei.
U bah Ïaraplang Rymbai, dei uwei uba ju im kamai bad pyndap ïa ka ïing ka sem da kaba bylla ha ki kam dewïong myn ha kito ki por ba dang plie ïa u dewïong, u don saw ngut ki khun kiba dang rit kiba dang ap bam na u kpa, hynrei kaba sngewsih ka long ba utei u rangbah u la kylla long pynban uwei na ki sohpdung ha ki kuli jong ki ktang suloi jong ki pulit, u la ïathuh ba u kuli u la ksam lyngba ïa ka lbong jong u, ha kaba ki doctor ha NEIGRIMS Hospital ki la hap ban shu thep da ki tiar khnang ba un dup lah ban ïaid ban ïeng bad kita ki tiar ba la thep ki dang don sah haduh mynta ha ka met jong utei u rangbah bad naduh katei ka por hi utei u rangbah u la duh noh ïa ka bor met, um lah shuh ban trei ban ktah kumba ju long mynshwa, u la hap ban shu shong ha ïing bad ka kurim jong u ka kong Saiñly Saingshai, ka hap ban leit trei bylla sngi katba ïoh tang ban pyndap ïa ka ïing ka sem.
“Hadien kane ka jingjia ba nga shah siat nga ïoh jingïarap na ka sorkar T 30,000 (laiphew hajar ) tyngka bad hadien katto katne nga ïoh jingïarap biang sa T10000 (shiphew hajar tyngka” ong u bah Ïaraplang Rymbai bad haba kylli halor ka jinglong jingman ka koit ka khiah, u la ïathuh bad ong ba “ Man la ka por ka ju wan ka jingshitom ha ka met bad nga kwah ban leit sha ki doctor ban phah sei noh ïa kane ka tiar bad ha ka jingshisha ki dang bun ki bynta ki ba dang hap leh bad ban sumar ïa kane ka kjat, hynrei ym don lad satia ban leit pyndep ïa ki jingdonkam sha hospital, ka jingdon ka tiar hapoh ka met ka wit bha, hooid ban ïaid ban ïeng te nga lah hi hynrei ban trei kumba ju trei te ngam lah shuh mynta, ban pyndap ha ïing ha sem ruh hap ban shy bylla shitom ka kmie ki khun”
Ka kurim jong u bah Ïaraplang Rymbai, ka kong Saiñly Siangshai ka la pynpaw ba kum ka ïing ka sem ki ïa kynduh jingeh bha naduh ba u kpa ka ïing um lah shuh ban leit trei leit ktah bad ha kaba ïadei bad pynioh ïa ka jingnang jingstad ïa ki khun katei ka longkmie ka la ong ba “Ïa mynta ba ki dang rit ka class ha skul te nga dang lah hi ban kyrshan skul, hynrei ynda ki la heh kyrdan ne heh class te ngam tip shuh kumno yn leh”
Ka la ïathuh ruh ba ka jingshitom ha ka kjat jong u bah Ïaraplang ka ju khie man ka por bad haba jur ka jingshitom ka ju leit ban wad dawai na ki pharmacy kiba don hajan tang ïarap malu mala namar ba ym don lad ban leit pyni sha ki doctor.
Kumjuh ha kaba ïakren bad ka kong Rashiba Siangshai, ka longkmie kaba la shah siat ha ki kuli jong ki pulit ha Mookhep, ka la ïathuh na naduh katei ka sngi ba ka shah siat, ha ka 24 tarik u nailur 2014, u kuli u dang don sah ha ka met jong ka ha ka bynta jong ka lbong bad naduh katei ka por hi katei ka longkmie kam don shuh ka met ba koit ba khiah bad kam don shuh ka bor met ban trei ki kam ki jam kumba ka ju trei, katei ka longkmie ka la duh noh ruh ïa la u kurim uba ju ri ju sumar ïa ka ha kaba u kurim jong ka u la khlad noh ha u snem 2016 bad ka dei ka longkmie ka bym don khun, kumta ka la shong tang marwei bad shu bylla sait tiar katba lah ha ïing ki briew tang ban ïoh ïa ka bam.
Ka la ïathuh ba ha kito ki por ba dang plie dewïong ka ju im da kaba bylla jied maw slate ha ki diphu dewïong, kumta kum kawei na kiba im ja da kaba bylla na ka kam jied dewïong, ha ka jingïakhih dewiong ba la pynlong da ki sengbhalang ha ka 24 tarik u nailur 2014, phra snem mynshwa, ma ka ruh ka la mih ban ïa snoh kti lang ha ka jingïa ïaid paidbah, hynrei katei ka longkmie ha katei ka sngi ka la kylla long pynban kawei na ki sohpdung jong ki kuli ba la synreit kuli na ki ktang suloi jong ki pulit.
“Ha ka por ba nga shah siat ki briew kiba don ha katei ka jaka ki la kit mar mar ïa nga sha Civil Hospital ïalong, Jowai bad na Jowai la kit biang ïa nga sha NEIGRIMS, Shillong, ynda la poi ha NEIGRIMS ruh nga la mad ka jingjynjar, ha kaba ngam don lad ban thied ïa ki dawai injek, dei ha ka sngi kaba bud u la wan peit ïa nga u MLA ba rim na Sohra, uba dei u CEM jong ka KHADC u bah Titos Chyne bad u la ai jingïarap kumta nga ioh ban thied ïa ki dawai injek bad hadien kane ka sorkar ka la ai jingïarap T20500 tyngkata bad hadien pat ka la ïarap biang sa khyndiat, kumta nga ïoh ban thied ïa ki dawai bad ki injek”
Ka la ïatyhuh ruh ba ki doctor ki khlem sei ïa u kuli na ka met jong ka bad une u kuli u dang don sah haduh mynta, ka daw ka dei namar ba u kuli u don ha ki jaka ba long dohksah bad lada sei ka lah ban mih ka snam haduh ym lah set shuh bad kan wanrah ïa ka jingdkhoh ruh ha ka kjat, kumta ki doctor ki la shu iehnoh kumto, na ka liang ki doctor na NEIGRIMS ki la dep bthah ïa ïa ka kong Rashiba ba ka dang donkam ban leit check up bad ban leit mih sha hospital, hynrei na ka daw ka jingban ka jingduk jingkyrduh katei ka longkmie kam lah ban leit sha hospital haduh mynta bad ong ba ka hap ban shu shah shitom haba wan ka jing shitom bad im kordit.
Shuh shuh na ka liang u bah Ïaraplang Rymbai bad ka kong Rashiba Siangshai, ki phah ïa u kyrwoh ka jing ai khublei sngew nguh ïa ki kynhun sengbhalang kiba la wan sngew lem bad wan peit, wan jngoh ïa ki ha ka por ba ki dang don ha NEIGRIMS hospital ha Shillong.
Na ka liang katei ka longkmie ka la buh ka jingkyrpad ïa ka sorkar ba kan sngewbha ban phai khmat lem sha ka kumjuh ruh sha u bah Ïaraplang Rymbai ban ai kino kino ki lad jingïarap tang ban im ja ban im kamai, namar ban leit trei bylla ruh kim don bor shuh kumba ki ju trei ha ki por ba mynshwa.
Kumjuh ruh, na ka liang u President jong ka Hynñiewtrep Achik National Movement Jaiñtia Zone, u bah Shaniahlang Suchen, uba dei uwei na ki nongïalam sengbhalang uba la don bynta lang ha katei ka jingïakhih bad jingïaid paidbah ba la pynlong ha ka 24/9/2014 u la pynpaw bad ong ba “Na ka liang jong ngi kum ki sengbhalang kiba la don bynta lang ha kato ka por ka jingïakhih, ngi pynpaw kum ka dak ka kynmaw burom ïa kito mynsiem kiba la khlad phra snem mynshwa bad ngi phah ruh ïa u kyrwoh sngewlem sha kiba ha ïing ha sem, myn ha kato ka por ka jingïakhih jong ki sengbhalang bad ki paidbah ka dei halor ka nongrim ba ka sorkar lyngba ka National Green Tribunal ka la pyllait ïa ka hukum ban khang ïa ka jing thih bad khaïi dewiong, kumta ki paidbah ki don hapdeng ka jingsngewsih halor kane ka hukum namar ki sngewthuh ba kin duh noh ïa ka kamai kajih, kin duh ka lad ban phah skul ïa ki khun ki kti, kumta da ka jingbym banse ki la mih na la ïing ban dawa na ka sorkar ban plie ïa kane ka jingkhang dewïong, hynrei da ka jingleh donbor ka sorkar ka la phah siat pathar pynban bad duh noh ar ngut ki mynsiem briew bad hynriew ngut ki la mynsaw, kumta na ka liang ka HANM ngi kyrpad ïa ka sorkar ba ka dei ban ai ka jingïarap ïa kito kiba dang donkam ban leit phah sumar, namar haduh mynta kim lah shuh ban trei ban ktah bad ka jingshah siat jong ki ka la wanrah shibun ki jingeh ha ïing ha sem jong ki, kumta ka sorkar ka dei ban ai da ka bai bam kum ka pension man la u bnai ïa ki ar ngut kiba la mynsaw jur khnang ba dup long kum ka jing ïarap ïa ka ïing ka sem ban kin ïoh ban phah skul ïa ki khun, ha kajuh ka por nga kyrpad ïa ka sorkar ba kam dei ban ïaid shakhmat ha ki kam kiba pyrshah ïa ki paidbah namar u paidbah u don ka hok ban ieng ïaleh na ka byta ka jingdonkam jong ki hi, u paidbah um ju ieng pyrshah ïa ka sorkar lym da dei ba don ka jingktah ïa ka ïing ka sem bad ïa ki paidbah” pynpaw utei u nongïalam ka HANM na ri lum Jaiñtia.