Shano ka jah ka Cess Tax ba 3% jong ka tnat Pule Puthi ba la lum ha ki 6 snem: FASToM
22 tarik ka jingïalang paidbah bad ïaid rally ha Shillong
Shillong, Ïaïong, 20: “Shano ka jah ka Cess Tax kaba 3% jong ka tnat Pule Puthi ba la lum ha ki hynriew snem,” buh jingkylli u Nongaitktien jong ka Federation of All School Teachers of Meghalaya (FASToM) u Bah Mayborn Lyngdoh, ïa ka Sorkar Meghalaya Democratic Alliance (MDA) haba kynthoh ïa ka jingkam ba ka Sorkar ba kam lah ban pynurlong ïa ka jingdawa ki nonghikai skul Adhoc ban kyntiew kyrdan Deficit.
Naduh u snem 2016, ki nonghikai Adhoc ki ïoh jingsiew shibnai T.12 hajar ha ki Lower Primary, T. 16 hajar ha Upper Primary, T.20 hajar ha Secondary bad T.254 hajar ha ka Higher Secondary.
“Lada phai sha ka Mang Tyngka, ka Sorkar Jylla ka ong ba kam don pisa. Lada ka Sorkar kam don pisa hynrei haba ngi phai sha ki jinglum khajna ki la bun bha ha kine ki snem wat ka jylla ruh ka la pyntreikam ïa ka SGST. Na ka khajna baroh ba ka Sorkar Jylla ka lum, lai percent na kata ka khajna kaba dei ka Cess Tax jong ka tnat Pule Puthi ka dei ban ïaid sha ka Lower Primary haduh Higher Secondary. Lada ha kine ki hynriew snem ka Cess Tax la lum bad ka Cess Tax ka la kiew balei pat ka tulop jong ki nonghikai skul Adhoc ka dang sah kumjuh?’ la kynthoh une nongïalam ka FASToM ha ka jingïakren bad ki lad pathai khubor ha ka sngi Balang.
“Ha u snem 2021, ka la mih ka kaiphod ba ka Sorkar Jylla ka la pynphai noh ïa ka pisa T. 5,204.30 klur sha ka Sorkar Pdeng na ka daw ba kam lah ban pynbiang ïa ka Utilization Certificate. Balei ka Sorkar ka pynphai ïa kata ka pisa haba ka jylla kam don pisa? Lada pynphai ïa kata ka pisa ka mut ba ka jylla ka bun pisa. Shaei keiñ kata ka pisa bad shaei kata ka Cess Tax ba la lum na kine ki hynriew snem? Lada ka Sorkar Jylla kam lah ban pynshai, ngi donhok ban dawa jingpynshai na ka Sorkar bad ngi donhok ban dawa ïa ka jingpynkiew tulop kaba ngi dei ban ïoh na kine hynriew snem,” la ong shuh shuh une u nongïalam ka FASToM.
Haba kylli, u la ong, “halor ka jingkren jong u Myntri ka tnat Pule Puthi u Bah Lahkmen Rymbui, kawei ka daw kaba ngi ïohi ka long ba ka Sorkar ka dang kulmar jingmut ba katno ka pisa ka don bad katno ka pisa kan hap pynlut. Lada phai sha ka Mang Tyngka ha u snem baladep u Bah Lahkmen u ong lada kyntiew kyrdan Deficit ïa ki skul Adhoc yn donkam kumba T. 500 klur. Hyrnei Lada phai sha ka Mang Tyngka ba dang shu dep shen u ong ba yn donkam T. 700 klur. Hynrei katkum ka jingkheiñ jong ngi, ka Sorkar ka donkam tang kumba T. 250 klur haduh T. 400 klur. Kata ngi shu buh laitluid namarba ki don ki skul ba thymmai kiba dang shu ïoh kyrdan Adhoc. Ki Ophisar kiba don hapoh ka tnat Finance lehse kim shai namarba lada donkam tang T. 250 Klur haduh T. 400 klur katkum ka jingïohi jong ngi hynrei ka Sorkar pat ka ong ba donkam T. 700 klur ka long arshah bad kata ka long kaba bakla.”
Ha kaba ïadei bad ka jingpynbna ïa ka jingïakhih ka ban sa long shen, u Bah Mayborn Lyngdoh u la ong, “ngi pyrshah ïa ka Sorkar ba kam shym la sngap ïa ki jingdawa jong ngi. Ngi la ïakynduh ïa u Secretary ka tnat Pule Puthi u Ambrose Ch. Marak bad ngi la aiti ai ka jingtyrwa hynrei haduh mynta kam pat poi shano shano ruh.”
“Naduh ka 21 tarik, Lber, ngi la lum lang ïa ki nonghikai na kylleng ka jylla Meghalaya bad pynlong ka jingïalang ha Malki bad pynlong ruh da ka jingïashong kyllaiñ myngngor hakhmat ka Ophis treikam jong ka MBoSE la shi bnai kynthih hynrei ka Sorkar kam pat sngap. Namarkata, ha ka 22 tarik mynta u bnai ngin sa pynlong da ka jingïalang kaba heh ha Malki bad ngin sa pynlong ruh da ka jingïaid rally,” la pynbna u Bah Mayborn.
“Ngi ïawer ïa baroh ki nonghikai skul Adhoc kiba don kumba phra hajar duna bad ïa ki khynnah skul barim ban ïasnohkti lang ha kane ka sngi bad ngi kyrpad ruh ïa ki kmie ki kpa bad ka ki paralok kiba sngewthuh ïa ka jingeh jong ngi ban ai jingkyrshan lem ïa ngi,” la kyrpad une u nongïalam ka FASToM.
Shuh shuh u la ong ba ka Sorkar ka dei ban kular ban siew pynkiew ïa ka jingsiew tulop da T.18 hajar bad 5 percent manla u snem.
U la ïathuh ruh ba u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K. Sangma u la pynbna ba ha u Naiwieng 2019 ban weng noh ïa ka jingeh jong ki nonghikai skul Adhoc hynrei haduh mynta ka Sorkar kam pat leh eiei.
Da kaba kynthoh ruh ïa u Myntri ka tnat Pule Puthi, u Bah Mayborn u laong, “manla ka por u Bah Lahkmen haba kylli ki lad pathai khubor u ju ong ba ka Sorkar ka dang bishar. Mynta la lai snem, haduh katno ka Sorkar kan shu eksamin sah. Balei ïa kata ka jingtyrwa jong ngi ym pat lah ban pyntreikam.