Shillong, Jylliew 23 : Tang ha u snem 2021 ki la don haduh 4189 ngut ki nongpang Tuberculosis (TB) ha ka jylla bad tang mynta u snem pat ki la don haduh 1075 ngut, ong ka State TB Officer, Dr. M Mawrie haba kren bad ki lad pathai khubor ha kane ka sngi Palei.
Katkum ka jingong jong ka, ha kine ki khyndiat bnai ki la pyrshang bun bha ki lad ki lynti ban pynshai ïa ki paidbah kumno ban ïada na kane ka jingpang bad ruh da kaba pyndonkam ïa ki kor ka juk mynta ban test ïa ki briew kiba suba ba ki don ïa katei ïa ka jingpang.
Shwa kane, ka Dr. Mawrie ka la ong ruh ba ha ki khyndiat bnai ba la dep, ki la pyntreikam kylleng ïa katei ka prokram ha kaba la leit ruh ban test ïa ki paidbah. “Mar ïalap ba ki don jingshitom mardor la shim kyrteng bad phah sumar noh ïa ki,” ka la ong. Da kaba bynrap ruh ba mynta lyngba ka jingïarap ki frontline health worker, ka jinglum ïa ki kyrkhah na kito ki briew ban test, nangta ka jingpynshai paidbah kynthup ïa ki nongïalam Balang, ki nongïalam shnong bad kiwei kiwei ka la ïaid shakhmat.
Haba bynrap lang, u MD ka NHM u la ong, “Katkum ki jingkheiñ kiba don ha ka jylla, ka jingpang TB kadei kawei na ka daw ka jingïap ki briew. Ha ki por ba mynshwa, da ka jingtreibor bah ki ASHA bad ki nongtrei ka koit ka khiah ka jylla ka la jan lah ban rat dyngkhong ïa ka jingpang Malaria. Kane kajuh ka rukom treikam ka ïaid mynta na ka bynta ban ïakhun ïa ka jingpang TB ruh.”
Nalorkata, u ong ruh ba ka jinghikai ba ki ïoh na ka jingïakhun ïa ka khlam COVID ka la ïarap ruh ban pynjur shuh shuh ïa ka jingïakhun ïa katei ka jait jingpang. U la ong ruh ba mynta man ka Health Centre ka don beit ïa ka jaka test TB ryngkat ki tiar ki tr kiba biang. U ong ruh ba mynta ki la lah ban pyntikna ba ki pharmacy kim dei ban ai dawai sha ki nongpang khlem ki slip ne ki jingbthah kiba bïang na ki doktor.
Na ka liang ka jylla lyngba lyngba ka State TB Cell hapoh ka National Health Mission ki pyrshang borbah na ka bynta ban rat dyngkhong ïa katei ka jingpang lyngba ka projek ‘TB Harega Desh Jeetega’. Ryngkat ka jingdonlang u Managing Director ka National Health Mission, u Ramkumar IAS, la ong ruh ba katei ka jingpang ka ju ktah ym duna ïa ki 26lak ngut ki nong India man la u snem bad dei na kane ka daw u Myntri Rangbahduh ka Ri, u Narendra Modi u la wanrah da ka prokram ban rat dyngkhong noh ïa katei ka jingpang ha shwa u 2025.
Ban pynurlong ïa kane, ka Central TB Division ryngkat bad ka Ministry of Health and Family Welfare jong ka sorkar pdeng ki la pyllait paidbah da ka projek National Strategic Plan for TB Elimination (2017-25).
