La mynjur ban thied tiar ba shongdor T. 465 klur ban kyntiew ka leit ka wan lyngba ki jaka shongum

0

Kochi, K’ Lyngkot 24: Ka jingïalang kaba lai jong ka IWDC 3.0 ka la kut da ka jingpynkhreh kam kaba bniah ban pynïar ïa ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um jong ka ri India, ban mynjur ïa ki jingbei tyngka ba kongsan ha ki jingdon jingem bad ban pynkhlaiñ ïa ka jingïatreilang hapdeng ka Sorkar Pdeng bad ki Jylla ban plie lad ïa ka ïoh ka kot kaba pura jong ki wah jong ka ri.
La pynïaid da u Myntri Sorkar Pdeng ba dei peit ïa ka Tnad Ports, Shipping and Waterways u Sarbananda Sonowal, ha kane ka jingïalang la ïadon lang ruh u Mukesh Agnihotri, Symbud Myntri Rangbah ka Himachal Pradesh; u Sharwan Kumar, Myntri ka tnad Transport, Sorkar Bihar; u K. G. Kenye, Myntri ka tnad bording bad Parliamentary Affairs jong ka sorkar Nagaland; U Ojing Tasing, Myntri ka Tnad Rural Development jong ka sorkar Arunachal Pradesh; u Daya Shankar Singh, Myntri ka tnad Transport jong ka sorkar Uttar Pradesh bad u Barinder Kumar Goyal, Myntri ka tnad Water Resources jong ka sorkar Punjab. Ka jingïalang ka la long ka dak kaba kongsan ha ka jingïaid lynti jong ka India ban pynkhlaiñ ïa ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um kum u rishot ba kongsan jong ka jingpynpoi mar kaba ïaineh bad kaba thikna.
Ka IWDC 3.0 ka la ithuh ïa ki projek kiba shongdor palat T.1,500 klur, kiba thmu ban pynsted ïa ka leit ka wan ka bym ktah ïa ka mariang, ban pynkhlaiñ ïa ki jingpynpoi mar ba bun rukom bad ban kyntiew ïa ka ïoh ka kot kaba ïalam da ki wah. La buh ïa ki mawnongrim na ka bynta ki projek kiba palat ïa ka T.150 klur, kynthup ïa ki jaka kiew ïa ki lieng na ka bynta ki nongjngohkai pyrthei ha Kerala, Gujarat, Karnataka, Odisha bad Telangana, kaba kyrshan ïa ka jingpynïar ïa ki jaka jngohkai da ki lieng ha kylleng ka ri.
La ai jingtip ïa ka council halor ka jingkyntiew ïa ki Ro-Ro bad ki jaka pynkit mar ha Muktyala bad ha Harishchandrapuram ha ka wah Krishna (NW4) ha Andhra Pradesh, ki ban pynkhlaiñ ïa ka jingkit ïa ki mar. La mynjur ruh ïa ki jaka harud ka wah Jhelum (NW49) ha Jammu bad Kashmir ban kyrshan ïa ka leit ka wan jong ki briew bad ki jingdon jingem ba ïadei bad ki kam jngohkai pyrthei. Haduh 10 tylli ki lieng Hybrid Electric kin don ha ka NW 49 ha Jammu & Kashmir.
La pynbna ruh ïa ka jingthied ïa ki mar kiba shongdor palat T.465 klur ban kyntiew ïa ka lad ban ïaid ki lieng, ka jingshngaiñ bad ka jingtreikam baroh shisnem. Kine ki kynthup ïa ki jhad peitngor ha Kerala; Ki jaka ïeng lieng Ro-Pax ha Bihar, Jharkhand bad West Bengal; ki pontoon kiba per bad ki kor kiba plie kloi ha Uttar Pradesh, Bihar bad West Bengal; ki lieng hybrid; ki lieng ba pynkhuid ïa ki wah, bad ki lieng ba tan ïa ki jhad.
La ai jingtip sha ka council shaphang ki projek thymmai ba kongsan kiba shongdor palat T.900 klur, kynthup ïa ka jingkyntiew ïa ka slipway ha Kochi, ka jingtei ïa ki 110 tylli ki kad lieng ha kylleng ka Odisha (25) bad ka thaiñ shatei lammihngi (85), bad ka jingpyntreikam ïa ka National River Traffic and Navigation System (NRTNS) ha Maharashtra, ka jingshna ïa ka jaka kiew lieng ba T. 70 klur ha Uzan Bazar Ghat ha Guwahati bad ka projek ban pynïasoh ïa ka surok kaba T.144 klur sha ka kad lieng jong ka Wah Bogibeel ha Dibrugarh ha Brahmaputra (NW-2).
Haba ai jingkren ha ka council, u Myntri sorkar pdeng u Sarbananda Sonowal u la ong ba ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ki la paw kum u rishot ba kongsan jong ka jingkylla ha ka leit ka wan bad ka jingpynpoi mar jong ka India hapoh ka jingïalam jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi. “U Myntri Rangbahduh jong ngi, u Narendra Modiji, u la ai jingkyrshan kyrpang ïa ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um, kaba la pynduna ïa ka jingkhapngiah ha ki surok, pynduna ïa ki jinglut jingsep bad pynkhlaiñ ïa ka jingsuk ban leh ïa ki kam khaïi pateng. Mynta, hapoh ka jingialam ba ïohi jngai jong u ModiJi, ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ki la long u rishot ba kongsan jong ka rukom pynpoi mar ba bun jait jong ka India. Da kaba ïalam da kane ka jingïohi jngai, ïa ki wah ym shym la peit shuh tang kum ki jingdon jingem ka mariang hynrei kum u budlum ha ka ïoh ka kot kiba kyntiew ïa ka roi ka par, ka jingïaineh bad ka jingpynïasoh,” u la ong.
La kdew ïa ka jingïar ka rynsan jong ki jaka shong um jong ka Kerala kum ka lad kaba khraw na ka bynta ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um. Ka council ka la kdew ruh shaphang ka sienjam jong ka IWAI ban pynlong ïa ka jingwad bniah na ka bynta ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ha ki jaka sor ha 18 tylli ki nongbah ba kynthup ïa ka Guwahati, Varanasi, Patna, Tezpur, Dibrugarh bad kiwei kiwei.
Ka Kerala ka la paw kum ka jaka ba kongsan ha ka IWDC 3.0 da ki jingpynbna ba kongsan kiba thmu ban pynkhlaiñ ïa ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um bad ka jingpynpoi mar ha ka jylla. Ïa ka JalVahak ka skhim ban kyntiew ïa ka pynpoi mar la peit bniah ban pyniar sha kiwei pat ki National Waterway kynthup ïa ka Kerala, kaba pynphai pisa biang haduh 35% na ka jinglut jingsep baroh kaba la pynlut ha ka jingkit mar lyngba ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um. La khmih lynti ba kane ka skhim kan pynshlur ïa ka jingïashim bynta jong ki riew shimet da kaba plie lad ïa ki trai jong ki mar ban shim wai ïa ki lieng ba la pynïaid da kiwei pat ki kynhun lait na ka IWAI ne ICSL, kaba pynlong ïa ka ban khringkhamtam eh na ka bynta ki kompeni kit mar ba heh, ki nongkit mar, ki kynhun ba ïadei bad ka kam khaïi bad ki nongpynïaid kiba pynbiang ïa ki mar ba heh bad ba la buh ha ki synduk.
Nyngkong ka treikam na ka bynta lai snem, kane ka sienjam kan ïarap ban kyntiew ïa ki rukom pynpoi mar bad kan kyntiew ïa ka jinglah ban kamai na ki kam pynpoi mar ba ïaid lyngba ki jaka shong um. Ha ka IWDC, la pynbna ruh ban sdang ïa ki jingshakri ban pynbiang ïa ka jingbuh sngi ban ïaid ki lieng ha ki jaka ba lah ban kamai ban pyni ïa ka jinglong ba la pynkhreh jong ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um kum ka rukom kit mar kaba biang, kaba pynduna ïa ka jinglut bad kaba lah ban pynneh pynsah ïa ka mariang. Ka package jong ka Kerala ka kynthup ruh ïa ka jingkyntiew ïa ki jaka kiew lieng ki nongjngohkai bad ka jingwanrah ïa kawei ka lieng jurip, kaba pynkhlaiñ shuh shuh ïa ka bor jong ka jylla na ka bynta ka leit ka wan jong ki briew, ka kam jngohkai pyrthei bad ka jingïaid lynti kaba shngaiñ.
Ka jingïalang ka la pynpaw biang ba ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ki dang long ki rukom kit ba duna ka jinglut umphniang, ba duna jinglut bad kaba ïahap bad ka mariang, kaba ïarap ban pynduna ka jingmih carbon, ban pynduna ïa ka jingkhapngiah ha ki surok bad ki lynti rel, bad ban pynduna ïa ka jinglut jingsep ha ka jingpynpoi mar. La ithuh ïa ka kam jngohkai pyrthei da ki lieng ha ki wah kum kawei na ki bynta ba kiew stet bha ha ka ïoh ka kot na ki duriaw, ha kaba ka sorkar ka la saiñdur ïa ki jaka jngohkai lyngba lieng kiba katkum ka juk mynta, ki rukom pynïaid lieng kiba katkum ka juk mynta bad ki jaka jngohkai lyngba ki lieng kiba kyrpang.
“Hapoh ka jingïalam jong u Myntri Rangbahduh jong ngi, Narendra Modi, ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um jong ka India ki paw kum ki nongpynroi ba khlaiñ na ka bynta ka roi ka par ka bym ktah ïa ka mariang, ka jingkylla ha ka kam digital bad ka roi ka par ba ïalam da ka kam jngohkai pyrthei. Lyngba ka jingpynïar kaba sted ha ka jingkit mar, ki jingshakri na ka bynta ki nongleit nongwan bad ka kam jngohkai da ki lieng ha ki wah, ki wah jong ngi ki la long ki kor jong ka leit ka wan kaba ïaineh bad ka lad na ka bynta ka ïoh ka kot. Da kaba pynïasoh ïa ki lieng kiba pyndonkam ïa ka bording kaba khuid, ki rukom pynïaid lieng kiba bha bad ki jingpynbiang ïa ki nongleit nongwan kiba katkum ka juk mynta, ngi plie ka lad kaba pura na ka bynta ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ban pynduna ïa ka jinglut jingsep ha ka jingpynpoi mar, ban pynduna ka jingpynmih carbon bad ban wanrah ïa ki lad kamai kajih kiba thymmai. Ka jingjop jong ki sienjam kum ka Kochi Water Metro ka pyni kumno ki wah ki lah ban pynkylla ïa ka leit ka wan ha ki jaka sor, bad ngi kut jingmut ban pynbud ïa kane ka rukom ha kylleng ki nongbah ba kynthup ïa ka Guwahati, Varanasi, Patna, Tezpur bad Dibrugarh, da kaba pynthikna ba ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um kin kyntiew ïa ka roi ka par kaba kynthup lang ïa baroh ha ka lynti sha ka Viksit Bharat,” la bynrap u Sonowal.
La pynleit jingmut kyrpang ha ka thaiñ shatei lam mihngi, ha kaba la khmih lynti ba ki projek ba ïadei bad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um kin kyntiew shibun ïa ka jingpynïasoh, ka khaïi pateng, ka kam jngohkai pyrthei bad ka kamai kajih jong ki nongshong shnong kiba don harud wah. Ka sorkar ka thmu ban kyntiew 85 tylli ki jaka kiew lieng ha kylleng ka thaiñ shatei lammihngi da ka jingbei tyngka kaba palat ïa ka T. 500 klur, kaba pynkhlaiñ ïa ka jingïasoh ki kam pynpoi mar ha ka thaiñ.
“Ka thaiñ shatei lammihngi ka don ka bynta kaba khlaiñ bha ha ka jingthmu jong ka India na ka bynta ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka um. Da ka jingïar jong ki wah, kane ka thaiñ ka don ka lad ban paw kum ka jaka pdeng kaba kongsan na ka bynta ka leit ka wan, ka khaïi pateng bad ka kam jngohkai pyrthei kaba ïaineh. Ka jingshna ïa 85 tylli ki jaka kiew lieng da ka jingbei tyngka kaba palat T.500 klur kan pynkhlaiñ ïa ka jingpynïasoh, kan pynïasoh ïa ki kam pynpoi mar ha ka thaiñ bad kan plie ki lad kamai kajih ba thymmai na ka bynta ki nongshong shnong kiba don harud wah. Ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ym tang ba kin pynjan ïa ka thaiñ shatei lammihngi sha ki ïew ki hat jong ka ri hynrei kin plie lad ruh ïa ka bynta jong ka kum ka khyrdop na ka bynta ka roi ka par, ka jingseisoh bad ka jingïatylli ha ka thaiñ,” ong u Sarbananda Sonowal.
“Na ka bynta ka Assam, ka Council ka la peit ïa ka jaka kiew lieng kaba T.70 klur ha Uzan Bazar Ghat ha Guwahati bad ka projek pynïasoh surok kaba T. 144 klur sha ka kad lieng jong ka wah Bogibeel ha Dibrugarh. Kine ki projek kin pynkhlaiñ ïa ki jingdon jingem ba ïadei bad ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um jong ka jylla, kan kyntiew ïa ka kam jngohkai pyrthei da ki lieng bad kyntiew ïa ka lad jingpynïasoh sha baroh ki nongshong shnong. Da kaba ïalam da ka jingïohi jngai jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi ïa ka thaiñ Shatei Lammihngi kum ka bor Ashta Lakshmi jong ka roi ka pa, kine ki sienjam kin plie ki lad ki lynti kiba thymmai na ka bynta ka kam khaïi pateng, ka ïoh kam ïoh jam bad ka roi ka par kaba ïaineh ha shilynter ka wah Brahmaputra.” (NA KA BYNTA KA ASSAM)
Ka jingïalang ka la bishar bniah ïa ka jingkiew stet jong ka kam ha kine ki shiphew snem ba la leit noh. Ka jingkit ïa ki mar ha ki national waterway ka la kiew na ka 18 million ton ha u snem 2013-14 sha ka 145.84 million ton ha u snem 2024-25, katba ka jingdon jong ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um kiba treikam ka la kiew shiphew shah na ka 3 sha ka 32. Ka jingdon jong ki lieng kiba kham bha ka la kiew na ka 5 sha ka 25, kaba pyni ïa ka jingshaniah kaba nang kiew jong ki karkhana, ki nongbei tyngka bad ki sorkar jylla. Ka jingdon jong ki terminal kiba treikam ka la kiew na ka 15 sha ka 25 tylli, bad ki jaka kiew lieng kiba shna ha ka um na ka 30 sha ka 100 tylli.
Ka council ka la pynskhem biang ïa ki jingthmu ba kongsan jong ka sorkar kiba peit shakhmat, kynthup ïa ka jingpyndonkam ïa ki lieng ki bym ktah ïa ka mariang bad ki ki lieng hybrid, ka jingpynïar ïa ki rukom pynïaid lieng lyngba ka lad digital bad ki rukom pynïaid ïa ka leit ka wan jong ki lieng, ka jingkyntiew ïa ki jaka buh lieng kiba katkum ka juk mynta, ka jingpynkhlaiñ ïa ki jaka shna lieng bad ki jaka maramot ïa ki lieng, bad ka jingkyntiew ïa ka jingtbit ha ka kam duriaw. Ha kane ka jingïalang la don ruh ki jingïakren ba bniah halor ka jingtei ïa ki lad ka leit ka wan ha ki jaka shong um kiba khlaiñ ha ki jaka sor, ban kyntiew ïa ka jingkit mar, ban kyntiew ïa ki lieng ki bym ktah ïa ka mariang bad ki lieng hybrid na ka bynta ka leit ka wan jong ki briew, ban pynïar ïa ka kam jngohkai pyrthei da ki lieng bad ban pynkhlaiñ ïa ki rukom treikam digital bad kiba ïaineh. La bishar bniah ïa ki mat ba ïadei bad ki kyndon bad ki jingsngewkhia ba la pynpaw da ki jylla ha kaba ïadei bad ki projek ba dang pyntreikam bad ki projek ba ïadei bad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um kiba la tyrwa, da kaba pynleit jingmut ha kaba pynsted ïa ka jingpyntreikam lyngba ki sienjam ba iatreilang. Ka IWDC 3.0 katei ïa ki nongrim ba la buh ha ka IWDC 1.0 ha u snem 2024 bad ka IWDC 2.0 ha u snem 2025, da kaba pynleit jingmut ha ka jingïaineh, ki lad pynbeit ba la pynïaid da ka teknoloji bad ka jingpyntreikam sted ïa ki projek.
Ha kane ka jingïalang la don lang ruh u Vijay Kumar uba dei u Secretary ka MoPSW; u Sunil Paliwal, Chairperson ka IWAI; Sunil Kumar Singh, Vice Chairman, IWAI nalor kiwei pat ki heh ophisar jong ka sorkar pdeng bad sorkar jylla, ki nongmihkhmat na ki kam karkhana bad ki riewshemphang ban bishar bniah ïa ka jingïaid shaphrang ka kam naduh ka IWDC 1.0 bad 2.0 bad ban pynkhreh ïa ka bynta kaba bud jong ka jingkiew ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um. Ka jingïalang kaba la neh baroh shisngi ka la bishar bniah ïa ki jingjop jong ki kam, ka la pynbna ïa ki jingbei tyngka bad ki projek kiba heh bad ka la pynkhreh ïa ka rukom treikam kaba peit sha ka lawei khnang ban kyntiew ïa ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ha kylleng ka ri.
Ka IWDC 3.0 ka la pynkut da ka jingkular lang jong ka Sorkar Pdeng bad ki jylla ban kyntiew ïa ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um, ban pynkhlaiñ ïa ka jingpynïasoh ha ki thaiñ, ban kyntiew ïa ki lad ka leit ka wan ki bym ktah ïa ka mariang bad ban buh ïa ki wah kum ki kor jong ka jingkiew ka ïoh ka kot. Ka jingïalang ka la pynskhem biang ïa ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um kum ka lad ka leit ka wan kit kaba la jied, kaba la pynkhreh na ka bynta ka lawei na ka bynta ka jingkit ïa ki mar bad ki nongleit nongwan, kaba nohsynniang sha ka leit ka wan kaba kham khuid, ka jingpynpoi mar kaba kham bha bad ka India kaba khlaiñ.
Ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ki dang ïai bteng ban don ka bynta kaba kongsan ha kaba pynduna ïa ka jingkhapngiah ha ki surok bad ki rel da kaba plie lad ïa ka leit ka wan kaba duna ka jingpynlut umphniang bad kaba ïadei bad ka mariang. Da ki 111 tylli ki national waterway kiba saphriang ha 23 tylli ki jylla bad saw tylli ki union territory, ki lad ka leit ka wan lyngba ki jaka shong um ki nang kyrshan ïa ki sienjam kum ka leit ka wan jong ki kali Ro-Ro bad ka kam jngohkai pyrthei da ki lieng. Ka IWAI, hapoh ka tnad Ports, Shipping and Waterways, ka peit ïa ka roi ka par, jingsumar bad jingpynbeit ïa ki national waterway.

Leave A Reply

Your email address will not be published.