Kut ka AI Impact Summit 2026 da ka jingpdiang ïa ka New Delhi Declaration
New, Delhi Rymphang 21: Ka AI Impact Summit 2026, kaba la pynlong ha New Delhi ha ka 18-19 tarik u Rymphang, ka la poi sha kaba kut da ka jingpdiang ïa ka New Delhi Declaration on AI Impact, kaba long kum u mawmer ha ka jingïatreilang ka pyrthei ha kaba ïadei bad ka artificial intelligence.
Ïa kane ka Declaration la kyrshan da 88 tylli bad ki kynhun kiba trei ha ki ri bapher bapher, kaba pyni ïa ka jingsngewthuh jingmut ha ka pyrthei ha kaba ïadei bad ka jingpyndonkam ïa ka AI na ka bynta ka jingkyntiew ïa ka ïoh ka kot bad ka bha ka miat jong ka imlang sahlang.
Kajuh ka jingthmu ha ka pyrthei na ka bynta ka AI
Hapoh ka nongrim jong ka jingngeit ha ka “Sarvajan Hitaya, Sarvajan Sukhaya” (Ka bha ka miat ïa baroh, ka jingkmen ïa baroh), ka Declaration ka la ban jur ba ki jingmyntoi na ka AI ki dei ban ïasam ha ka rukom kaba ryntih hapdeng baroh ki briew.
Ka ban jur ïa ka: Jingpynkhlaiñ ïa ka jingïatreilang jong ki ri bad ka jingïatreilang jong ki bynta bapher bapher.
Ka jingburom ïa ka jinglong trai jong ki ri
Ka jingkyntiew ïa ka AI lyngba ki rukom treikam kiba don ki lad ban ïoh bynta bad kiba lah ban shaniah.
Ki hynñiew tylli ki rishot (Chakra) jong ka jingtreikam. Ïa ka Declaration la tei halor ki hynñiew tylli ki rishot ba kongsan, kiba long ka nongrim jong ka jingïatreilang ha ka pyrthei ha kaba ïadei bad ka AI:
Ka jingpynlong paidbah ïa ki jingdon jingem AI
Ka jingkyntiew ïa ka ïoh ka kot bad ka bha ka miat jong ka imlang sahlang. Ka AI kaba shngaiñ bad kaba lah ban shaniah. Ka AI na ka bynta ka Science. Ka jingïoh na ka bynta ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang. Ka jingkyntiew ïa ka bor treikam jong ki briew. Ki kam AI kiba skhem, kiba seisoh bad kiba saiñdur thymmai. La pynbna ïa ki jingmih kiba heh na ka bynta ka pyrthei. Ka Summit ka la wanrah ïa ki sienjam trei mon sngewbha bad ki sienjam ha ka pyrthei kiba kynthup, ka Charter na ka bynta ka jingpynlong paidbah ïa ka AI. Ka kyntiew ïa ka jingïoh ïa ki jingdon jingem na ka bynta ka AI ha ka dor kaba jem. Ka kyrshan ïa ki kam saiñdur thymmai kiba ïahap bad ki thaiñ. Ki jingktah ka AI ha kylleng ka pyrthei. Ka rynsan ban pynïar bad pynbud ïa ka jingpyndonkam ïa ka AI ha kylleng ka pyrthei. Plie lad ïa ka jingïatreilang ki ri na ka bynta ka jingktah ïa ka roi ka par. Ki jingdon AI ba lah ban pyndonkam lang, ka thup jong ki tiar, nuksa bad ki rukom treikam ba biang tam. Kyrshan ïa ka jingtei ïa ki kam AI kiba skhem bad kiba lah ban shaniah. Ka rynsan jong ka AI na ka bynta ki jaka pule Science ha ki ri. Plie lad ïa ka jingïatreilang ha ka pyrthei ha ki kam science.
Kyntiew ïa ki kam wad bniah da kaba pyndonkam ïa ka AI. Ka rynsan AI na ka bynta ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang. Ka plie lad ïa ka jingïasam ïa ki jingtip bad ka jingpynïar ïa ki jingpynbeit. Ka peit bniah ïa ka jingpdiang ïa ka AI ha ka rukom kaba ryntih. Ka rukom kyntiew ïa ki briew kiba trei ha ka AI bad ki rukom pynthymmai biang ïa ki sap. Kyrshan ïa ka Jingpyntbit, jingpynthymmai ïa ki sap bad ka jingsngewthuh ha ka AI.
Ka pynkhreh ïa ki ri na ka bynta ka ïoh ka kot kaba ïaid da ka AI. Ki mat ba kongsan na ka bynta ka AI kaba skhem bad kaba seisoh. Ka jingpeit bniah ïa ki kam AI kiba seisoh ha kaba ïadei bad ka bording. Ba la kyrshan da ka Playbook on AI Infrastructure Resilience. Ka jingpeit bniah ïa ka jingkyntiew ïa ka ïoh ka kot bad ka jingseisoh
Ka Declaration ka ban jur ha ka bynta jong ka AI ha ka jingwanrah ïa ka jingkylla ha ka ïoh ka kot. Ka jingkongsan jong ka AI open-source bad kaba lah ban ïoh bynta lang. Ka jingdonkam ïa ka jingseisoh ki jingdon jingem AI kiba tyngkai ïa ka bording. Ka jingpynïar ïa ka bynta jong ka AI ha ka science, ka jingsynshar bad ka jingai jingshakri ïa ki paidbah. Ka jingpynkhlaiñ ïa ka jingïatreilang ha ka pyrthei. Ki nongïashim bynta ki la pynskhem ïa ka jingkut jingmut ban, kyntiew ïa ki kam ba kongsan ha ka pyrthei ha ka jingsynshar lyngba ka AI. Ka jingkyntiew ïa ki rukom treikam mon sngewbha ki bym don jingïateh.
Ka jingpynkylla ïa ka jingthmu sha ka kam lyngba ka jingbteng ïa ka jingïatreilang. La khmih lynti ba ka Summit kan wanrah ïa ki jingïatreilang hapdeng ki ri kiba jrong samoi bad kyntiew ïa ka AI kum ka jingwanrah ïa ka jingkiew ka ïoh ka kot.
Ïa ka Summit declaration ba la kyrshan da 88 tylli ki ri bad ki kynhun kiba trei ha ki ri bapher bapher la suh lang harum.
Annexure: I Impact Summit Declaration
New Delhi 18-19 Rymphang 2026
Preamble
Da kaba ïoh mynsiem na ka “?????? ?????, ?????? ?????” (Ka bha ka miat ïa baroh bad ka jingkmen ïa baroh), ngi ngeit ba ki lad jong ka AI kin urlong ha ka rukom kaba biang tam haba la ïasam lang ïa ki jingmyntoi hapdeng ki briew jong ka pyrthei.
Ngi, ki nongïashim bynta na ki ri bad ki seng pyrthei, ngi la ïa lum lang ha New Delhi ha ka 19 tarik u Rymphang 2026 ban pynlong ïa ka AI Impact Summit. Ka jingwan jong ka AI ka pyni ïa ka jingkylla ha ka lynti jong ka jingkylla ha ka teknoloji. Ki rai ba ngi shim mynta kin pynwandur ïa ka pyrthei kaba la pyndonkam da ka AI kaba ki pateng ban wan kin ïoh pateng.
Kane ka donkam ïa ka jingïatreilang kaba kham bniah hapdeng ki ri bad ka jingïatreilang jong ki nongshim bynta ba bun jait ha baroh ki ri jong ngi ha ki hynriew tylli ki Chakra (ki rishot) jong ka AI Impact Summit kaba la pynshong nongrim ha ka jingkyntiew ïa ka bor treikam jong ki briew; ka jingpyn jylliew ïa ka lad ban ïoh ïa ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang; ka jingshaniah ha ki system AI; ka jingpyndonkam ïa ka bor ding jong ki system AI; ka jingpyndonkam ïa ka AI ha ka saïan; ka jingpynlong paidbah ïa ki jingdon jingem jong ka AI; bad ka jingpyndonkam ïa ka AI na ka bynta ka jingkyntiew ïa ka ïoh ka kot bad ka bha ka miat ha ka imlang sahlang. Ha ka jingpynïadei bad ki jingthmu ba la don lypa jong ka pyrthei bad kiwei kiwei, ngin trei ban kyntiew ïa ka jingsngewthuh lang, katba ngi burom ïa ka jingsynshar jong ki ri, kumno ban pynlong ïa ka AI ban shakri ïa ka longbriew manbriew, da kaba kynmaw ïa ki jingthmu ha kylleng ki hynriew tylli ki Chakras (ki rishot) jong ka Summit.
Ka jingpynlong paidbah ïa ki jingdon jingem kiba ïadei bad ka AI
Ka jingdon jingem digital kaba khlaiñ bad ka jingpynïasoh kaba don jingmut bad kaba jemdor ki long ki jingdonkam shwa ban pyntreikam ïa ka AI bad ban plie ïa ka bor ba pura jong ka. Da ka jingpynshlur na ka nongrim jong ka “Vasudhaiva Kutum bakam” (ka pyrthei ka long kawei ka longïing), ngi ithuh ïa ka jingdonkam ban kyntiew ïa ka bor ban siew bad ka jingïoh ïa ki tiar AI ki ban long kiba kongsan bha ban plie lad ïa baroh ki ri ban kyntiew, pdiang bad pyntreikam ïa ka AI na ka bynta ka jingmyntoi jong ki nongshong shnong jong ki.
Na ka bynta kane, ngi wanrah ïa ka Charter for the Democratic Dissusion of AI kum ka rukom treikam kaba mon sngewbha bad kaba khlem jingteh ban kyntiew ïa ka jinglah ban ïoh ïa ki jingdon jingem ba kongsan jong ka AI, kyrshan ïa ka jingpynmih jingmut kaba ïadei bad ki thaiñ, bad pynkhlaiñ ïa ki kam AI kiba skhem katba ngi burom ïa ki aiñ jong ki ri.
Ka jingkiew ka ïoh ka kot bad ka bha ka miat ha ka imlang sahlang
Ka jingpdiang kaba ïar ïa ka AI bad ki aplikeshon ba la pynshong nongrim ha ka AI ka don ïa ka bor kaba khlem pat ju don mynno mynno ruh ban wanrah ïa ka jingkyntiew jong ka ïoh ka kot bad ka imlang sahlang. Ki open-source AI application bad kiwei kiwei ki rukom treikam ka AI kiba lah ban ïoh, ha kaba ka long kaba donkam, bad ka jingpynsaphriang ïa ka jingpyndonkam ïa ka AI ha ka rukom kaba heh ka lah ban ïarap ïa ka jinglah ban pynïar, ka jinglah ban pynkylla dur, bad ka jinglah ban pynïadei ïa ki system AI ha ki kam bapher bapher.
Ngi shim ïa ki Global AI Impact Common kum ka sienjam mon sngewbha kaba ai ïa ka rynsan kaba lah ban pynshlur bad plie lad ïa ka jingpdiang, jingpynbud, bad jingpynheh ïa ki jingpyndonkam ïa ka AI kiba jop ha kylleng ki thaiñ.
Ka AI kaba skhem bad kaba lah ban shaniah
Ka jingkyntiew ïa ka AI kaba shngaiñ, kaba lah ban shaniah bad kaba khlaiñ ka long ka nongrim ban tei ïa ka jingshaniah bad ban pynbun ïa ki jingmyntoi ha ka imlang sahlang bad ka ïoh ka kot. Da kaba shim ba ka jingpynjylliew ïa ka jingsngewthuh jong ngi shaphang ki bynta ba lah ban mih na ka jingïada ka dang long kaba kongsan, ngi ithuh ïa ka jingdonkam jong ka jingïada ha ki system AI, ki lad jingïarap ba la ïalam da ki kam, bad ka jingpdiang ïa ki lad teknikal ban wanrah jingpynbeit, bad ki polisi kiba biang kiba pynlah ïa ka jingpynmih jingmut thymmai katba ngi dang kyntiew ïa ka jingmyntoi jong ki paidbah ha baroh ki kam AI.
Ngi ithuh ïa ka jingpynwandur ïa ki Trusted AI Common kaba long ha ka rukom mon sngewbha bad kaba khlem jingteh, ka rynsan ba ïatreilang kaba pynskhem ïa ki lad jingïarap ba stad, ki tiar, ki nuksa bad ki rukom treikam ba bha tam kiba baroh ki lah ban ïoh bad pynïadei bad ki jinglong jong ki; kumjuh ruh ïa ka jingthoh jingpynïaid mon sngewbha jong ka.
Science
Ngi ithuh ba ka jingweng ïa ki jingkhanglad ïa ka jingkyntiew ïa ki jingdon jingem AI na ka bynta ka kam wad bniah ka lah ban kyntiew ïa ka jingpyndonkam ïa ka AI ha ka jingwadbniah bad science na ka bynta ka roi ka ha ki ri. Ki jingïatreilang jong ki riewstad pyrthei ki lah ban plie lad ïa ka bor jong ka AI ha ka jingwad bniah bad ka roi ka par da kaba wanrah ïa ka jingstad, ki jingpyrkhat, bad ki lad jingïarap kiba kyrpang.
Ngi pdiang ïa ka International Network of AI for Science Institutions kum ka rynsan ban pynïasoh ïa ki stad science bad wanrahlang ïa ki lad wad bniah da ka AI ha ki thaiñ bapher bapher hapdeng ki kynhun ba ïashim bynta, khnang ban pynstet ïa ka jingpdiang ïa ka AI ha ka rukom kaba seisoh.
Ka jingïoh bynta na ka bynta ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang
Ka AI ka don ïa ka lad ban kyntiew ïa baroh ki bynta jong ka imlang sahlang da kaba plie lad ïa ki briew shimet ban ïoh ïa ka jingtip, ki lad pynbeit lyngba ka AI, ki jingtip, ki jingshakri, ki lad ki lynti bad ban kyntiew ïa ka jingïashim bynta ha ki kam jong ka imlang sahlang bad ka ïoh ka kot. Ngi ithuh ïa ka jingdonkam jong ki jingïatreilang ki ban pynsuk ïa ka jingpdiang ïa ka AI na ka bynta ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang.
Ngi pdiang ïa ka jingpynwandur ïa ka rynsan mon sngewbha bad kaba ïatreilang ban pynsuk ïa ka jingïasam ïa ka jingpule, jingtip, bad ki rukom treikam kiba lah ban pynïar ban kyntiew ïa ka jingpdiang ïa ka AI na ka bynta ka jingpynkupbor ha ka imlang sahlang.
Ka bor treikam jong ki briew
Da kaba ithuh ba ka bor kaba pura jong ka AI ka donkam ban pynkhreh ïa ki briew shimet da ki sap kiba ïadei da kaba pynïar ïa ka jingkyntiew ïa ki briew kiba tbit ha ka AI, ki sienjam ba kyrpang halor ka pule puthi, ka jingkyntiew ïa ki nongtrei ha ka kam AI, ka jinghikai ïa ki heh sorkar, ka jingkyntiew ïa ka jingsngewthuh paidbah shaphang ki bor jong ka AI, ka jingkyntiew ïa ka jingnang jingstad kaba ïadei bad ka AI bad kumjuh ruh ban pynbha ïa ki kam bad ki jinghikai.
Katba ngi pynshlur ïa ka jingïatreilang hapdeng ki ri halor ki sienjam ban pyntbit bad pyntbit biang ha ki kam AI kiba don jingmut, ngi pdiang ïa ki nongrim mon sngewbha na ka bynta ka jingpyntbit biang ha ka juk jong ka AI bad ka rukom treikam ban kyntiew ïa ki briew kiba trei ha ki kam AI, ka ban kyrshan ïa ki nongïashim bynta ha ka jingpynkhreh na ka bynta ka ïoh ka kot kaba la pynïaid da ka AI ha ki por ban wan.
Ka jingskhem, ka Jingsaiñdur Thymmai bad ka Jingseisoh. Da kaba ithuh ïa ka jingdonkam kaba nangkiew jong ka AI ïa ka bording, ki jingtei, bad ki jingdon jingem, ngi pynpaw ïa ka jingdonkam ban pynwandur ïa ki AI kiba tyngkai ïa ka bording. Ki system AI kiba jemdor ki lah ban pynïar ïa ka jinglah ban ïoh ïa ka AI bad pynstet ïa ka jingpynwandur ha ki thaiñ kaba lah ban pynurlong ïa ki jingthmu ba ïasam lang.
Ngi ithuh ba ka Voluntary Guiding Principles on Resilient, Innovative, and Efficient Artificial Intelligence kan ïalam lynti ïa ngi sha ka jingtei ïa ki AI system kiba skhem bad kiba seisoh. Ngi ithuh ruh ïa ka Playbook on Advancing Resilient AI Infrastructure kum ka jingkyrshan ïa ka jingwanrah ïa ka AI kaba skhem.
Ka Jingpynkut
Ngi kubur ba ka AI Impact Summit kan ïarap ban pynkhlaiñ ïa ka jingïatreilang ha ka pyrthei bad ka rukom treikam jong ki nongshim bynta ba bun ban kyntiew ïa ki kam ba kongsan ïa baroh bad kumjuh ruh ïa ki mat treikam bad ki nongrim kiba long ha ka rukom mon sngewbha bad ki bym don jingteh, kiba lah ban kyntiew ïa ka AI na ka bynta ban pynthikna ïa ka lawei kaba riewspah na ka bynta u khun bynriew.
Ngi dang ïaineh ban rah shakhmat ïa ki jingangnud ba ïasam lang jong ngi na ka bynta ban pynurlong ïa ki jingmyntoi jong ka AI bad ngi khmih lynti ïa ka jingïatreilang kaba bteng na ka bynta ban pynkylla ïa kine ki jingangnud sha ki kam kiba skhem na ka bynta ki lai tylli ki Sutra jong ka India AI Summit 2026.