Kiew ka jingïoh khajna ka tnat Excise ba hiar ka jingdie kyiad be-aiñ ha ki saw snem

Shillong, Nailur, 12: U Myntri ka tnat Excise u Bah Kyrmen Shylla ha ka Lah Sngi u Blei u la ong ba ka jingïoh lum khajna jong ka tnat Excise ka la nang kiew hadien ba ka jingdie kyiad beain ka la hiar bha ha kine ki saw snem baladep.
U Bah Shylla u la pyntip ba ka tnat ka la sakhi ruh ïa ka jingkiew ka jingïoh lum khajna na ka bynta u snem 2018-19 da kaba ïoh lum T. 226.21 klur bad T. 276.27 klur ha u snem 2019-20, T.375.38 klur ha u snem 2020-21, T. 307.99 klur ha u snem 2021-22 haba ïanujor bad ki snem kiba la dep.
“Ka jingïohlum khajna na ka byna u snem 2022-23 tang haduh u Nailar mynta u snenm ka long T. 137 klur bad ngi khmihlynti ba kan tam T. 300 klur haduh T. 350 klur,” u la ong haba jubab ïa ka jingkylli ha ka Dorbar Synrai ha ki kynta kylli jingkylli ba la wanrah da u MLA ka AITC na Rangsakona Constituency u Zenith Sangma halor ka nongrim ba haduh 33% ka kiew bha jingdon jong ki dukan die kyiad, kata, na ka 611 ha u snem 2018 sha ka 812 ha u snem 2022.
“Dei lyngba ka jingtehlakam ïa ki nongkhaii be-aiñ, ka jinglum khajna jong ka tnat ka la kiew,” u la bynrap.
U la ong haba kiew ka jingdie be-aiñ ïa ka kyiad, ka tnat ka pynmih khajna tang T. 162.66 klur ha u snem 2013-14, T. 155.13 klur ha u snem 2014-15, T. 170.03 klur ha u snem 2015-16, T. 168.98 klur ha u snem 2016-17 bad T. 199.30 klur ha u snem 2017-18.
U Myntri u la ong ha u snem 2018, ka Jylla ka la sakhi ïa ka jingtehlakam ïa ka jingdie kyiad be-aiñ na ka por sha ka por.
Haduh 1092 sien la lah ban tehlakam ïa ka jingdie kyiad be-aiñ ha u snem 2016-17, 1460 sien ha u snem 2017-18 bad 1014 snem ha u snem 2018-18. “Hynrei ki jingdie be-aiñ ïa ka kyiad ka la hiar sha ka 807 ha u snem 2019-20, 291 ha u snem 2020-21 bad 233 ha u snem 2021-22,” u la ong.
Haba pynpaw ïa ka jingbym sngewhun halor kane ka jubab jong u Myntri Sorkar, u Zenith u la ong ba ka jingdie be-aiñ ïa ka kyiad ka la nang jyllei la ka long ha sor Tura lane ha Shillong ha ki ar snem baladep.
U la ai nuksa ba ha lynti ban leit sha ka ingsah jong u, u ju ïohi ba ki don bun ngut ki kynthei kiba ieng harud surok bad kiba kieng da ka pla khung bad buh jingkylli, “hato kumno yn lah ban tehlakam ïa ka jinglait lan ka jingdie be-aiñ ïa ka kyiad da kaba pynhun ïa ki dukan die kyiad.”
Une u MLA jong ka Rangsakona shuh shuh u la kynnoh ba ha Tura, ka jingdie be-aiñ ïa ka kyiad ka long laitlan wat haduh ba la die ha ki dukan kwai.
“Balei ka Sorkar kam ïoh jingtip halor kane,” u la ong haba bynrap ba ka jingkiew ka jingkhaii beaiñ ïa ka kyiad ka la ktah ïa ka khih ka kamai jong ki nongbuh dukan die kyiad kiba la ïoh da ka laisen.
“Namarkata, ym dei satia ba ka hiar hynrei ka la nang kiew. Balei ka Sorkar kan hap ban da ap ban ïoh ujor? Hato ka Sorkar ka leh matlah haba la jan baroh ki khynnah ruh ki tip ba ka jingdie kyiad beaiñ ka jur bha kylleng ki jaka,” la kynnoh u Zenith.
Halor kane, u Myntri u la ong ba ka tnat kam ong ba la lah ban tehlakam pura ïa ka jingdie kyiad be-aiñ hynrei ka la trei shitom ban tehlakam bad na kane ka daw ka jingdie be-aiñ ka la hiar na ka 1,000 sha ka 300-200.
“Ngi dang pyrshang ban pynsangeh noh shisyndon,” u la ong bad kyntu ruh ïa ki paidbah ban ïasam jingtip lada ki ïohi ïa kino kino ki jingdie be-aiñ ïa ka kyiad namarba ka tnat Excise ka long kaba kloi ban leh da kaba tyngeh katkum ki kyndon jong ka aiñ.