Kam lah hi ruh ban long ba ka Hindi kan long ka Compulsory Sobjek,” ong u Dr. DRL Nonglait.
Shillong, ïaïong, 16: U President jong ka Khasi Author Society (KAS) u Dr. DRL Nonglait u la ong ba ka ka jingkren jong u Myntri ka tnat Kam Pohing ka ri u Amit Shah ba ki phra tylli ki Jylla ha ka thaiñ Shatei Lammihngi ka ri India ki la pdiang ban pynrung ïa ka Ktien Hindi ha ki skul ka dang dei tang ka jingkren bad haduh mynta hi kam pat don kano kano ka jingpynbna kaba wan na ka Sorkar India.
“Kaba lyngngoh pat ka long ba u Amit Shah u ong ba ki phra tylli ki jylla ki la mynjur ban pynlong Compulsory ïa ka Ktien Hindi hynrei ynda nga la kylla na ki Ophisar ka Meghalaya Board of School Education (MBoSE), ki ong ba ym pat ïoh jingtip eiei halor kata. Kam lah hi ruh ban long ba ka Hindi kan long ka Compulsory Subject. Ban pynlong Compulsory kam lah ban loong ïa mynta ha Meghalaya namarba ka Education Policy hapoh ka Jylla Meghalaya ka Hindi kam pat long Compulsory,” nong u Dr. Nonglait haba ïakren bad u Nongthoh khubor.
“Lehse kane ka jingkren jong u (Amit Shah) ka long ka bym pat shym la pyrkhat bha. Haoid, ka don ka jingshisha ban kyntiew ïa ka jingnang ïa ka ktien Hindi da baroh ki nongshong shnong ha ka ri India bad ïa kata ngim lah ban len namarba ka polisi ban hikai ha ki skul ïa ki ktien, ka don ïa ka Three Language Formula kaba kynthup ïa ka Mother Tongue, ka English bad ka Hindi,” u la ong.
“Ha Meghalaya ngi don ïa ka Mother Toungue haduh 7 tylli kiba la hikai hapoh ka MBoSE kiba kynthup ïa ka ktien Khasi, Garo, Mizo, Nepali, Bengali bad Hindi. Kane ka Mother Tongue ka dei ka First Language bad ngi shim ïa ka English kum ka Second Language.
Haba ai nuksa u Dr. Nonglait u la ong, “lada u khynnah u pule ïa ka Khasi kum ka First Language, u shim ïa ka English kum ka Second Language kaba long Compulsory haduh Class X. Lada u Khynnah u shim Hindi kum ka First Language u hap ban shim ïa ka English kum ka Second Language. Ha Meghalaya, ka Hindi ka long kawei na ki MIL Subjek kumba long ka Khasi bad ka English ka long ka Compulsory Subject.”
“Mynta hi ban ong ba dei ban pynlong noh ïa ka Hindi kum ka Compulsorry sobjek haduh Class-X nga tharai ka dang dei tang ka jingkren jong u (Amit Shah) bad ym pat don kano kano ka jingtip na ka tnat Pule Puthi lane na ka MBoSE. Ka jingkren u Amit Shah, lehse ka dei ka jingkren kaba khlem pat don ka jingpynshongnia bad pynshongnongrim bad peit bniah ïa ki Polisi namarba ha ka jingshisha dei ban ïasyllok shwa bad ki Sorkar Jylla,” la ong une u President ka KAS.
“Ka MIL Paper ka dei ban don tang kawei kaba mut ka ktien Kmie ne ka ktien lajong. Haba jied ïa ka Hindi kum ka Mother Tongue, ym lah shuh ban pule ïa ka Khasi kum ka MIL Paper. Ki don ki Khasi kiba sah shabar kiba pule ha ki skul ki bym don ïa ka sobjek Khasi ki hap ban shim ïa ka Hindi kum ka MIL hynrei ha Meghalaya, ka rukom pynïaid jong ka MBoSE ka dei ban don tang kawei ka MIL Paper bad kawei ka Compulsory Subject. Ïa ka Hindi hangne ki pule tang haduh Class-VIII. Lada ki shim ïa ka sobjek Hindi kum ka MIL ki la duhnoh ban shim MIL ïa kiwei pat ki jait ktien namarba ha ka MBoSE ka sobjek English ka long kum ka Compulsory Sobjek,” u la bynrap.
Haba kylli u la ong, “ka jingdawa jong ngi ban pynrung ïa ka ktien Khasi ha ka Eight Scheduled kam don jingïasnoh eiei bad ka jingkren u Amit Shah namarba ka jingkren jong u ka mut beit ïa ka Hindi ka long ban hikai ha skul. Ka jingkren jong ngi patde ka don ïa ka nongrim jong ka riti synshar. Ka dei kaba ka long aiñ hapoh ka Article 29 jong ka Riti Synshar ka ri India. Kane ka long lajong ka mat bad kam don jingïasnoh eiei bad ka jingpynlong ïa ka Hindi kum ka Sobjek ha ki skul.”
Ha kaba ïadei bad ka jingong jong Amit Shah ba la thung 22 hajar ngut ki nonghikai Hindi ha ki skul jong ki phra tylli ki jylla ka thaiñ Shatei Lammihngi, u Dr. Nonglait u la ong, “u (Amit Shah) pyrkhat ba ki 22 hajar ngut ki nonghikai Hindi ki la biang? Ha Meghalaya ki skul jong ngi kim don nonghikai Hindi hynrei don kiba shu thung hi da ki skul. Haduh mynta ka Sorkar Meghalaya kam pat lah ban mang ïa ki phew hajar ki skul bad kim don satia ki nonghikai sobjek Hindi kiba la ïoh jingsiew da ka Sorkar hynrei lait noh tang katto katne ha ki skul Sorkar bad ha ki skul ba shu ïarap ka Sorkar (Govt. Aided School) la shu thung hi da ki School Managing Commitee.”
“Ka jingkam ba la thung 22 hajar ngut ki nonghikai Hindi wat tang na ka bynta kawei ka Jylla ruh kam pat biang ïa ki nonghikai. Ka jingkren jong u Amit Shah ka dei tang ka jingkren ba la thmu ban kyntiew ïa ka jingnang ban kren ïa ka ktien Hindi hapoh ka ri India bad ha ka jingshisha ngi ruh ngim pyrshah ïa kata,” u la ong bad bynrap, “hynrei ban pynduhnoh ïa ka jinglong ka Mother Tongue lane ka ktien lajong kum ka First Language ngim lah ban pdiang bad kane ka long pyrshah ïa ka National Education Policy (NEP).”
“Haduh mynta ka jingkren jong u (Amit Shah) ka shu long tang kumto bad nga shim ba ka long tang ha ki lad pathai khubor. Lada ka jingpynbna ka wan sha ka jylla jong ngi ngin ym sngap jar ïa kane bad ym dei tang ma ma ngi bad katkum ka National Education Policy (NEP) ka long ban hikai ïa ki khynnah da ka ktien lajong haduh Class-V (Upper Primary) bad ka jingïaleh jong ki jaidbynriew bapher bapher ban pynïoh ïa ka jinghkai haduh Class-X bad Class-XII ruh ka la nang ïaid shakhmat,” la byrnap u Dr. Nonglait.