Ka Lineage Act kumba ka long bad ka jingdonkam ban pyrkhat biang: Dorbar Kur Ryntathiang

0

Shillong, K’ Lyngkot 18: Ka Dorbar Kur Ryntathiang ka la phah ka jingai jingmut sha ka Khasi Hills Autonomous Council haba ïadei bad ka jingpynkylla ïa ka Lineage act ka snem 2023 haba ïadei bad kiba bun ki jingduna hapoh jong ka kaba long katkum ka aiñ.
Ha ka jingai jingmut ba la phah sha ka Executive Member, in Charge Law, Khasi Hills Autonomous District Council, East Khasi Hills District, halor ka phang
“Ka Lineage Act kumba ka long bad ka jingdonkam ban pyrkhat biang.”
Ha ka jingai jingmut ka dorbar kur ka la ong, “Ka Kur ka hap ban wan shaphi ban wanrah ïa ki katto katne ki jingeh kiba wanmih ha ka jingïadei bad ka kam Tang jait kaba wan mih ha ka dorbar ha kine ki por. Ka dorbar Kur ka hap ban bud-dien ïa ki rule katkum ka act bad ka dei pat ruh ban shakri ïa ka Kur katkum ka hok ka riti kaba don ha ka jait bynriew. Ngin wan rah hangne ha khmat ka burom jong phi bad ka executive committee ban
pyrkhat bad ban wan rah ïa ki amendment iba donkam. Ban pyn lyngkot, ngin shu wanrah tang ïa ki point kiba donkam.”
Haba kaba nyngkong, ka lineage act ka ai ïa ka bor ha ki Kur ban tang jait. Kane ka long kaba bakla lehse, namar katkum ka rukom ka Kur kam lah ban tang jait lait tang ban tang Kur. Ki jait ki mih na ki kpoh bad ki long ki dkhot jong ka KUR. Ki kpoh ki dei ban tang jait lehse. I Rangbah Homiwel Lyngdoh Nonglait I thoh kumne ha ka kot jong -i kaba khot ka niam Khasi. (Ha ki Khasi hyndai, ka ktien KUR ka thew ïa ka kynhun briew, kynthei bad shynrang kaba mih bad kaba hiar pateng na ka liang Kynthei, pateng la pateng naduh ka briew ne ka kmie kaba myn-nyngkong eh kaba seng ïa l kur I jait bad kaba ki khot ka lAW-BEI TYMMEN). (Ka jait, te ka long tang ka kpoh jong I kur). (Ka Niam Khasi by Homiwel Lyngdoh page 99, copy right by Desmond Reade Diengdoh bad ba la pynmih ne shon da ka Rì Khasi Book Agency- 2020).
Ha ka mat kaba 2, ka Kur ka ong ba ha ka lineage act kumba ka long, ka shah ban pynkha tang ïa ka jait bad ym ïa ka KUR, namar kam ithuh ïa ka Ïawbei. Kane ka wanrah ïa ka jingeh bad ka jingtehlakam ha kawei ka liang bad ka pynïap noh ïa ka riti ka dustur ha kawei
pat ka liang, namar katkum I Rangbah Homiwel Lyngdoh Nonglait, da lei lei ruh ym lah ban pynmih jait na u Rangbah, katba ka linage act pat ka pynlong ba la pynmih jait na u Rangbah khlem da ïakren shaphang jong ka KUR, (Namar u shynrang um lah ban seng kur ne sengjait) Pages 100).
Ha ka mat kaba 3. Katei ka dustur ka dawa ban ngin bud ïa ki maw-nongrim jong ka jaitbynriew bad I Rangbah Ajra S Khongphai, Learned Advocate, I thoh kumne ha ka kot jong-i (principles of Khasi Law). I rangbah A S Khongphai i buh jingthoh shaphang ka case jong i wei i longkmie iba shongkha ïa u jait musulman, bad ïa u Nongbishar ha kata ka por u Col Clarke uba long u Deputy Commissioner jong ka Khasi Jaintia Hills ha u snem 1883, uba rai ba u kpa um lah ban shim ia ki khun na ka kmie namarba ki khun ki dei ki jong ka.
Ha kaba 4 la png ba kane pat ka wanrah ïa ka jingeh ha ka Dorbar ban pyndep ïa ka tang jait namar ba ka council kam ithuh ïa ka Ïaw Bei kaba pynkha ïa ka Kur thymmai namar lada ym ithuh ïa ka, kum ka Khasi, ki khun kim lah ban long Khasi na ka daw jong u Kpa. Kane pat ka ïatyngkhuh ban ka jingkwah jong ka seng SRT kaba kwah ban ithuh ïa ki khun shynrang kum ki khasi bad ka ibeiñ noh ïa ka jingkwah ban ithuh ïa ki khun u shynrang kum ki khasi bad ka ibeiñ noh ïa ka jingkwah jong ka kmie ban long ban im kum ka Khasi. I Rangbah A S Khongphai, kum u riewsaid, I thoh bad I ong “Khasi Law cannot apply to a person who is not khasi by birth. Ngim don hangne ban ïa pyrshah eiei ruh ïa ka jingkwah.
Ha ka phang kaba 5. Namar ba ka KUR ka dei ban kha KUR, kam lah ban kha jait, te lada ka ïaw- bei kam don, ka mut ba kito ki khun kim lah ban long ki khasi, narmar ba ka lineage baroh kadei ban wan na ka ïaw-bei khasi. Ha kane ka liang ka mut ba ka council ka dei ban ithuh ïa ka rap-ing, namar lada kam ithuh, kita ki khun na ka ïa kiba yn tang kim lah ban long ki khasi lada ym shym la ithuh ïa ka, kum ka khasi, namar baroh ki khun ba ka khasi ki don tang ïa u rangbah u bym lah ban pynlong khasi lada um lah ban pynlong khasi ïa ka Kmie. Ha kiwei pat ki ktien, baroh kine kiba ngi la tang ki kylla long pongka noh ym namar kim don hok hynrei ba ym shym la pynkup ïa ki ïa kata ka i-ktiar kumba dei.
Ka phang kaba 6. Lehse ha kaba notify, ïa ki rule dei ban buh ba ka ban kylla ïawbei ka dei ban adopt ïa ka khasi culture, kaba kynthup nyngkong eh ïa ka ktien ka
thyliej, khlem da buh kyndon ïa ka jinglehniam ne rukom.
Kaba 7. Katkum kane ka dur ka mut ba ka tangjait ka lah ban long tang haba ïa shongkha para khasi, lehse na ki ing duh jait, haba ym don khun kynthei, khnang ba kan nym duh noh ïa ka spah ka hajar bad ki jingdon jingem namar ba uta u kpa na ka ing duh jait um kwah ban shu ai sha kiwei pat ki khun ki bym dei ki jong u. Ka KUR kam lah ban mih na kaba kum kata ka nongrim.
Ka phang ba 8. Kumba ka long mynta, ngi don ïa kiba thoh Ryntathiang, kiba thoh Nongtathiang, kiba thoh Kyrsian, kiba thoh Lyngdoh Lyniong bad kumta ter ter, tangba kine baroh ki mih na ki kpoh khasi bad ym na ka jingshongkha khleh, namar ki dei hi na ka kur RYNTATHIANG.
Te ka jingkyrpad jong ngi ka long ba ngin lah ban leh ïa kaba dei ka rukom ka dustur, kum ka Dorbar Kur ngi wan ban kyrpad ba phin revisit ïa kane ka issue shuwa ba ngin ïaid pat shakhmat ban leh ïa ka jingtang jait, namar kum ka KUR, ngi dei ban pynkha KUR bad ngin ieh ha ki kpoh ban pynkha jait, ong ka kyrwoh na u Bah D Kitbok Ryntathiang, President Dorbar Kur Ryntathiang bad Bah Khrawbuit Ryntathiang General Secretary.

Leave A Reply

Your email address will not be published.