Ka jylla Meghalaya ka la sdang ban kiew ha ka liang ban seng kam lajong bad ban pynmih kam ruh ïa kiwei, hapoh ka jingbtin lynti bad ka jingïarap u Myntri Rangbah ka jylla u Conrad K Sangma, da ka jingpynmih ïa kiba bun ki skim ba ïadei ha ka ban seng kam lajong.
Haba kren ha kane ka liang, u Myntri Rangbah ka jylla, u Conrad K. Sangma u la ong, “ka sorkar ka la wan rah shibun ki jingpyrshang ha kine ki snem ba la lah ban pynshlur ïa kane ka rukom sengkam lajong ha ka jylla da ka ba pynshlur ïa ki samla ban phai khmat sha kane ka liang bad ban peit thuh ïa ka jinglah jong ki ban trei ha kano kano ka kam ka ba ki don sap, bad ïarap ruh ban pynbiang ïa ki jingdonkam jong ki. Kawei na kine ki lad ki ba ka sorkar ka la pynmih ban pynshlur ïa ki samla ka long ka program PRIME ka ba la ai shibun ki jingmyntoi ïa ki nongshong shnong ka jylla khamtam ïa ki samla ki ba thrang ban seng la ka jong ka kam. Lah ban sakhi, hapoh ka ne ka program PRIME, bun na ki nong seng kam ki la ïoh jingmyntoi shibun ha baroh ka jingïaid lynti ka jong ki. Ka program ASPIRE pat ka long ka wei na ki lad ai jinghikai ïa ki samla ha ki ba bun ki liang lait na ka jingleit skul bad kiwei kiwei. Nga dap da ka jingkmen ban ïohi bad lap ba ki nongseng kam lajong ha ka jylla ki long ki bat rei hok met bad mynsiem ba wat ka jingwan lynshop jong ka khlam ïa ka pyrthei baroh kawei ruh kam shym la pynduh mynsiem ïa ki ban poi sha ka thong.”
Ka nongseng ïa ka GreenNE Origins, ka Ayoshee Beriwal, ka long kawei na ki nongseng kam ha ka jylla, ka don ka thong ban pynsngewthuh ïa baroh ban long kiba peitngor khyndiat sha ka liang ka koit ba khiah, da kaba pynmih ïa ki ba bun ki jingbam na ki jingthung jingtep ba ngi ïoh na ka mei mariang kum u shynrai, u sying, ka ngap, ki jait snepkor ba bun jait, u cardamon, ki jingpynbang ïa ka sha bad kiwei kiwei. Ki jingdie ba nyngkong eh jong ka Ayoshee ki long u shynrai ha ki jingsong barit ba ka la lah ban die sha ki ba ha ïing ki paralok bad ki para ba ïa trei lang. Ka la ïathuh, “Ka jingwan rah ïa kane ka program PRIME ka la pynkylla shisha ïa ka jingim jong nga, bad ka la pynshlur ïa nga ban shaniah ïalade bad ban ïaleh ban poi sha ka thong. Nga la ieh ïa la ka kam, ha ka jingwan jong ka khlam bad da nga phai dien mynta nga kmen shisha ba nga khlem babe ïa ka jingrai jong nga bad mynta nga khmih lynti ba kane ka kam kan nang roi nangne shakhmat.”
Ka GreenNE ka la nang kiew da ka jingtrei shitom jong ka Ayoshee Beriwal bad da ka jingïarap jong ka sorkar jylla lyngba ka skim PRIME. Ha u Kyllalyngkot jong u snem 2020, la sdang ïa ka ne ka program PRIME da u myntri rangbah ka jylla u Conrad K Sangma, da ka jingpyntreikam bad ka jingïasnoh kti lang jong baroh kiba la wan shakhmat ban sdang bad ai kam ruh ïa kiwei, ka ba la pynkylla shisha ïa ka jinglong jingman ki samla bad ki briew ha ka jylla.
Ka Ayoshee ka la rung ha ka program PRIME ha u Risaw, ka la ïoh jingmyntoi shibun ha ka ban pynlut pynsep ïa ki jingsdang kam jong ka. Ka la ïoh jingmyntoi ruh na ki program bapher bapher ba la ai da ka Program PRIME ha jylla, ka la ïoh jingpynshai halor ka jingeh ki nongrep bad ka jingtreikam jong ki.
Haba kren halor ka jingshem jong ka, ka Ayoshee Beriwal ka la ong, “Nga long shisha kaba donbok ban ïoh lad ban leit sha Bangkok bad ka kynhun PRIME Meghalaya ban pynïaid ïew sha kiwei pat ki jaka jong ka pyrthei.”
Ka Tura, Meghalaya ka don kumba 872mitar na duriaw, ka dei ka jaka ba itynnad ba ka Ayoshee ka la heh la san. Ka thong jong ka Ayoshee ka long ban pynlong ïa ki kynthei kiba lah ban ieng ha la ki jong ki kjat, da kaba ai kam ai jam ïa ki. Ka ai ruh ïa ka sur jong ka ïa ki kynthei. Ka GreenNE jong ka Ayoshee ka ïarap ban pynkiew ïa ki nongrep bad ban pynneh pynsah ïa ki jingdon jingem ba ka mei mariang ka la ai kyrpang ïa ka jylla Meghalaya bad ïa ka thaiñ shatei lam mihngi jong ka Ri.
Kane ka Program PRIME ka ïarap ban ai bai seng da ka loan kumba 5 lak tyngka kaba lah ban kot shaduh ka 25lak tyngka.
Kumba ka jylla ka don ïa ki jingdonkam ha baroh ki liang, ka Sorkar ka la sdang ban phai khmat ban pynshlur shuh shuh ïa ki briew ka jylla ban kner la ki kti ban seng la ki jong ki kam. Da ka jingsdang ïa ka PRIME (Promotion and Incubation of Market-Driven Enterprises), ka la pynshlur bad ai mynsiem shibun ïa ki briew ka jylla, ban trei shitom ha ka sap ba ki don, ban pynneh pynsah ïa ki jingdon jingem ka jylla, ban pynkiew ha baroh ki liang ïa ka jinglong jingman ha ka jylla, ban pynïoh nong ïa ka jylla ha baroh ki liang.
Ka jylla Meghalaya ka don ïa ka rukom khein jait ka ba kyrpang tam ha ka pyrthei. Ki kynthei ki lamkhmat ha kiba bun ki liang. Katkum ka jingwad bniah la lap ba ki kynthei ki basdang la ka jong ka kam ki la lah ban ïoh jingmyntoi haduh kumba 10klur tyngka. 20 na ka shispah jong ka jingïarap pisa ba la pyntreikam da ka PRIME Kickstart Grant bad ka PRIME Innovation Scaleup Loan, la buh ban ïarap kyrpang ïa ki kynthei. 40 + kiba sdang ki long ryngkat bad ki nongai buit, 60 + kiba sdang kam da ka ba register, 50+ kiba ïarap da ka jylla bad ki nongbei pisa, bad 20 + ki basdang na ka jingbym don eiei. 10% na ka jingbuh pisa bad ka PRIME Kickstart Grant bad PRIME Innovation Scaleup Loan la mang na ka bynta kito ki ba hap ban sdang na duh tynrai. Ka jingkiew ha ka jingai jinghikai ïa ki samla ha kiba bun ki liang lait na ka pule, ka long shisha ka ba ïarap ïa ki ban sngewthuh ïa la ka jinglah bad ban trei shitom ha ki sap ki phong ba ki don.
