Ka jingkyrkhu ïa ki shnong-khappud

0

Bah D. Pakyntein

Baroh shi katta, ïa ki shong-khappud la niew bad lah shu shim beit ba ki dei ki ba khatduh eh (last villages), kane ka lah pynlong ïa u MyntriRangbah, u Narendra Modi ban shim ïa ka rai ba man ka shnong-khappud, ka dei ban long noh ka ba nyngkong eh (first village),kumta ha ka 15 tarik u Rymphang, 2023, ka sorkar pdeng ka la mynjur ïa ka Vibrant Villages Programme Phase I, bad lah pynshai ruh ha Rajya Sabhaia ka jingkylli kaba 3251,ha ka 29 tarik u Lber, 2023, da u Myntri khynnah ka tnad pohiing (Home Ministry).Lah iohi ruh ba u Amit Shah, Myntri ka kam poh ïing, u da shim khia bha ïa ka kamram kaba la byn shet ha u.Ia ka Phase I, yn pyn lut na ka Centrally Sponsored Scheme,
Haka 2 tarik u Iaiong, 2025, ka sorkar pdeng ka lah mynjur sa ïa ka Vibrant Villages Programme Phase II, kaba yn pynlut na ka Central Sector Scheme, kaba mut (100%) yn bei hi da ka sorkar pdeng.Ha kane ka thup,lah mang ban kyntiew haduh 92 tylli ki shnong-khappud kiba don ha ki thain border ka jylla Meghalaya bad ka ri Bangladesh.
Ka sorkar pdeng ka lah buh ruh ki kyndon ne ki jingbthat ïa kaba ki jylla ki dei ban bud beit thik, khnang ba ka kam kan ïaid beit ïaid ryntih, bad yn shim jingkhein da ka ophis u C&AG. Ka dei pat ka kamram jong ki jylla ban thaw (plan), bad ban phah ïa ka Village Action Plan (VAP) sha ka sorkar pdeng ka ban ai ïa ka jingmynjur,ka dei ruh ka kam ram jong ki sorkar jylla ban pynioh ïa ka jaka, bad kan pyntikna ruh ba ka jaka kadei ka bym don kano-kano ka jingia kaja (disputed land).Ha ka 20 tarik u Rymphang, 2026, u Amit Shah u lah wan poi ha ka shnong Nathanpur, Cachar District, Assam ban sdang ïaka Phase II, bad kane ka pyni ba ka kam ka lah ïaid shaid-shaid.
Lyngba kane ka prokram, ki shnong-khappud kin ioh bun bah ki jingmyntoi kum ka bording kaba khlem thut, ki surok ki ban pyniasoh bad kiwei ki shnong, kan kyntiew ïa ki cooperative society ha ka rep ka riang,ka jinghikai shaphang ka thung ka tep, kan kyntiew, kan plie lad plie lynti ia ki khun samla ki ba don bun jait ki sap,kan kyntiew ia ka koit ka khiah, ka pule-puthi ka ban ia yngkat bad ki skul ha sor, ka network kaba khlain, kan iada ia ka kolshor,kan khring ruh ia ki nongwan jngoh kai pyrthei. Shi sien ba lah biang ka bording bad ki surok, byllai kiwei ki kam pynroi kin mih hi, ki ban kyntiew shuh ia ka ioh ka kot, khnang ban ioh ia ka rukom im ka ba bit kaba biang.
Kane ka prokram, kan ïada ruh ïa ka Ri.Mano ban phet ha ba lah biang lut ha shnong? Shong shngain haba ia bun ha shnong, ki ban long ki nong peitngor lada don ki nongwei ki ba thmu ban iuh-roit ne ban rung tuh, bad ki ban bam lut ia ka bhah ki trai ri, ym tang katta, ynda kine ki nongwei, ki lah ioh epic bad ki lah ia bun paid, kin sa ioh bor ban ia rai da kawei ka sur ia no yn kyrshan ha ki election.Man ka por ha ba ngi peit ia ki jingiatai-iathir ha ki National news, dang don kita, kiba mut dur kum ki khynnah-khyllung ban ong ba kadei tang ka kam ram jong ka sorkar India ban khang ia ka jingwan rung tuh ki nongwei, ki lah ei ban peit nuksa na ngi ki nong Meghalaya, kiba sngewthuh ba ka dei ka kam ram jong baroh ki nongshong shnong, ban ïa da ia la ka jong ka Ri bad kumno ki nong aplangbrot ki ieng pyrshah ïa ki shipai China ha Eastern Ladakh.

Leave A Reply

Your email address will not be published.