Ïa kylliang symbai ki Nongrep ka jylla ha shnong Mulum, Laskeiñ Block
Jowai, Lber 29: Ki Nongrep kiba ha kajuh ka por ruh ki dei ki nongkunai symbai ha ki jaka pynlang symbai ha ki jaka pynlang symbai hala ki shnong (Community Seed Bank), kila wan ban ïa kynduh ba ban kylliang symbai paramaki bad ïa kane ka prokram jingïakylliang la pynlong haka shnong Mulum kaba hap hapoh ka Laskein Block jong ka West Jaintia Hills District.
Ki nongkunai symbai na ki shiphew tylli ki shnong na East Khasi Hills, Ri Bhoi District, West Jaiñtia Hills District kila ïashim bynta shitrhem ha kane ka jingïakynduh lang ban ïakylliang symbai.
Kine ki nongrep ki dei kiba wan na ki shnong kiba la treikam da ka North East Slow Food and Agrobiodiversity Society, Shillong ha ryngkat ka jingkyrshan jong ka Social Service Committee, Shillong bad ka Society for Urban and Rural Empowerment (SURE) Jowai lyngba ka projek kaba la ai kyrteng ka ‘Empowering Indigenous People through Agroecology Learning Circle for resilient, integrated and innovative natural resource management’ ïa kaba la kyrshan pisa da ka World Bank lyngba ka Meghalaya Basin Management Agency (MBMAS).
Ka bynta kaba kongsan ha kane ka sngi ka dei ka jingïathuhkhana shaphang ki symbai kiba ki nongrep ki pynlang ha ki jaka kunai symbai kiba ki don hala ki jong ki shnong.
Haka jingïalang ki dkhot jong kine ki kynhun pynlang symbai kila ïasam ruh ïa ki khana shaphang ka jingpynlang symbai jong ki bad kumjuh ruh shaphang ki jingthung ba kongsan ha ka thain jong ki.
Ka kong Kitboklang Suchiang kala ïathuh shaphang ka Community Seed Bank jong ki haka shnong Mulum kaba la sdang naduh ka snem 2019. Ka kong Ambiuos Umsor naka shnong Khapmaw kaba hap hapoh ka Mawkynrem block jong ka East Khasi Hills kala ïathuh shaphang ka CSB kaba ki dang seng da ha u snem 2021.
Ka kong Bibiana Rani naka shnong Nongtraw, East Khasi hills kala ïathuh shaphang ka CSB jong ki kaba la don haduh 200 jait ki symbai. Na Garoh Hills la ïoh ïa ka jingkren na u Willy B Marak uba na shnong Darichekre bad ka Thunila CH Marak kaba na ka shnong Daribukre baroh ar ki shnong kiba na West Garo hills.
Kiwei pat kiba la ai jingkren ha kane ka sngi ki dei u bah Nestar Kharmawphlang na Lait Sohpliah EKH, ka Komida Rynjoh na Rableng, ka konng Sita Merry Nongrum na Umsawar baroh ar na EKH, ka kong Daphi Merry Lyngdoh na Pahamshken Ri Bhoi Distrik bad u ma Kynsaiborlang Shadap naka shnong Madanrtiang na Ri Bhoi Distrik.
Kham hashwa jong kane ka pynlong ïa ka jingïalang ha kaba la ïoh ïa ka jingkren na u Dr. H.H. Mohrmen Secretary SURE, bah Pius Rani Executive Director NESFAS, Arwanki Mawlong Assistant Manager Knowledge Management MBMA bad ma Diki Suchiang Secretary Dorbar Chnong Mulum bad ka kong Hamsniawpher Suchiang President CSB, Mulum bad ïa ka jingïalang la pynïaid da ka kong Rimaia Suchiang ka dkhot jong ka CSB, Mulum.
Ha kane ka sngi ym tang ba ki nongrep ki ïakylliang symbai hynrei ki ïa die ïa thied ruh ïa ki symbai kiba kim don bad baroh ki symbai ki dei ki symbai tynrai kiba ki ïoh pateng nala ki kmie ki kpa jong ki.