Haba phai sha u Lumpongdeng, kaei ka 6th Schedule bad shano jah ka district council, hato yn ïoh biang hadien 60 snem ka jaka?

Ki jaka puta ha ri Khasi, Jaiñtia bad ha rilum Garo, ki hap ha ki kti jong ki trai bad kane ka mat, ka la don ruh ha ka jingïakren ha kashari, ha kaba ki nongsynshar Hima, ki la ujor ruh ïa ka jinglilam jaka jong ka sorkar jylla sha Assam, halor ka nongrim, kaba ki ong, ba kumno ba ki jaka kiba hap ha u pud u sam jong ka Sixth Schedule, kin leit kylla noh sha ka revenue land, lane sha ka jaka, ka ban hap ha ka jingpeit jong ka sorkar jylla bad ha katei kajuh ka nia, ka mih ka jingkylli, ba kumno ïa ka jaka jong ki riewlum, yn leit die duh sha ki kompeni na ri dkhar.
U Conrad Sangma, Myntri Rangbah ka jylla, u don ïa ka jingthmu ban pynthaba ïa ka pung Umïam, hynrei u dei ban sngewthuh, ba ka jingïateh kan dei na ka bynta 60 snem bad ha katei ka por, kiba bun na kine ki nongmihkhmat ne ki Myntri sorkar, ki lah ban nym don shuh ha ka sla pyrthei bad ki ban sah, kin long sa tang ki dulir suda bad ha kane ka juk stad, kumta kin sa mih ki jingïatai kiba har jait har skit bad kumta kan nym long kaba suk ïa ka sorkar jylla, ba kan shimti biang ïa katei ka jaka, khamtam, haba kan ïatyngkhuh bad ki kompeni heh jong ka India.
Ki nuksa kiba rit, ba ngin ïa peit, tang ïa ka madan Golflink, kaba la ai sngewbha da u nongbuh nongthaw, hynrei mynta, ka dei ka jaka shna pisa pynban, namar ba ka shnong Golflink, ka leit aiti ha ka jingpynïaid jong kiwei pat; nangta sa ka them Metor ruh, ka ïaid hi ha katei ka dur, ha kaba ka Hima Mylliem, ka ai ba kin ïashong ïa sah kito kiba trei ïa katei ka kam, ha ki spah snem mynshwa; hynrei mynta, ki ïai hiar pateng sa sha kiwei pat ki ba shong ba sah ha katei ka jaka bad ki ïoh ban kurup bad long trai syndon bad ban pynkylla ïa katei ka jaka, kum ka jaka kamai spah jong ki.
Wan sa ka surok sha Mawshbuit lane ka surok sha Lum Shyllong, nangta sa ka jaka kaba la shah kurup ha Lummawbah bad katei ka pyni, ba ki trai jaka, ki kylla long noh ki nongtuh jaka, ha kaba da ki bor shipai ki sngew kumba ki long trai lut pynban ma ki.
Nalor kitei, ki jingshisha ki paw tyngkreiñ, ba tang ïa ka jaka ha Laban lane kaba ki ong Maxwell, ruh ym don ba lah ban khynra ïa ki poiei haduh mynta bad nangta sa ka jaka sorkar ha 101 Area ruh, ym don ba lah ban leh eiei bad kitei ki pyni shai, ba wei la bakla bad ai sha kiwei pat, kumta ka la eh ban ïoh kam trai biang hadien habud.
Ha kajuh ka por, ka la dei ruh ïa ki District Council, ba kin kham pyni, ïa la ka jong ka bor, namar ba lada ka jaka, ka dei kaba long trai da ka sorkar ruh, hynrei haba ki hap ha u pud jong ka Sixth Schedule, kumta ki donkam ban ïoh ïa ka jingmynjur jong ki District Council.
Sngewsih ba ïa kane ka mat jong ka pung Umïam, kaba dei ka jaka kaba khring ïa ki khmat jong ki nongpeitkai na kylleng ka pyrthei, la shu sngap jar bad khapbrib, ïa ki khmat jong ki nongmihkhmat jong ka dorbar jylla, nangta ki District bad ki dorbar shnong bad kane ka plie lad ïa ki bor sorkar, ba kin ñion katba ki sngewmon.
Kaba paw shai shuh shuh ka long ka khubor ha kaba u deputy commissioner ka Ri Bhoi District u la ïathuh ba bun na ki shnong ha ka thaiñ Umïam kim pyrshah satia ban tei ïa ka resort da ka Taj company ha katei ka jaka, ha kaba kumne haduh katno kita ki nongshong shnong ki la shah tap ki khmat, haduh katno ki la sah umdum, haduh katno ki la shah pynbeij ban klet bad ïohi ne kynmaw ïa baroh kitei ki jaka ba la kdew haneng kiba la shah lilam, sha die bad shah kam trai shi syndon ha kiwei tang na ka daw ba la kum leh bakla da mano re mano bad katno pat ka long kaba eh shisha mynta ban ïoh kam trai biang ïa kitei ki jaka.
Kumba la ïohi dangshen ha ki lad pathai khubor la ïohi ba bun na ki shnong kiba don ha ka thaiñ Umïam ki kwah ban don ki jingtei kum ka Resort sha ka thaiñ jong ki bad dei halor kane ruh ba kim pyrshah satia ïa kane ka jingthmu jong ka Sorkar ban aiwai ïa katei ka jaka, ngin lah satia ban sngewthuh kaei ka jingmut jong ki ba kim pyrshah ïa kane ka jingthmu, hato ki kwah ba ka jingitynnad kaba long naduh tynrai jong ka Dewlynnong Lumpongdeng bad ka pung Umïam baroh kawei kan jot ne julor noh ne kaei ka jingmut ne jingthmu kaba ki don ngin lah ban sngewthuh.
Haba phai sha Jaiñtia Hills lah jan baroh ki wah, ki jingitynnad mariang ki la julor bad ktah lut ïa ka jingkhuid jingsuba jong ka thaiñ bad ka lyer ring mynsiem naba lah kynrei palat ki karkhana dewbilat, katta ruh dangbun na ki waheh shnong bad ki katto katne ki nongshong shnong kim pyrshah satia ïa ki karkhana dewbilat ha ka por ba pynlong ïa ki jingbishar ne sngap paidbah ha ki jingïalang, watba la ïohi ba ka jingdon kitei ki karkhana kim ai jingmyntoi eiei ïa ki nongshong shnong la ha ka ïohkam ïohjam, ne ka ïoh ka kot, lait satang katto katne ngut ki briew kiba don jingïadei bad ki trai company ne bad ki heh Sorkar.
Ngi sngewthuh shai ba ka kpoh ka thngan hynrei hap pat ban buh ne don ka tarajur kaba iabiang lang bad ka mariang bad ka hok longbriew manbriew ne ki jingdonkam ki khun bynriew.