Donkam ban pynbun ki nongtrei ha ka jaka ri khniang jaiñ muga ha shnong Umsohpieng

Nongstoiñ, Rymphang 11: Ka kam ri khñiang muga ka dei ka ba la ïalam lynti da ki longshuwa man shuwa naduh hyndai hyntai bad ka dei ruh ka kam kaba ai jingmyntoi shibun eh ïa ki nongri ïa utei u khñiang. Haba phai sha ki jaiñ muga ym lah ban len ba kitei ki jait jaiñ ki dei kiba remdor bha bad ki long kiba kordor bha ha ka jaitbynriew Khasi Jaiñtia ha ki por mynhyndai namar da ki jaiñ muga la ju pynspong ïa ki syiem ki kmie, ki myntri, ki Basan bad ki Lyngdoh jong ki hima.
Ha ki por mynshuwa ka jingri ïa utei u khñiang ka jur bha ha ki thaiñ Muliang bad Nongtrai jong ka West Khasi Hills Distrik namar ki don ki jait dieng kiba utei u khñiang u bam bha hynrei suki suki katei ka kam kala nangduh katba nangmih ki sngi bad mynta ki don satang katto katne ngut ki nongshong shnong kiba dang ri ïa utei u khñiang ha ki kper jong ki.
U nongthohkhubor jong u Mawphor, ha ka sngi Hatmajai, u la hiar ban leit peit ïa kawei ka jaka ri khñiang muga kaba don ha ka shnong Umsohpieng kaba hap ha ka Mawshynrut Block, kaba la pynïaid da ka sorkar lyngba ka tnad Sericulture Department bad la lap ba kane ka jaka ka dap da da hajar ki dieng kiba la thung khnang ban bsa bam ïa ki khniang kiba ri bad ha kajuh ka por kine ki dieng ki la ïarap shikatdei eh ban pynjyrngam ïa ka mei mariang. Haba ïoh ban ïakren phylliew jingmut shipor bad i kong Meri Kharbani, iba dei ka supervisor jong katei ka jaka ri khñiang, ila ïathuh ba ka sorkar jylla ka la sdang ïa katei ka jaka ri khniang naduh u snem 1980 bad haduh mynta mynne ka dang ïaid bad treikam bad ka jingheh jong katei ka jaka ka long kumba sawphew akar. Ha kaba ïadei bad ka rukom sumar bad ri ïa utei u khñiang, i kong Meri i la ïathuh ba nyngkong eh ki ki thapbalieh ki kha pylleng bad ynda la dei ka por na kine pylleng ki mih ki khñiang kiba rit barit bad ïakine ki khñang la buh ha ki dieng kiba la thung khnang. Nalorkata ka la ong ruh ba ynda la dei ka por kitei ki khñiang ki sop ïalade bad ïakine ki jingsop la ju pynryngkhiang bad phah sha ka ophis ba kan pyndonkam ïa ki.
Haba phai pat ha ka jingdon ki nongtrei ka long duna palat bad kala idonkam bha ba ki nongtrei kin don la kumno kumno shiphew haduh khatsan ngut ei ei. Kane ka jaka ri khniang ka jngai tang kumba lai spah haduh sawspah mitar ei ei na ka surokbah hynrei katei ka surok ka long kaba sniew haduh katta katta bad ha ka por slap ka shem jingshitom ïa ki kali ban ïaid. Namarkata ka sorkar jylla ka la dei ban phaikhmat kyrpang sha katei ka tnad treikam namar lada ka jingpynmih ïakine ki jait khniang kan long ka jingmyntoi ïa ka jylla.