Dang bishar bniah ka tnad pule puthi ban siew bai pule ha ki College Sorkar
Shillong, Iaiong 3: U Myntri ka tnad pule puthi u Bah Lahkmen Rymbui ula ong, ba ka sorkar jylla ka dang bishar bniah ban pynbeit noh ïa ka jingsiew bai klass ha ki college sorkar ban pynduna ïa ka jingshaniah ka jongki ha ki Grant bad ban ailad ïa ki ba kin bhah pisa na ka bynta ki kam kiba man la ka sngi na ka pisa kaba ki ïoh lum.
Haba kren hadien ba la wai ka jingïalang ha ka sngi Palei, u Bah Rymbui ula ong, ba ki jingsiew ïa ka bai pule ha ki college sorkar ka long kaba duna bha haba ïanujor bad ki deficit college ne college shimet.
“Ngim lah ban len ïa ka jingshisha ba ka jingsiew ïa ka bai pule ha ki college sorkar ka long kaba duna bha haba ïanujor bad ki People’s College ne Deficit College” ula ong.
Hapoh jong katei ka jingthmu, ki college kin ïoh ban kyntiew ïa ka jingshim ïa ka bai kass kaba biang da 10–15 percent ryngkat bad kawei pat ka lad ban siew shisien ba ki samla pule ki la ïoh ïa ka Post-Matric Scholarship.
“Lada ka college ka lum 11,000 tyngka ne 12,000 tyngka mynta, to ngin ai ba kan long noh 18,000–19,000 tyngka. Ki samla pule kin siew ïa kaei kaba ki lah mynta bad ïa kaba sah kin siew hadien ba ki lah ïoh ïa ka scholarship” batai u Bah Rymbui.
Ula ai nuksa da kaba ïathuh, ba ka Kiang Nangbah Government College kan pynkiew ïa ka 8,000 tyngka na ka bynta iwei i nongpule, kumta 3000 ngut kiba pule kan lam sha ka jingpynmih kaban kot 2.4 Klur tyngka man la u snem.
“Lyngba kane ka pisa, ka college kan ym donkam ban wan sha ngi ban phah bhah pisa eiei na ka bynta ka College Week, ka jingleit ïalamkai ïa ki khynnah pule ne Excursion ne ban thungkam ïa ki nonghikai kiba thymmai” ula ong.
U Myntri ula banjur ba kane ka jingkylla kan ym buh ha ka jingeh ïa ki samla pule namar ba ka post-matric scholarship kan pyndap kylla ïa ka bai pule ha ki college kan ym leit shuh sha ki pla jong ki khynnah.
“Kane kan ym buh jingeh ïa ki samla pule namar ba ka sorkar kan sa siew biang” ula ong.
Ula ong ba ki college sorkar ki shim ha ka dor kaba duna bha, haba ianujor bad ki college kum ka St Edmund’s bad St Anthony’s, ha kaba ka jingsiew ïa ka bai pule ka long kaba heh hynrei ki ïoh pat ïa ka scholarship kaba heh.
Ban pynthikna ïa ka jingkhuid jingsuba, u Bah Rymbui ula ong, ba man la ki college kin hap ban thaw ïa ki Committee ki ban kynthup ïa ki nonghikai bad ki nongmihkhmat na ki samla pule ban peit ïa ka rukom pyndonkam ïa katei ka pisa kaba lum na ka bai pule.
“Kaei kaei kaba ki pyndonkam, ki dei ban pyndonkam na ka bynta ka bha ka miat ha kaba ïadei bad ka pule puthi” ula ong.
Ula kyntu ruh ïa ki college ba ki dei ban pynïoh ïa ka jingithuh na ka UGC 12B bad 2F bad ban ïaleh ban ïoh ïa ka Accreditation bad ka ong, ba kane ka jingkhmih bniah kan ïarap ïa ka sorkar ban buhthong halor ka jingkyrshan.
“Mynshwa ka dei ka NAAC, mynta kan mih da ka kynhun kaba thymmai, hynrei kin hap ban leh ïa ka, namar kane ka jingwad bniah hi dalade ka long kaba kongsan bha” ula ong.
Ha kaba ïadei bad ki skul, u Bah Rymbui ula bthah ïa ki ophisar ban pynlong kongsan ban don arsien ka jingïalang hapdeng ki kmie ki kpa bad ki nonghikai ha ka shi snem ha ki skul sorkar hadien jong ka eksamin shiteng snem bad kawei pat hashwa ban sdang ka eksamin kaba khatduh ne Final ban tei ïa ka jingkhmih bniah ïa ka jinglong jingman.
“Ki skul sorkar ki long kum ki bym don kiba shimkhia ïa ki. Ngi kwah ba la kumno kumno dei ban don ka jingïalang hapdeng ki kmie ki kpa bad ki nonghikai, khnang ba kan don kata ka jingsngewtrai bad ka jinglehtrai” ula ong.
U Bah Rymbui ula maham ba ki don katto katne ki jingtyrwa kiba lah ban pyntreikam noh mardor hynrei kin don pat kiba donkam ban da ïasyllok bha.
“Ngi don hangne ban shakri ïa ki paidbah jong ka jylla bad kaei kaei kaba ngi leh, ka dei ba ngi leh na ka bynta ka jingbha” ula ong.