Ba jubab kyllaiñ u CM ïa ka Cr.PC bad ka CPC pan jingshai ka HYC
Shillong, Nailur, 12: Hadien ba u Myntri Rangbah ka jylla u Conrad Sangma u la ong ba ki jingpynbna (Notifications) ba la rai ha ka Sorkar ban pyntreikam noh pura ïa ka CPC & CrPC ha baroh ki Kashari ha ka Jylla kin ym ktah ïa ka bor bad ka iktiar jong ki Kashari trai ri (Kashari Shnong, Kashari Raid & Kashari Hima ne Elaka) bad ki Kashari jong ki District Council hynrei na ka liang jong ka HYC ha ka sngi u Blei ka la ong ba kane ka jingkam jong u Myntri Rangbah ka dei tang ka ka jingkren laplah bad ka seng ka la pan jingpynshai ha kiba bun ki mat ki ban mih na ka jinpyntreikam ïa kane ka kyndon aiñ.
Ha u kyrwoh ba la phah sha ki lad pathai khubbor, ka HYC ka la dawa ïa u Myntri Rangbah ba u dei ban jubab ïa ki jingkylli kiba mih lada pyntreikam, khlem da jubab kyllaiñ.
“Ïa ki District & Session Court/Judge ( Kashari Sorkar Jylla) la shna katkum ki kyndon ka Riti Synshar ka Ri India. Ïa ki kashari Trai Ri bad ki Kashari District Council ruh la thung bad shna lyngba ka Sixth Schedule ha ka Riti Synshar jong ka Ri India. Haba ki don ar jaid ki Kashari ha kajuh ka jaka, hato kam dei ka kamram ki nongshna Aiñ ban pynbeit bad pyrkhat sani bha shwa ban pynmih kano kano ka rai lyngba ki Notifications ïoh ka mih ka jingïatyngkhuh ha ki bor treikam?” la buh jingkylli ka HYC.
Ka HYC ka la ong ruh, da ka rai jong ka Sorkar ban pyntreikam ïa kine ki kyndon aiñ ki Kashari Shnong bad Raid kin hap thung Nongbishar da kiba la pyndep ïa ka jingpule aiñ namar ki kyndon ha kane ka aiñ ki long kiba kyllaiñ bad kiba bun ki jnit ki jnat bad ka la buh jingkylli la mano ban bei pisa ïa ki kashari shnong, raid hiima bad kumta ter ter ban siew tulop lada buh nongbishar da kiba la pyndep pule aiñ.
“Katkum ka Para 12 A(a) jong ka Sixth Scheduled la ong ba lada ki aiñ ba shna ka Dictrict Council ki tyngkhuh bad ki aiñ ba shna ka Parliament bad Iingdorbar Thawaiñ ka jylla ki aiñ ka District Council kin ïap. Ka United khasi & Jaiñtia Hill District ( Administration of Justice Rules ) 1953 ba la shna da ka UKJADC kan tyngkhuh bad ka CrPC bad ka CPC bad kano napdeng kine ki aiñ ba ki kashari shnong kin hap bud,” la ong ka Seng.
“Hato mynta ki District & Session Court ( Kashari Sorkar ) kin lah ban bishar ïa ki mukotduma ba ki mamla ki dei ki riewlum lada kata ka kam ka jia ha ki jaka Riewlum (Tribal Area). Hato ka bor ba marwei (exclusive power & jurisdiction) jong ki District Council Court (Kashari ki District Council) ban bishar ïa ki mukotduma ba baroh ki mamla ki dei ki riewlum kan dang neh kumjuh ne kan kylla lada ki Kashari Sorkar ki lah ban bishar ïa ki mukotduma ba ki mamla ki dei ki riewlum?” la buh jingkylli shuh shuh ka Seng.
“Ko Myntri Rangbah haba phi ong ba ka jingtyrwa ki District Council ka bsuh ïa ki kyntien “except the courts created under the sixth schedule to the constitution of India and the exclusive jurisdiction of the District Council court to hear and try cases among tribals in the Tribal areas shall not be in any way be diluted or disturb” kam donkam watla ka dei ban pyntikna ba kan ym mih kano kano ka kynrum kynram hadien habud, balei ka Sorkar Jylla ka kyntait ïa kum kata haba kan weng ïa kino kino ki kynrum kynram hadien habud. Hato ka dei ka kam sarong kyreit ka Sorkar MDA? la kynthoh ka seng.
“Balei ka Sorkar Meghalaya, ki District Council bad ki paidbah ki hap leit ha Ingkashari High Court bad Supreme Court ban ïatai ïa kane ka Notification ba la rai ban pynmih haba dang lah ban pynbeit ïa ka. Hato ka jingleit sha ki Iingkashari High Court bad Supreme Court kam don kam seh ka jingpylut ïa ka pisa paidbah bad ka pisa ki riewshimet ruh? la buh jingkylli ka Seng.