Ka National Model kam ïahap satia bad kaei kaba long ba man hapoh ka jylla: Conrad
Kynduh u Conrad ïa u Myntri ba peit ïa ka tnad Coal & Mine
Shillong, Naitung 7: U Myntri Rangbah jong ka Meghalaya, Bah Conrad K. Sangma, u la iakynduh ïa u Union Minister of Coal and Mines, u G. Kishan Reddy, ha New Delhi mynta ka sngi, bad u kwah ba ka Sorkar India kan ai sha ka Jylla, hapoh ka kyndon 26 jong ka Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957, ïa ka bor ban ai ïa ka jingmynjur ba hashuwa (previous approval) bad ban ai jingmynjur ïa ki mining plan na ka bynta u dewiong.
Kane ka sienjam, u Myntri Rangbah ula ong, kan ailad ïa ki hajar ki riewlum ba don ïa ki par kiba rit ba kin ioh ïa ka mineral concession bad ki jingbit kiba donkam hapoh ka Jylla hi.Ia u Myntri Rangbah la synran da ka kong Santa Mary Shylla, MLA ka Sutnga-Saipung ha East Jaintia Hlls, kawei na ki constituency kaba don bun tam ka par dewiong ha ka Jylla.
Haba batai ïa ka jinglong kyrpang jong ka Jylla, u Myntri Rangbah ula kdew ba ka Meghalaya ka dei ka Jylla Sixth Schedule ha kaba ka jaka, bad ki marpoh khyndew kiba don hapoh mei ramew, ki dei jong ki riew shimet, ki Kut lane ki Shnong, bad kim dei jong ka Jylla.Ia kane ka jinglong trai la pynskhem da ka Iingkashari Supreme Court ha u snem 2019, kaba pynksan ba ki riewlum ki long trai halor ka khyndew bad ki marpoh khyndew, haba pynthikna ban bud ïa ki kyndon ka MMDR Act ban pyndonkam ïa ki.
Ula bynrap ba ka rukom shong kyrdan u dewiong u long uba stang bad ba saphriang, kumta ïa u par dewiong la bat da ki longïing bad ki Kur ha ka jaka jong ki Block kiba heh kumlong long ha kylleng ka Ri, bad kumta ka National Model kam ïahap satia bad kaei kaba long ba man ha Meghalaya.
U Myntri Rangbah ula pynpaw ba naba ka National Green Tribunal ba don burom kala khang ïa ka jingtih dewiong thliew khnai ha Jylla ha u snem 2014, bun bah ki longïing kiba shaniah ha ka jingtih dewiong na ki par kiba rit la shu ieh khlem kam khlem jam, bad ka Jylla kala duh bun bah pisa na ka royalty, cess bad ka khajna.
Ula pynpaw ba ka minimum concession area ba 100 hectare, bala buh ha ka Standard Operating Procedure u snem 2021 halor ka jingbthah ka Ministry, kala pynduh noh ïa kiba bun ki nongbat par kiba dei hok, naba niar eh ban don ki par kiba heh ha Jylla bad kim dei ruh kiba bat da uwei u trai. Kam long satia kaba lah ban leh lane kaba lah ban siew, ula ong, na ka bynta ki trai par kiba rit ba kin hap ban leit man ka por sha Delhi bad sha ka Ophis ka Indian Bureau of Mines ha Kolkata ban ioh ïa ka jingmynjur ïa ka jingdon u dewiong ba tang khyndiat.
Haba pynkynmaw ba ka Ministry of Coal, ha ka jingiakren, kala mynjur ïa ka jingkyrpad ka Meghalaya ban pynjynsur naduh u snem 2015, u Myntri Rangbah ula kyrpad ba ka Sorkar Pdeng kan pyndep ïa ka sienjam da kaba pynmih ïa ka jingpynbna (Notification) hapoh ka kyndon 26 kaba ai ïa kine ki bor sha ka Jylla, ryngkat bad ki bor ba ïasoh hapoh ka Mineral Concession Rules, 1960 bad ka Mineral Conservation and Development Rules, 2017.Ia ka jingthoh bad ki jingbatai ba bniah ïa ka nongrim bad ki bor bala pan, lah aiti sha u Myntri ka Sorkar Pdeng.
Haba kut jong ka jingialang, u Myntri ka Sorkar Pdeng ula ai jingmut ban thaw ïa ka Committee ka ban bishar ïa kane ka kam.U Myntri Rangbah ula pdiang ïa kane ka jingai jingmut, bad ïa ka committee la khmih lynti ban sa thaw noh kham kloi.
Haba ai khublei ïa u Myntri ka Sorkar Pdeng namar ka jingaipor bad ka jingpyrkhat lang, u Myntri Rangbah ula pynpaw ïa ka jingkyrmen ba kane ka sienjam kan plie ïa ka lynti na ka bynta ki hajar tylli ki longiing ha Jylla ba kin kamai ïa kamai kajih kat kum ka ain bad kaba don burom na ki marpoh khyndew jong ki hi, hapoh ka jingpyniaid kaba biang bad ka jingpeitngor jong ka khlain jong ka Jylla.