Shillong, Naitung 5 : Ka kyrteng jongka shnong Domiasiat ka dei kaba la bna nam sha kylleng ki jaka ym tang ha India hynrei wat shabar ri ruh kumjuh namar ka jingdon jong u mar poh khyndew Uranium, hynrei lada phi leit pat sha kane ka shnong phin lap ba ka dei ka shnong kaba dang sahdien tam ha baroh ki liang naduh ki surok, ki jaka sumar, ki tnad pule naduh ki skul haduh ki college bad halor kane ki trai shnong ki kyntu ïa ka sorkar ban shim khia ban leh ei ei na ka bynta ban kyntiew ïa ka shnong.
Kane ka shnong ka don kumba 11 tylli ki longïing kiba hiar pateng na ka Mei Ieid Spility Lyngdoh Langrin bad ka don tang kawei ka skul Lower Primary. Ki trai shnong ki im ja da kaba rep kwai, tympew , synsar bad ki soh ki pai.
“ Ngi dang ap khmih lynti ban ïoh jingïarap na ki bor ba dei khmih”, ong u bah ND Syiem u pyrsa kurim jong i Mei Ieid Spility namar kam don jingroi jingpar ha ka shnong da ki snem mynta.
“ Da ki snem mynta ka sorkar ka la shu leh klet ïa kane ka thaiñ khlem kino kino ki skhim pynroi pynpar, lehse tang namar ba ngi pyrshah ban tih ïa u Uranium” ong biang u bah Syiem.
U la ong hooid mynta ka bor ding bad ka LP skul ki la don hynrei kum ka shnong ka dang donkam bun kiei kiei namar ki dang don bun ki shnong sawdong jongka naduh ka Umdohlun, Wahkaji, Phlangdiloin bad Phlangmawprat.
U Bah Syiem u la ong ba ki khynnah skul kim don lad shuh da kumwei lait noh tang haduh Upper Primary kaba don ha ka thaiñ. “ Kat haduh mynta ngi don tang kawei ka skul Upper Primary jongka sorkar. Ngi donkam ïa ka Secondary bad Higher Secondary School ruh ha ka thaiñ” ong u bah Syiem.
U la ïathuh ba ka Wahkaji ka don ka skul Upper Primary hynrei haduh mynta ka sorkar kam kyntiew kyrdan ïa ka sha ka Secondary ruh.
Lada phai sha ki jaka sumar, kane ka dei kawei na ki jingeh ba khraw ïa ka thaiñ. Ka Domiasiat kam don wat tang ka Dispensary ruh bad kiba pang bad shitom kin hap ban ïaid haduh 8 km shaduh Wahkaji ban ïoh dawai ne jingsumar nalor ba ka surok ka long kaba sniew bha. “ Ka surok naduh Wahkaji shaduh Domiasiat bad Mawthabah ka long kaba sniew bha” ongu bah Syiem. ïa kane ka surok la shna nyngkong eh da ka UCIL.
U la ïathuh ka don tang kawei ka PHC ha Wahkaji bad tang iwei i doktor. “ Ngi kwah ba ka sorkar kan phah shuh shuh ïa ki doktor bad ban shna bha ïa ka PHC ban ïoh thiah ki nongpang khnang ba ki briew na ka thaiñ kin lait ban kiew shaduh Shillong, Nongstoin ne Mawkyrwat. Nalor ba kane ka thaiñ ka dei kaba jyllei bha ki jingpang” ong u bah Syiem.
U la ong ba ka surok naduh Wahkaji shaduh Phlangdiloin bad Langpar kaba dei ban pynïasoh bad ka Ranikor kaba dei ka headquarter jongka Block hynrei ïa kane ruh la sangeh ban pyntrei. Ka jingsangeh ka jingtrei ka dei ha ka shnong Langpar. Ha ka jingshisha ka dei ban poi shaduh Ranikor namar ki briew na ka thaiñ ki donkam bha ïa kane ka surok.
Ki shnong kum ka Nongmalang, Mawthabah bad Domiasiat kim don surok lait noh ka surok khyndew bad ka lynti ïaid kjat. Ka umdih ruh kam biang satia ha ka thaiñ.
“ Ha Domiasiat ki ïoh ka um na ki pipe um hynrei tang shu la jur slap la dkut bad ym ïoh um shuh kumta ngi kwah ba ka sorkar kan pynbha ïa kne ki pipe khanng ban ïoh umdih ki briew la ong u bah Syiem.
Na ka liang ki paid nongshong shnong ki la kyntu ïa ka sorakr ban kyntiew kyrdan ïa ki skul, ban shna ïa ki surok, ban ai umdih, ban pynbiang jaka sumar ha Domiasiat khnang ban myntoi lut ki shnong ba marjan.
