Nongstoiñ, Rymphang 06: Ban wanrah ïa ka jingkhuid jong ki wah khamtam eh ïa ki wah kiba tuid lyngba ki jaka ba long sor, ka dei ka kamram ba uwei pa uwei u nongshong shnong ba u hap ban shim ïa la ka jingkitkhlieh.
Haba phai ha ki jaka ba la kham long sor ha West Khasi Hills kum ka Nongstoiñ, Riangdo bad Shallang, ka Nongstoiñ kaba don ar tylli ki wah kiba tuid namar pdeng jong ka sor kata ka wah Nondeiñ bad ka wah Nonbah.
Na ka bynta ka jingkhuid jingsuba jong kitei ki ar tylli ki wah, ki paidbah jong ka sor Nongstoiñ baroh kawei ki long kiba donbok haduh katta katta, namar man la ka aïom lyiur ka mariang ka dei ka nongïarap kaba khraw tam ban pynkhuid ïa ki jaboh jabaiñ ha kitei ki wah. Ha kiba kum kine ki sngi haba peit ïa ka jingkhuid bad jingsngur jong kitei ki wah ka long kaba da itynnad shisha.
Hynrei ym lah ban len pat ba ka jingkhuid jingsngur jong kitei ki wah ka neh tang kumba saw bnai ha ka shi snem kata naduh bnai Jylliew haduh Risaw. Hynrei ha ki phra bnai pat ka jing jaboh ka long kaba la palat.
Ka daw ba kongsan jong ka jingjaboh jong kitei ki wah, ka dei na ka jingbym don jingkit khlieh jong ki paidbah ba kynthup naduh ki trai shnong haduh kiba nabar shnong ban kiar na kaba bret jakhlia ha kitei ki wah.
Na ka por sha ka por, la ju bret beit ïa ki bilor um ba ki la dep pyndonkam, ki plastic, ki kot jot, bad ki don ruh ki nongshong dukan harud kitei ki wah kiba pyntuid ïa ka um jakhlia ba ki la dep sait dep khlieng lyngba ki tyndong ba ki la shna khnang.
Kum ban pynkynmaw ba ha ki snem ba la leit noh, ki la don ki prokram ba kyrpang ban pynkhuid ïa kitei ki ar tylli ki wah da ki kynhun shimet kum ka Green Tech Foundation. Nangta la ju pynlong ruh da ki bor pynïaid District ha ryngkat ka jingïatreilang bad ki bor synshar shnong, ha kaba katei ka jingpyrshang ka la long kaba jop bad kaba itynnad.
Hynrei, ban pynneh ïa ka jingkhuid jong kitei ki wah kam da donkam eh ban ap tang ynda ki bor pynïaid District bad ki bor synshar shnong kin da pynkynmaw. Hynrei ka la donkam ba ki rangbah shnong bad ki nongshong dukan ki hap ban thaw ki lad ki lynti kumno ban pynsngewthuh ïa ki paidbah, ba kin kiar na kaba bret jaboh ha kitei ki wah ne pyntuid um jakhlia na ki dukan sha bad ki ïing ki sem.
Lada ki bor synshar shnong bad ki paidbah ki shim ïa ka jingkitkhlieh ban wahrah ïa ka jingkhuid ha kitei ki wah, kan jin da long kaba itynnad haduh katta katta bad wat ki bor sorkar ruh ki lah ban phai khmat na ka bynta ban nang kham pynitynnad shuh shuh lyngba kiwei pat ki lad ki lynti.
