6 bnai ai por ka sorkar ïa ka Judicial Enquiry Commission ban pyndep ïa ka jingtohkit bad ai kaiphod
Halor ka jingbthei bom ha par dewïong bad ïap 31 ngut
Shillong, Rymphang 16 : U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ula pyntip ba la bthah ïa ka Judicial Enquiry Commission ba kan pyndep ïa ka jingtohkit bad aiti ïa ka kaiphod hapoh hynriew bnai ha kaba ïadei bad ka jingjia bthei bom ka par dewiong ha Mynsngat-Thangsko, kaba la shim ia ka jingim ki 31 ngut ki briew. Ka jingtohkit kan long ruh halor ki daw tynrai jong ka jingtih dewiong beaiñ ha East Jaintia Hills.
“Ka Judicial Enquiry Commission of Inquiry, kat kum ki kyndon treikam kan shim ïa ka jingtohkit ym tang ïa ka jingjia kaba jia ha ka 5 tarik Rymphang, 2026 hynrei kan tohkit ruh ïa ki daw tynrai jong ka jingtih dewiong beaiñ bad ba kan ai ïa ki jingai jingmut, ïa kaba, kat kum ka Commission of Enquiry Act, 1952 yn sa wanrah hapoh ka ïingdorbar” ong u Conrad ha ka suo-motu statement ha ka sngi sdang jong ka Dorbar Mang tyngka ka Jylla ha ka sngi Nyngkong.
“Ka Sorkar Jylla ka la kut jingmut hok ban pynthikna ba ki jingtih dewong beaiñ bad ka jingshalan beaiñ kin ym long laitlan shuh” ula kular.
U Myntri Rangbah ula bynrap ba ki bor Sorkar ki la shim ïa ki sienjam ban pynthikna ba ka “jingïakren ïa ka jingtih dewiong da ka jingstad saian ka dei ban don bad ki lai ngut kiba la ïoh jingbit ban tih dewiong da ka jingstad saian, lem bad 20 ngut kiba la phah ïa ki aplikeshon sha ka Sorkar India, kiba dang don ha ka khep ba sdang jong ka jingbishar ba kin ïoh ïa ka jingbit”.
ïa ka Judicial Enquiry Commission la thung hapoh ka Commission of Inquiry Act, 1952, bad la pynmih ïa ka jingpynbna ha ka 14 tarik Rymphang, ka ban khlieh da u Chief Justice barim ka Uttarakhad bad Telangana High Court lem bad arngut ki dkhot-u Ophisar IPS bala shongthait Bah H Nongpluh bad u Ophisar IAS ba la shongthait Bah Peter Dkhar.
Haba kren halor ki kyndon treikam jong ka Commission, u Conrad ula ong ba ka Commission kan tohkit halor ki daw kiba lam sha ka jingjia ba 5 tarik Rymphang 2026 ha ka par dewiong ba don ha Mynsngat-Thangsko, East Jaintia Hills haba bynrap ba kan sa aiti ïa ka kaiphod jingshem kaba bniah halor ki jingleh/lane jingbakla jong ki briew ne bor khmih, kynthup ka jingbym lah ban ïada ïa ka jingjia ba jia ha ka 5 tarik Rymphang.
“Ka Commission kan shong bishar ïa ki daw tynrai jong ka jingtih dewiong beaiñ ha Jylla Meghalaya, kynthup ym ban kut tang ha ka rukom long ka trei ka ktah jong ki nongbylla bad ki nongtih mar kiba shaniah tylli ïa ka kamai jakpoh na ka kam tih dewiong” ula ong haba bynrap ba ka Commission kan ai ïa ki jingai jingmut ban pynbeit, kynthup ki jingpynkylla ha ka rukom treikam ki bor synshar, ka ban sa pyntreikam da ka Sorkar Meghalaya ban ïada ïa kum kine ki jingjia hadien habud.
U pyntip ba la bthah ruh ïa ka Commission ba kan ai jingmut ïa ki lad ki lynti kiba ïahap ban shim, kynthup ki song jingïarap pisa lane ka rehabilitation scheme, ïa ki briew kiba shaniah ka kamai jakpoh na ka tih dewiong hashuwa ban khang ka NGT bad ban ai jingmut ruh la ka Sorkar ka donkam ban leit ïakren ïa ka President ka Ri India ba kan pynjynsur, pynkylla, pynlait ïa ka jingtreikam jong ki kyndon ka Mines and Mineral Development Act, 1957 lane kino kino ki aiñ ba lah ban pyntreikam, kiba la mynjur da ka Parliament hapoh ka para 12(A)(b) jong ka Sixth Schedule ka Riti Synshar ka Ri haba khmih ïa ka rukom tih dewiong tynrai ba don ha Jylla Meghalaya.
“Ka Commission kan aiti ia ka kaiphod hapoh ka hynriew bnai” ong u CM.