««|Khlad ka longkmie mynsaw 6 ngut ba shah tynrah kali ha Mookyndur    ««|Kynnoh ka BJP ba dei ka Congress ba rhah ban pynkhyllem ´a ka PDF ha KHADC    ««|Kem ki pulit ia u Finance Secy bad ar ngut ki dkhot ka KSU North Khasi Hills    ««|¤a kren u CM ban pynkhlai˝ kam kha´i bad ka Bangladesh    ««|Pynhap pyrda ka Shillong Commerce College ´a ka jingrakhe Jubili 50 snem    ««|Rai kyrshan ka Nongsohphoh ´a u Bah Paul Lyngdoh ha ka elekshon MLA-2018    ««|Dawa ka BJP ban tohkit halor ka jingsaphriang khubor pynthohbria ´a ka Party


Ki Mat Ban Puson

K. G. Diengdoh Ja´aw Lannsonalane.

17 March, 2017

Ha u luk u lak te ka jingim ba manla ka sngi ka shu kut sa tang ha ki khana kdang ja ryngkat ka kynshish kyneh, ka kynjik kynjak ba khlem jingkyrmen. Ka daw ka long ba katba nang mih ki sngi ki jingsniew bad ki kam ba-itriem bad kiba shyrkhei ki jia. Ka tyrut ka smer ka la leh ban ´aid sahuh ha kine ki lum. Ka snam ka ud ka rwai sngewngiew kat sha baphai. Ki kam thombor bat bor ki la nang kiew kum kawei na ki sport ´amareh thong. Nangta ki kam awria ki la nangroi bad ka kha´i drok ki la jyllei la kumba tyrwa sohphlang ha ´ewduh. Shi synpeit te iduh jingkyrmen. Hangno hi yn kyrmen haba ki briew kiba don jingkitkhlieh kim don iktiar bad ki briew kiba don iktiar pat i kumba kim don jingkitkhlieh nangta kiba don lang baroh ar pat kim lah thaw pyrthei.

Hapdeng kaba kum kata ka khep ruh, khlem artatien baroh kiba shong ha ri khasi ki kwah ban rat dyngkhong ´a ka jingsniew. Wat la ka sorkar ka khlem shna skhim kyrpang ´a ka, pynban ka jingsniew ka roi bad par stet ban ´a ka jingbha. Kumba u nongrep u bet ´a u symbai hynrei u speh u san shuwa pynban u ˝iut. Kumta ban pynkhuid ´a u ˝iut u nongrep u hap ban thiew noh ´a u ˝iut. La shisha ka thymmei jong ka jingsniew ka dei ka dohnud briew hi kumba thoh u Soso Tham. Hynrei ki don pat ki lad kiba lah ban ´ada ´a kata ka dohnud sniew.

Haba bishar thuh ´a ka imlang sahlang jong ka jaitbynriew, ka daw tynrai kaba pynkha ´a ka jingsniew ka dei ka kyiad. Kumba u thiat u pynsieb ´a u pu-im kumta ruh ka kyiad ka pynpluh ´a ka dohnud sniew ban shlur ka leh kam bymman. Lada bud nuksa na u nongrep te shi syndon la dei ban thiew noh ´a ki niut kata ban pynduh noh ´a ka kyiad, kloi katba lah. Toi ka kyiad ka la long ka nongpynjot bad nongpyn´ap briew ba shyrkhei eh katba na ka liang ka sorkar te ka sngewsih ban pynduh kyiad hana ba duh khajna. Ladei ban da wad bniah bad pynshongnia bha ba hato kata ka khajna kyiad ka wanrah khambun ka jingmyntoi ne duh jingmyntoi. Khlem artatien kane ka khajna kyiad ka la long thik kum kane ka khana:

U wei u nongrep u la ri ´a kawei ka ˝iang doh (sniang otdoh) da kaba thmu ban pynsngaid bad die ´a ka. Une u nongrep u la ri la bsa ´a kane ka sniang la kumba ar lai bnai hynrei kam man sngaid satia. Hadien san bnai u la die noh ´a ka bad kam da lah dor eh, shu tam kyndiat ´a ka dor thied. Ynda u la khei˝ la diah bha u lap ba ka bai jingbam ba u la pynlut ka la tam ´a ka dor thied, nangta sa ka por ka bor ba u la pynlut hangta ka la long kumba san bnai. Ha kaba khatduh u nongrep u sngew thuh ba u la duh nong arshah, ha kata ka kam ri sniang jong u.

Thik ka long kumjuh ´a ka sor jylla kaba kmen tohhoh na ka ´oh khajna na ka kyiad (kynthup kyiad phareng bad khasi) katba manla ka sngi pat ka mad ´a ka duh nong lynter. Shu shim nuksa khyndiat ´a kine ki jingduhnong harum: Kiba bun ki jing´atyngkhuh kali (accident), ki kam thombor kam batbor, ka jing´apyn´ap ki jia hadien ba ka kyiad ka la pynshlur ´a ki. Nangta ka jingduh nong bakhraw eh ´a ka jylla ka dei ba ka kyiad ka pyntroi˝ ´a ka ´oh ka kot jong ka Jylla. Lada u longkpa ka ´ing u ngop ha ka kyiad, kumno kata ka ´ing kan long ha ka ´oh ka kot? Lada ka ´oh ka kot jong ki long´ing pat ki troi˝ kumno kan kyntiew ´a ka ´oh ka kot jong ka ri. Nalor kata ka kyiad ka pynkha roi ruh ´a ka ´apait ´ing pait sem, nang jyllei ka ieh khunrei. Balei ka long kumta ka daw ka long ba ka ôMottoö jong ka kyiad ka long ôTo da nangroi bad nangkha ´aleh bei˝ wat ´a bsaö. Kine ki daw ki long tang khyndiat na kiba bun.

Ka jingjyllei jong ka kam thombor ruh ka long ba ka kyiad ka nang pynshlur ´a ka kam thombor bad awria. ¤a kane ruh ladei shim da ka ai˝ kaba don bniat bad nep har har khnang ba ki nongshong shnong hi kin da smiej ´a ka jingnep jong ka. Kane ka ai˝ kaba ngi don mynta kam pynsmiej ei ei ´a ki khynnah kiba dangkhie dangsan. Ha kum kane ka khep, khlem pep kato ka ai˝ pyndait diengsong u khasi bad pyn´eng jaka paitbah kan pynthngad jynduh ´a ki riewbymman. Ym tangba kan ai jingsneng bad kan long ruh ka jinghikai (awareness) ´a kiwei de kiba ´ohi. Khlem artatien u thied ka jingkwah brai un da shong palei hi jai.

Sngew tynnat shi rukom ba ka sorkar ka la shna ´a ka ai˝ kaba pyrkhing bha ´a ki nongleh bymman ha ka kam thombor. Hynrei ha kaba ´adei bad ka kam ´aid awria kam pat da pyrkhing than. Ha kane ka kam awria te i kumba ka ai˝ ka pyrkhing bha ´a ki pukni bhur ne ki kai˝ ´ong kiba dei ki phiang phiang bamsih. Haba la pyrshang ban pynkhuid ´a ki kai˝ ´ong ne pukni bhur, (rang awria) kumno pat shaphang ka doh pyut ne ki kha-u-jai lympat pylleng (thei awria).

Ka Health Department ka ju ai jinghikai ´a ki paidbah ba ki dei ban synreit dawai (D.D.T) bad tap bha ´a ki nala khnang ban lait na ka jingkha ki kai˝ pyrjong bad ka jingkharoi ki jingpang bapher. Kumjuh ruh kan long ba lada kwah lait na ka pang shorieh (kam bat bor bad awria) dei ban synreit dawai lang ´a ka dohpyut khnang ban duh jait ki kai˝ ´ong ne pukni bhur.

Kawei pat ka kam sniew kaba la jyllei ha kine ki sngi ka dei ka jingjyllei jong ka kam kha´i drok. Na ka por sha ka por ki pulit ki ´oh kem, katba nangjur ka jingshah kem nang shlur ki samla ban tur sha kane ka kam sniew. ¤a kane ruh donkam ba ka ai˝ kan pynhap ha ka saja kaba eh kumba la kdew haneng. Kumba ka long mynta hi ka jingeh ka long ba kiba kha´i drok bad leh kam sniew bun ki khynnah samla ba hapoh ka rta 18 snem. Kine ki khynnah ruh ikumba ki tip bha ´a ka ai˝ bad ki shlur ban leh ´a ka kam ba ki ksuid kim nud tur namar bajem ka ai˝.

Ban shu thoh lyngkot noh la i donkam ´a ka ai˝ ban set phatok noh ´a ki kmie ki kpa ruh lada lap ba ki khun kiba hapoh 18 snem ki pynkhei˝ ai˝. Lada kum kane ka ai˝ ka don khlempep kito kiba nang ban shu kha kin sa nang ruh ban sneng khun. Nangta kito kiba ´oh da ki khun tamsneng kin aiti lypa noh sha ka ai˝. Ha kata ka por ki samla kynthei bad shynrang ki la hap ban pule shwa ´a ka ai˝ sneng khun shuwa ba kin kha khun. Sngewkhor shi rukom hynrei ha ka jing´akynduh jong une uba thoh, u lap ba don ki kmie ki kpa kiba ong la thait ban sneng; ki da ai bai kyiad de puk puk, ym ba ki ieit hynrei ki ong artat ba ki kwah ba kin ´ap noh.

Namar kata halor kitei ki mat haneng ka shai kdar ba ka ai˝ la kan khlai˝ katno katno ruh, yn ym lah hi ban tehlakam katba ka kyiad ka dang tuid laitlan. Katba lah ban shem hi ka long ba ki Khasi kim pat nang ban dih kyiad; Haba kim nang, bha ba khang syndon. Hap ai jing´aroh ´a ki longkmie ka thai˝ Nongstoi˝ kiba pyrshang na ka por sha ka por ban ´aleh thma bad kane ka nongpynjot. Yn ˝iew ´a kane ba ka dei ka jingithuh paw (vision) kaba khraw bad kaba kordor shibun eh na ka bynta ka lawei jong ka ri bad ka jaitbynriew. Kumba ka long mynta to kynmaw ba ka Kyiad bad ka Thohtim ka la slieng lyngkhuit ´a ka akor ka burom jong ka jaitbynriew bad ka la kjit lut phar ´a ka kamai hok. Sa katno ngin dang ap ba kan nang bam ngem bad ktha shngiam rai.



Wat hapdeng ka jingpynthut ka mariang yn bteng beit ka jingkhynra ´a ki GNLA

Shillong, Jylliew 24 : Wat hapdeng ka jingpynthut jong ka mariang hynrei ka jingkhynra ´a ki dkhot ka seng Garo National Liberation Army (GNLA) kan ´ai bteng beit nangne shakhmat.Halor kane ki bor ba ...MORE

Pynkup burom ka Red FM ´a i samla Sylviana

Shillong, Jylliew, 24: Ka Red FM 93.5 Shillong ka la pynkup burom ´a i Samla Sylviana L. Mawlong i ba dei na Shnong Mairang,West Khasi Hills,iba la wanrah ´a ka nam ka burom ´a ka jylla Meghalaya lyn...MORE

Pynkup burom ka St. Dominic Savioĺs HSS ´a ki samla pule

Shillong, Jylliew, 24: Ka St. Dominic Savio's Higher Secondary School, Mawkhar, Shillong ka la pynkup burom ´a ki khynnah skul kiba wan shakhmat ha ka result SSLC bad HSSLC jong ka MBOSE mynta u snem ...MORE

¤oh kem nongkha´i drok ki BSF

Shillong, Jylliew 24: Ki shipai BSF kiba don ha Borsora jong ka South West Khasi Hills District haba ki la ´ohi ´a kawei ka thuk thuk kaba ´aid sha rum shaneng bad ki la i suba bad haba ki la bat ´a ...MORE

Pynsaphriang ki pulit ´a ka dur ba shu dro jong u nonglute ksiar ha Smit

Shillong, Jylliew 24 : Ki pulit ka jylla ki la pynsaphriang sha kylleng ki jaka ´a ka dur ba la shu dro jong uwei u bar jylla uba la ot shympriah kti, pajut ´a ki sohshkor bad loket jong iwei i long k...MORE

Ha ka kyrdan Grade-B ´oh pdiang ka Nongtalang College na ka NAAC

Shillong, Jylliew, 24: Ka Nongtalang College, kaba long kawei na ki kolej kaba ai jingshakri ´a ki samla pule ha ka thai˝ War Jai˝tia ka la ´oh ´a ka jingithuh da kaba ´ohpdiang ´a ka kyrdan ' Grade- ...MORE