««|La shu ieh bei˝ ´a ka pung ba la thaw u jumai bah 1897 ha ri lum Garo    ««|111 tylli ki Tower yn pyn´eng ka BSNL ha Meghalaya, Mizoram bad Tripura    ««|Byrngem ki Jugali ban boycott ´a ka Seng Congress ha ka elekshon 2018    ««|Ka jingleh khuid leh suba ka sdang nyngkong eh na la ´ing la sem    ««|Pynthymmai nongkitkam ka FKJGP Upper Shillong Circle    ««|Shano yn ujor ia ki CEM ne EC jong ki ADC?    ««|¤aid shisnem ka Sohra Coaching Centre, ha u Jymang yn sdang ´a ka 2nd Batch    ««|Pyrshah ka CoRP ba pyntrei hi ka tnat Fisheries ´a ka iew dohkha ha Saiden


Ki Mat Ban Puson

K. G. Diengdoh Ja´aw Lannsonalane.

17 March, 2017

Ha u luk u lak te ka jingim ba manla ka sngi ka shu kut sa tang ha ki khana kdang ja ryngkat ka kynshish kyneh, ka kynjik kynjak ba khlem jingkyrmen. Ka daw ka long ba katba nang mih ki sngi ki jingsniew bad ki kam ba-itriem bad kiba shyrkhei ki jia. Ka tyrut ka smer ka la leh ban ´aid sahuh ha kine ki lum. Ka snam ka ud ka rwai sngewngiew kat sha baphai. Ki kam thombor bat bor ki la nang kiew kum kawei na ki sport ´amareh thong. Nangta ki kam awria ki la nangroi bad ka kha´i drok ki la jyllei la kumba tyrwa sohphlang ha ´ewduh. Shi synpeit te iduh jingkyrmen. Hangno hi yn kyrmen haba ki briew kiba don jingkitkhlieh kim don iktiar bad ki briew kiba don iktiar pat i kumba kim don jingkitkhlieh nangta kiba don lang baroh ar pat kim lah thaw pyrthei.

Hapdeng kaba kum kata ka khep ruh, khlem artatien baroh kiba shong ha ri khasi ki kwah ban rat dyngkhong ´a ka jingsniew. Wat la ka sorkar ka khlem shna skhim kyrpang ´a ka, pynban ka jingsniew ka roi bad par stet ban ´a ka jingbha. Kumba u nongrep u bet ´a u symbai hynrei u speh u san shuwa pynban u ˝iut. Kumta ban pynkhuid ´a u ˝iut u nongrep u hap ban thiew noh ´a u ˝iut. La shisha ka thymmei jong ka jingsniew ka dei ka dohnud briew hi kumba thoh u Soso Tham. Hynrei ki don pat ki lad kiba lah ban ´ada ´a kata ka dohnud sniew.

Haba bishar thuh ´a ka imlang sahlang jong ka jaitbynriew, ka daw tynrai kaba pynkha ´a ka jingsniew ka dei ka kyiad. Kumba u thiat u pynsieb ´a u pu-im kumta ruh ka kyiad ka pynpluh ´a ka dohnud sniew ban shlur ka leh kam bymman. Lada bud nuksa na u nongrep te shi syndon la dei ban thiew noh ´a ki niut kata ban pynduh noh ´a ka kyiad, kloi katba lah. Toi ka kyiad ka la long ka nongpynjot bad nongpyn´ap briew ba shyrkhei eh katba na ka liang ka sorkar te ka sngewsih ban pynduh kyiad hana ba duh khajna. Ladei ban da wad bniah bad pynshongnia bha ba hato kata ka khajna kyiad ka wanrah khambun ka jingmyntoi ne duh jingmyntoi. Khlem artatien kane ka khajna kyiad ka la long thik kum kane ka khana:

U wei u nongrep u la ri ´a kawei ka ˝iang doh (sniang otdoh) da kaba thmu ban pynsngaid bad die ´a ka. Une u nongrep u la ri la bsa ´a kane ka sniang la kumba ar lai bnai hynrei kam man sngaid satia. Hadien san bnai u la die noh ´a ka bad kam da lah dor eh, shu tam kyndiat ´a ka dor thied. Ynda u la khei˝ la diah bha u lap ba ka bai jingbam ba u la pynlut ka la tam ´a ka dor thied, nangta sa ka por ka bor ba u la pynlut hangta ka la long kumba san bnai. Ha kaba khatduh u nongrep u sngew thuh ba u la duh nong arshah, ha kata ka kam ri sniang jong u.

Thik ka long kumjuh ´a ka sor jylla kaba kmen tohhoh na ka ´oh khajna na ka kyiad (kynthup kyiad phareng bad khasi) katba manla ka sngi pat ka mad ´a ka duh nong lynter. Shu shim nuksa khyndiat ´a kine ki jingduhnong harum: Kiba bun ki jing´atyngkhuh kali (accident), ki kam thombor kam batbor, ka jing´apyn´ap ki jia hadien ba ka kyiad ka la pynshlur ´a ki. Nangta ka jingduh nong bakhraw eh ´a ka jylla ka dei ba ka kyiad ka pyntroi˝ ´a ka ´oh ka kot jong ka Jylla. Lada u longkpa ka ´ing u ngop ha ka kyiad, kumno kata ka ´ing kan long ha ka ´oh ka kot? Lada ka ´oh ka kot jong ki long´ing pat ki troi˝ kumno kan kyntiew ´a ka ´oh ka kot jong ka ri. Nalor kata ka kyiad ka pynkha roi ruh ´a ka ´apait ´ing pait sem, nang jyllei ka ieh khunrei. Balei ka long kumta ka daw ka long ba ka ôMottoö jong ka kyiad ka long ôTo da nangroi bad nangkha ´aleh bei˝ wat ´a bsaö. Kine ki daw ki long tang khyndiat na kiba bun.

Ka jingjyllei jong ka kam thombor ruh ka long ba ka kyiad ka nang pynshlur ´a ka kam thombor bad awria. ¤a kane ruh ladei shim da ka ai˝ kaba don bniat bad nep har har khnang ba ki nongshong shnong hi kin da smiej ´a ka jingnep jong ka. Kane ka ai˝ kaba ngi don mynta kam pynsmiej ei ei ´a ki khynnah kiba dangkhie dangsan. Ha kum kane ka khep, khlem pep kato ka ai˝ pyndait diengsong u khasi bad pyn´eng jaka paitbah kan pynthngad jynduh ´a ki riewbymman. Ym tangba kan ai jingsneng bad kan long ruh ka jinghikai (awareness) ´a kiwei de kiba ´ohi. Khlem artatien u thied ka jingkwah brai un da shong palei hi jai.

Sngew tynnat shi rukom ba ka sorkar ka la shna ´a ka ai˝ kaba pyrkhing bha ´a ki nongleh bymman ha ka kam thombor. Hynrei ha kaba ´adei bad ka kam ´aid awria kam pat da pyrkhing than. Ha kane ka kam awria te i kumba ka ai˝ ka pyrkhing bha ´a ki pukni bhur ne ki kai˝ ´ong kiba dei ki phiang phiang bamsih. Haba la pyrshang ban pynkhuid ´a ki kai˝ ´ong ne pukni bhur, (rang awria) kumno pat shaphang ka doh pyut ne ki kha-u-jai lympat pylleng (thei awria).

Ka Health Department ka ju ai jinghikai ´a ki paidbah ba ki dei ban synreit dawai (D.D.T) bad tap bha ´a ki nala khnang ban lait na ka jingkha ki kai˝ pyrjong bad ka jingkharoi ki jingpang bapher. Kumjuh ruh kan long ba lada kwah lait na ka pang shorieh (kam bat bor bad awria) dei ban synreit dawai lang ´a ka dohpyut khnang ban duh jait ki kai˝ ´ong ne pukni bhur.

Kawei pat ka kam sniew kaba la jyllei ha kine ki sngi ka dei ka jingjyllei jong ka kam kha´i drok. Na ka por sha ka por ki pulit ki ´oh kem, katba nangjur ka jingshah kem nang shlur ki samla ban tur sha kane ka kam sniew. ¤a kane ruh donkam ba ka ai˝ kan pynhap ha ka saja kaba eh kumba la kdew haneng. Kumba ka long mynta hi ka jingeh ka long ba kiba kha´i drok bad leh kam sniew bun ki khynnah samla ba hapoh ka rta 18 snem. Kine ki khynnah ruh ikumba ki tip bha ´a ka ai˝ bad ki shlur ban leh ´a ka kam ba ki ksuid kim nud tur namar bajem ka ai˝.

Ban shu thoh lyngkot noh la i donkam ´a ka ai˝ ban set phatok noh ´a ki kmie ki kpa ruh lada lap ba ki khun kiba hapoh 18 snem ki pynkhei˝ ai˝. Lada kum kane ka ai˝ ka don khlempep kito kiba nang ban shu kha kin sa nang ruh ban sneng khun. Nangta kito kiba ´oh da ki khun tamsneng kin aiti lypa noh sha ka ai˝. Ha kata ka por ki samla kynthei bad shynrang ki la hap ban pule shwa ´a ka ai˝ sneng khun shuwa ba kin kha khun. Sngewkhor shi rukom hynrei ha ka jing´akynduh jong une uba thoh, u lap ba don ki kmie ki kpa kiba ong la thait ban sneng; ki da ai bai kyiad de puk puk, ym ba ki ieit hynrei ki ong artat ba ki kwah ba kin ´ap noh.

Namar kata halor kitei ki mat haneng ka shai kdar ba ka ai˝ la kan khlai˝ katno katno ruh, yn ym lah hi ban tehlakam katba ka kyiad ka dang tuid laitlan. Katba lah ban shem hi ka long ba ki Khasi kim pat nang ban dih kyiad; Haba kim nang, bha ba khang syndon. Hap ai jing´aroh ´a ki longkmie ka thai˝ Nongstoi˝ kiba pyrshang na ka por sha ka por ban ´aleh thma bad kane ka nongpynjot. Yn ˝iew ´a kane ba ka dei ka jingithuh paw (vision) kaba khraw bad kaba kordor shibun eh na ka bynta ka lawei jong ka ri bad ka jaitbynriew. Kumba ka long mynta to kynmaw ba ka Kyiad bad ka Thohtim ka la slieng lyngkhuit ´a ka akor ka burom jong ka jaitbynriew bad ka la kjit lut phar ´a ka kamai hok. Sa katno ngin dang ap ba kan nang bam ngem bad ktha shngiam rai.



Jingpynbeit

Halor ka heading ôRahbor u khun ´a la ka kmieö sngewbha ban pule ôRahbor u Kurim ´a ka lok.ö Ngi sngewsih ´a kane ka jingbakla. Editor. ...MORE

Khlemakor akor u nongniah Bos Saw, lait mynsaw ki paidbah ha Police Bazar

Shillong, ¤a´ong, 28: Ki paidbah ba dang ´aid dang ´eng ha surok Police Bazar kaba long ka kad khaii kaba ju thnem ha ka khaii ka pateng, ki la lait thaw na ki jingjia basngewsih hadien ba kawei ka Bo...MORE

Troi˝ ka Reliance bad Vodafone ha nongbah Shillong

Shillong, Iaiong 29 : Ka jingshakri jongka Reliance bad Vodafone kompani ha kane ka nongbah Shillong bad jylla hi baroh kawei ka la nang troi˝ nangtroi˝ katba nang ´aid ki sngi ki snem namar tang hang...MORE

Khynra jur ki pulit ban pyllait ´a u samla Dajied

Shillong, Iaiong 29: Ki pulit ka South West Khasi Hills ki la pynjur bha ka jingkhynra ha ki thai˝ Nongjri ban ´oh pynlait ´a u samla Dajied Syiem uba na ka shnong Umthied bad u ba la shah rahbor ha ...MORE

Wan ai jinghikai ki nong Amerika ´a ki Nurse halor ka jingpang klong snam

Shillong,Iaiong 29 : Ka GVK EMRI kala pynlong ´a ka jingai jinghikai ´a ki nurse kumno ban ´ada na ka jingpang sangeh kynsan u klongsnam, ´a kane ka jinghikai la ai da ka American Heart Association...MORE

Yn leit jngoh ka NAAC ´a ka Nongtalang College

Shillong, ¤a´ong 29: Ka Peer Team Visit (PTV) jong ka National Assessment and Accreditation Council (NAAC) kaba long ka Autonomous Institution jong ka University Grant Commission, Bengaluru kan sa lei...MORE

¤oh nongkitkam thymmai ka Seng Longkmie Umchaproh

Shillong, ¤a´ong, 28: Ka Seng long kmie Umchaproh,Nonglamet da ka jing ´amynjur lang kiba bun balang ha ka dorbar shnong ka la jied pynthymmai ´a ki nongkitkam ba la pynskhem ruh da u Rishandong Rangb...MORE

Wer sha ka shad ha Laitmynring

Shillong, ¤a´ong, 28: La khot la wer ´a ki paitbah nongshong jong ka bri u Hyn˝iewtrep ban ´awan sha ka shad suk mynsiem jong ka shnong Laitmynring ka ban long ha ka 5 tarik Jymmang kaba ju long manl...MORE