««|Jan pluh ka Petrol Pump ha Nongrim Hills ba kemding ka trok umphniang    ««|Syier u MLA ba ´oh kylla ktem awria ka nongbah Shillong    ««|Mudui ejahar kylla u Bah Paul ha u CVC pyrshah ´a u Bah Michael bad ka kynhun    ««|Hiar jurip bniah ka KJP Synod sha ki long´ing jong ki lanot aksiden kali leit Synod Nonglang    ««|Ban lait na ka jingartatien ki nongwad kam    ««|Mynjur ka JHADC ´a ka mang tyngka ba 140 Klur    ««|Yn kiew tulop naduh naduh CM, Lamphang, bad MLA    ««|Ym pat pyntreikam ka sorkar ´a ka RTE ACt 2009 ha Meghalaya : CAG    ««|¤arap ka 108 Emergency Service ´a kiba mynsaw na ki jingjia tyngkhuh kali    ««|Diaw Ka HSPDP Mawryngkneng ba hap mih surok ki nonghikai man ka por    ««|¤arap ka 108 Emergency Service ´a kiba mynsaw na ki jingjia tyngkhuh kali    ««|Diaw Ka HSPDP Mawryngkneng ba hap mih surok ki nonghikai man ka por    ««|Yn ´akhun u Bah Gabriel Wahlang na ka seng Congress ha Nongstoi˝ ?    ««|Na ka MeECL dawa pynpoi bording ka Dorbar Shnong Phodeitsim    ««|Ki khynnah skul ki long kum ki Mawlynnai: Bah F.B. Basan    ««|Mynjur ka JHADC ban thaw Elaka ´a ka Sumer


ô Ka Burom Bad Ka Akor Ki Sdang Na La Rympei ö

G.Phaiyolin Nongrum, Nongthymmai, Pohktieh

16 March, 2017

To ngin ´a pyrkhat thymmai ruh ´a ka burom ka akor kumba ju ong ki riew tymmen ka akor Khasi, hooid ki dkhar ruh don kiba don ka akor ´a kata ngim lah ban len hynrei haba ngi u trai shnong ngi ri la ka akor uba nabar lei u hap ban pynbud kumba ngi long.

Haba nga ´ohsngew sharum shaneng ba ki briew ki ud ´a ka jinghiar dor ka akor Khasi ne Akor Sohra, nga sngew dei ban ong kumne harum.

* Ki Myllung ki ong ka Ri Khasi ka long ka ri ba shong ki Blei, namar dei ka akor burom.

* Ka akor ka rieh ha ki samla, ki khynnah bad wat ki rangbah ´a kata ngin lap ha ka ktien ka thylliej ka rukom ´aid ka rukom peit bad ka kren ka khana lane ka riam ka beit. Kine ki long ki atiar kiba la hikai ´a ngi u mynbarim ba jah. Kine ki san tylli ki atiar (moral values) kiba ngi la hiar pateng na ki longshwa jong ngi ki don kyrhai ha kiba bun ki ´ing ki sem jong ngi, hynrei ki lah ban nang jah rngai noh lada ngim nang kumno ban ri kyndong ´a ki bad hikai ha ki longdien jong ngi ha ka rukom kaba ni bad kaba thir ksai bha.

* Ki kmie ki kpa bad ki khun ki long ki lai tylli ki mawbyrsiew ki ban ´a kyrshan ´a ka akor burom.

* Ha la ki ´ing ki sem, ki dei ban don ka jing´adei kaba jan bha.

* Lada ki khun ki tam ne palat ha ka ´aid ka ´eng ne ki tam sneng, bad haba u kpa u sneng ne mai ´a ki khun ka kmie kam dei ban pyrshah ne ban ´ada `rapjot bad ban ´ania kylla na ka bynta ki khun namar ka sngew kumba u la kren palat, hooid ka mynsiem kmie, ka don ka jingsngewpangnud ban ´ohsngew ba ki shah mai ki khun hano hano ruh, pynban kane ka jingsngew * (Possessive) bad ka jing´atuklar noh haba shah mai ki khun ha u kpa ka long pynban ka atiar ´aknieh jingieid hapdeng u kpa bad ka kmie na ki khun bad ki khun ki rieh hapoh ka jinglap-lap jong ka kmie bad wat la u kpa u kren ´a kaba dei ruh, kim pdiang shuh. Kane ka jingsdang ban tuklar jong ka kmie ´a u kpa ba lah ba ´ai pynjngai noh bad ka long ka daw bah ka ban ´alam bakla ´a ki khun.

* Ki long´ing ha ka juk ba mynta ki don ha tmier jong ka jing´apait ´apra khamtam ha kaba´adei bad ki khun- ka kmie- u kpa namar ka jing´ania ´a mai ka mih na I ba rit baria, bad ka jingbym pyndem markylliang kaba mih na ka jing´akob bad jing´abei˝, wei ´a I wei pat. Khamtam haba u kpa u long u ba kham duna ka kamai bad ba ka kmie ka long kaba kham bit kham biang. Hynrei ha ka kam long kmie longkpa ka jing´aryngkat dor ha khmat ki khun ka long ka atiar kaba khraw ban sai˝dur ´a ka ´ing kaba ´aid beit bad ki khun kiba don burom akor.

* Ki long ´ing kiba don u kpa uba dih buaid ka dap tang da ki jing´akajia bad ka ´a mai namar ki bun ki jingduna ha ka kamai kajih, ka bam ka dih bad ka kup ka sem, ka bai skul bad bai kot ´a ki khun, kumjuh ruh ki kamram kiba dei na ka bynta ka jing´abit lang ha ´ing ki dkoh noh namar Ka jing´atiplem kam don shuh. Katba na ka liang ka kmie pat lada kam kit khia ne leh klet noh ´a ki kamram kum ka kmie jong ka ´ing ban pynbiang ´a ki jingdonkam I barit baria kiba dawa na ka kamram jong ka kmie, kane ka jingleh klet jong ka kmie suki suki ka pynlong ´a ki khun bad u kpa ban wad la ka jong ka lynti ban bam kat kaba ´oh, leit kat shaba kwah bad sah kat sha bamon. Dei hangne ba ki khun ki sakma noh bad im ha ka jingisynei jong ki lok ki jor, ki marjan marpa, ne kiba ha ´ing kat shaba ´oh jingshaniah. Na ka bynta kito kiba bit ba biang ha ka kamai kin shu ber da ka pisa ha ka por ba ki khun ki donkam ´a ka jingieit jong ki kmie ki kpa. Kane ka long ka atiar kaba sniew tam kaba ´alam ´a ki khun sha ka jingjot, ki dih kiad, ki dih Drug bad pynjot ´a ki khun samla jong kiwei pat tang ban lut ka por bad ka spah ba ai ki kmie ki kpa (Menance od the society). Ki poi ´ing khlem ka por bad ki thiah katba mon bad bam katba mon. kumba bam hotel , ym don ka bamja lang ne duwai lang, ka por ´a ki kam don dor ei ei. * Don ki longkpa kiba nang ban sneng khun tang ha ka por ba kim neh shuh wat ban ´eng ´alade, ki kren da ki ktien khlem akor. Shi kyntien kin nang la dap da ki ktien sih ktien sang kaba phalang bad ´alam bakla ´a ki khun ba dang lung ki jingmut jingpyrkhat. Sa ka shoh ka tied bad byrngem byrsit, kane ka jingleh ka pyndik ´a ka mynsiem jong kiba dang lung bad ynda ki la mlien ´a kane ka jingim kin long ki atiar kiba kham sniew shuh shuh ban ´a ki kmie ki kpa jong ki. Kane ka pynkha roi ´a ka jingbitar, ka jingpynhiar kput bad ka daw bah jong ka jingjot, kaba pynlong ´a ki khun ban isih ´a ki kmie ki kpa bad phaidien pat sha ka jingisynei jong kiwei ki bym dei ka kmie ne u kpa nongkha bad sakma ha ka jingim bad kharoi ka tuh ka thiem, ka thok ka shukor bad bun ki kam runar kiba ngi ´ohi ha kine ki sngi.

* Ki kmie ki kpa ki don ka jingkit kaba khia naduh ba dang rit ki khun haduh kiba la heh, ki khun, ki la nang ban riam ban beit ki la nang ban ´a khleh paralok ki kwah ban riam kumba riam ka juk mynta, dei hangne kein ngin ´oh i ia ki khun shynrang ba ki phong ki patlun kiba shu wah harum syngkai bad i hem patlun pat ki khylliap bad sar ha madan bad ki khun kynthei ki dei ba riam da ki riam kiba ha ka jaka ban ´ada ´a ka burom kynthei ne ban da ´a ka doh ki phong da ki riam kiba iskui˝ kiba pyni lut ´a u sohpet bad ´a shiteng ka shadem jong ki kaba wat ki kmie ki kpa jong ki ruh kim nud ban peit. Kumta ka dei ka kamram jong ka kmie bad u kpa ban hikai ´a ki khun ban riam da ki jai˝ kiba da ´a ka ijot jong ki kynthei la ki dei ki patlun ne ki salwar ne kino kino ki fashion kiba ´ahap ban riam ha ´ing ha sem bad ha ka leit ka wan ban lait ka thadrong bad thad burom ´a ka ´ing ka sem. * Hynrei ki kmie ki kpa kiba don ha ka jing´aieit iwei ´a iwei pat ki lum ´a ki khun ban ´a bam ja ryngkat ban soi ka ja ka jhur ban ´oh I ba ki khun ki poi ´ing ha ka por kaba biang. Ki thiah da ka por bad khie dang step. Lada ieit, buddien, bad synran, ´a la ki khun ha kti ha kjat naduh ba ki dang rit, kham ˝iar eh ba kin poi haduh u pud u ban thad ´a ka akor.

* Ki ktien ba ki kren ha lynti syngkien, ka long kaba sngewsuhjer ban sngap, namar tang shu ang shi kyntien la ´ohsngew da ka ktien sniew. Ka khmat ba ki peit ka pyni ´a ka jingmut kaba khim.

* Ka dei ka kamram jong ki kmie ki kpa ban long ki nongbsap bad ki pasiaw ha la ki khun ha la ´ing la sem naduh ba ki khie naba thiah baroh shi sngi haduh ban da miet namar ki khun ki kham ´ajan bad ki kmie ki kpa, kiba ri ba kdup ´a ki ym ´a ki kmie ki kpa ki theh bad ai mon ne ai huspai ´a la ki khun.

* Ki Jaka ba dum kin ym long ki jaka ban rieh ki khun samla shynrang ban ´a dih kiad, khalai ban ´a suhbuit ´a ki kam sniew. Ki surok bad ki nala kin ym long ki jaka bret ´a ki bilor kiad. Bad ki plastic ba thep ´a ki jingbam bad jingdih kiba har rukom.

Ha ka pyrthei ba ´ar u briew u long u ba nyng kong eh ban wad ´a ka jingieit bad jingshakri kaba neh, ka jingieit ki kmie ki kpa ´a la ki khun, ka jingieit ´a ka mariang sawdong sawkun, ka jingieit ´a ka ´ing ka sem. Ka jingieit jong ki khun ´a la ki kmie ki kpa, ka jingieit ´a ka shnong ka thaw bad kumta ter ter. Kumta nga kitbok kit rwiang ´a ki kmie ki kpa kiba la don la ki khun ha ´ing la ki long kiba dang rit ne kiba la san, kiba dang sdang ´a la u khiewja thymmei ne ba la kham rim. Ki long´ing jong ki Khasi Jai˝tia jong ngi shityllup ka ri jong ngi ha la rympei, kin pyrkhat thymmai kumno ban ri la ka burom ka akor da kaba ai ´a ka nuksa kaba bha tam.

Lada ki khun ki ´oh ´a ka jinghikai na la ki kmie ki kpa, kine ki khun kin long ki nong´oh pateng ´a kito ki jinghikai, kiba ym don ka spah ka ban kham kordor ban ´a ka akor bad ka akor kan neh bad sieng iewbih ha Ri Khasi Jai˝tia jong ngi.



Mynjur ka ¤ing Dorbar ´a ka mang tyngka ba 13,048 klur

Shillong, Lber 24 : Ka ¤ing Dorbar Thawai˝ ka Jylla hynne ka sngi ka la mynjur ´a ka 13,048 klur tyngka kaba dei ka mang tyngka ba shisnem na ka bynta ka samoi treikam jong u 2017 - 18, ´a ba la wanra...MORE

Ap jingma ki nongshong shnong ba leh torti ka MeECL ´a ka bording ha Mawbyrkong

Nongstoi˝, Lber 24: Ka jingma ka ap sha ki paidbah nongshong shnong jong ka shnong Mawbyrkong West Khasi Hills, namar ka tnad ba dei peit ´a ka bording kam shym la peit b˝ian bad leh torti ha ka jingp...MORE

Mynjur ka ¤ing Dorbar ´a ka Amendment Bill halor ka ai˝ shongkha

Shillong, Lber 24 : Ka ¤ing Dorbar Thawai˝ ka Jylla hynne ka sngi ka la mynjur ´a ka Meghalaya Compulsory Registration of Marriage (Amendment) Bill, 2017, ban pyntikna ba ki kyndonkin teh lang ´a bar...MORE

Ai jingmut ka CAG ´a ka Sorkar ban bishar bniah ´a ki Unit treikam bym don jing´ohnong

Shillong, Lber 23: Ka Ophis u Comptroller and Auditor General (CAG) ka la ai jingmut ´a ka Sorkar Jylal ba kan bishar bniah shwa bin pa bin ´a ka jingtreikam ki Unit ba kyrshan jing´arap da ka Sorkar ...MORE

Dawa pan mab u MLA Mawshynrut ´a u DC WKH

Shillong, Lber 24 : U MLA ka HSPDP na Mawshynrut, Bah Witting Mawsor hynne ka sngi u la dawa ba u Deputy Commissioner ka West Khasi Hills ba u dei ban panmap na ka bynta ka jingai jingtip kaba bakla....MORE

Da ka Privilege Motion wanrah u MLA ´a ka Editor Shillong Times

Shillong, Lber 24 : Ka sngi ba khatduh jong ka Dorbar Mangtyngka ka ¤ing Dorbar Thawai˝ ka jylla ka la pdiang ´a ka Privilege Motion pyrshah ´a ka Editor jong kawei ka kot khubor phareng, ka Shillong ...MORE

U Bah Enbin um pat dei u kyrtong HSPDP

Mawkyrwat: Ka party HSPDP Mawkyrwat Area lyngba kane ka kyrwoh ka kwah ban pynshai paidbah ba ka khubor kaba la mih ha kine ki khyndiat sngi ba la dep kaba ong ôU Bah E.K. Raswai u Kyrtong ka HSPDP na...MORE

Maham tyngeh ka FKJGP ´a ki nongkha´i bad dih droks

Shillong, Lber : Ka Seng FKJGP (Mawlai Circle) ka maham tyngeh ´a ki nongdih bad nongkha´i drugs hapoh ka shnong Mawlai hi baroh kawei bad na ka liang ka Seng kan ai da kaba tyngeh lada lap ´a kino ki...MORE

Pynskhem ka BJP ´a ki nong´alam ba thymmai ka Nongpoh Mandal

Nongpoh, Lber 23: Kum ka jingpynkhlai˝ shuh shuh ´aka jingtreikam jong ka party BJP haka thai˝ Nongpoh, la jied bad pynskhem ´aki nong´alam ba thymmai jong ka BJP Nongpoh Mandal haka 18 tarik mynta u ...MORE

Kyntu ka ka HYC ia ka HNLOCTPA ban teh lakam ´a ki draibar

Nongstoi˝, Lber 24: Ka seng Hyn˝iewtrep Youth Council Nongstoi˝ Circle lyngba u General Secretary Bah C.Kharbani, hynne ka sngi ka la leit ban buh jingthoh hakhmat jong ka Hima Nongstoi˝ Land Owner Co...MORE

Pynlong ĹAwareness Programmeĺ ka MSCW ha ka shnong Rangblang

Mawkyrwat, Lber : Ka Meghalaya State Commission for Women ha ka jing´atreilang bad ka National Commission for Women ka la pynlong ´a ka Legal Awareness Programme kaba ar sngi lynter ha ka 23 bad 24 ta...MORE