Friday September 3, 2010
Shillong Edition

Search Archive...
   

 News
 Entertainment
 Sports
 Editorial
 Articles
 Archives

PRINTER FRIENDLY

EMAIL TO A FRIEND

Saturday September 4, 2010

“ U Khulom Ksiar ”
(Ka Jingkyrsiew ia ka Jaidbynriew)

By G.N.War, M.A. Econs). LL.B.

Ba bteng

Ngi iohi ia la ka Ri ba ka la nangtroin namar ka jingduk jingkyrduh bad ki jingjynjar kaba la ban khia ia kiba bun bah ha ka Ri. Lymda kumta balei kine ki jingud jinglynniar katne katne ha ka Ri ha kine ki sngi ki por? Ki khun samla ki lynniar bym ioh kam ioh jam bad ym ioh lad shuh hi ruh da kumwei. Kiwei kiba la ban ka duk ka kyrduh ki lynniar ba la kiew dor ka bam ka dih, kiwei ki lynniar ba la lyngngeit ka pang ka shitom hynrei ym don jaka ai jingsumar kaba biang ia ki ha ki nongkyndong. La shu iathaw bad iatei ia ki iing ban pynlong jaka ai jingsumar pang ia ki nongkyndong ha kylleng ki jaka tang ban pyndep ia ka Plan bad ka Prokram pynroi-ri ban ia ioh tyngka noh. Ynda la lah tei ia kine ki ‘building’, kiba bun, katkum ka jingai khubor u PCN bad kiwei la shu ieh iing jah bad la shong ki blang ki masi bad u niut u kynbat. Kiwei ki lynniar bym biang ki lynti ki syngkien bad ki surok. Ki la jynjar sat ha ka leit ka wan khamtam haba donkam ban rah bran bran ia ki nongpang sha ki jaka ai jingsumar kiba don ha kiwei pat ki shnong kiba jngai. La don ki jingjia kiba sngewsih ia ki nongpang bad ia ki kynthei armet ha lynti syngkien bym lah ban poi kloi sha ki jaka sumar. Bun kiwei kiwei ki jingjynjar sat jong ki briew jong ngi kiba duk. Baroh ki jingud jinglynniar ki shu her bad jah sha kitei ki haw haw bah jong ka bneng. Hynrei ngi dei ban sngewthuh ba ka jingud jinglynniar jong phi ki kiew ha khmat ka khet bishar bad ka khet jingisynei jong U Blei. U Blei U la kren shai ba un sa rah ia la ka kti haba U iohsngew bad U iohi ia ka jingshah lehbein jong ki khun jong U kiba duk, kiba long khunswet, ki riewkynthei bad kiwei kiwei kiba long ruh ki khun jong ka Ri.

17. Ki Khun ka Ri ki la sdang ban kren mynta shaphang kawei ka jingshisha ba sa myntoi aiu shuh ba kin pynlut ia ka spah ka hajar jong ki kmie ki kpa ban wad ia ki mawlynnai jong ka jingnang jingstad haba shah khang lynti lut kat shaba phai ban im jakpoh? Kane ka dei ban long mynta ka ishu kaba khraw ia ki Nongialam bad ki Seng Bhalang ki jong ki, ia ki Seng jong ki samla pule, ia ki kmie ki kpa bad ia ki bor synshar lada ki sngew don mon ban shim ia kane ka jingkitkhlieh ban ialam lynti ia kine ki khun samla kiba wad kam wad jam bad ki ban iai mih man la ka snem ynda ki skul, ki College bad ka NEHU kan iai pyllait ia ki sha ka Ri, bad kiba dap tang ka jinglynga bad jingpisa mynsiem namar bym ioh kam ioh jam bad la shu ap ja miet jastep na la ki kmie ki kpa khamtam ha ki longiing longsem kiba duk.

18. Ka long kaba donkam eh bad kyrkieh haduh katta katta ba ki District Council kin pyrkhat khia shaphang ka jingai Trading License ia kine ki bar-jylla. U dkhar uba la don ha Meghalaya khamtam ha kane ka Ri jong ngi naduh ba la ioh State pura ha ka snem 1972 lada um shym la ioh Trading License haduh mynta ba um donkam ia kata kiba wan ban apply Trading License ki dei kiba wan kiew na ri-thor bad to sngewbha ban sngewthuh janai ia kane lada phi don jingmut ban iada ia la ka Ri bad ka Jaidbynriew na ka jingma bad ka jingiap jong ki khun wad kam wad jam bad wad lynti ban kamai kajih jong ki khun ka Ri. Ka Sorkar ka la dei ban pynbna paidbah ia ki jaid kam bylla aiu kiba don ha ki jingtrei jingktah khamtam ha ki par dewiong khnang ba ki nongbylla jong ka Ri la jong kin wan ban shim ia kita ki lad ioh bylla ym ban shah beh ha kine ki bar-jylla bad ban shah pynrit mynsiem ha kine ki nongbylla bar-jylla kumba la iathuh ki kot khubor ha kine ki bnai ki taiew ba la lah. Ia ka Work Permit lada donkam dei ban ai da kaba tyngkai (sparingly) ym ban pyniaid iew kumba die tiket cinema ne phutbol. Ka Sorkar bad ki District Council ki donkam ban shim jingkhein bran bran ia ka jingbun jingkynrei kine ki bar-ri,ki bar jylla, kiwei ki riewlum kynthup ia ki Garo, ioh ki la palat ia u pud jingma ia ka Jaidbynriew U Hynniew Trep. La kumno kumno baroh kin ym dei ban palat ia ka 10 ne 15 percent na ka jingbun briew ki khun u Hynniew Trep. Kane ka long tang ka jingai jingmut ba ka Jaidbynriew ka dei ban buh ia u pud uba pyrkhing bha ha kane ka jingjyllei bad ka jingwan rung kyrthep kine ki jaid bynriew sha kane ka Ri.

19. Na ka bynta ban thaw ki lad ioh kam ioh jam ia ki khun ka Ri namar kata, sngewdonkam palat eh ba ki riewkhraw pyrkhat bad ki riewshemphang ha ka Ri kin thaw noh kloi ia kawei ka kynhun jong ki ka ban iarap ia ka Ri bad ka Jaidbynriew ha kane ka bynta kaba donkam eh. Kane ka kynhun kan phai sha Ri-thor India bad sha ka pyrthei hi ruh, kan iasyllok bad kiwei ki riewstad bad ki riewshemphang jong kiwei ki Jylla ban sngewthuh ia ki jaid karkhana, ki jingshna ia ki tiar ki tar bad khamtam eh ia ka jingstad ha ka Science bad Technology, khnang ban wanrah ia kine ki jingstad ha ki rukom jingtrei kam kiba bun sha kane ka Ri na ka bynta kine ki khun samla, ki riewkynthei bad kiwei kiwei ba kin trei kin ktah bad kin kamai kajih.Ka don mynta ka jingdawa kaba khlain ha khmat jong ki bor synshar ha ki District Council ne ka Sorkar ba kin khanglad shisyndon ia ka jingwan jong ki briew kiba heh spah na sha bar ka Ri ban wan seng kam seng jam ne kamai kajih ha kane ka Ri jong ngi ha ki jaid kam kiba ki khun ka Ri ki lah ban trei bad ban pyniaid hi lada ki lah ban ioh baiseng bad jingialam lynti kaba long ka jingkitkhlieh kaba nyngkong bad kaba kongsan eh jong ki bor synshar ha ka Ri. Lada kine ki bor synshar ki shah kum ia kata ka Company bar-jylla ban wan seng kam ri-syiar ha kane ka Ri ia kaba ki khun jong ka Ri ki la trei la ktah, kata ka shai kdar ba ki bor synshar bad kita ki Nongmihkhmat jong u paidbah kim don jingkitkhlieh bad jingkhuslai ei ei ruh ia la ki khun ka Ri wat la ki dei ban iap thngan. [ Yn dang bteng ]

Copyright  mawphor.com

 Web Site Designed and Maintained by SSNetCom Pvt. Ltd.