Monday September 6, 2010
Shillong Edition

Search Archive...
   

 News
 Entertainment
 Sports
 Editorial
 Articles
 Archives

PRINTER FRIENDLY

EMAIL TO A FRIEND

Tuesday September 7, 2010

“ U Khulom Ksiar ”
(Ka Jingkyrsiew ia ka Jaidbynriew)

By G.N.War, M.A. Econs). LL.B.

Ba bteng

Suki suki kata ka Hills State ruh ka la wanrah ka jingsynshar kaba la nang ia beh dur bad shim biang ia ka syrngiew u Akjakor ‘Dictator’ ( u nongsynshar uba lehmon bad lehdonbor) ha ka juk Jingsynshar Paidbah uba U Khulom Ksiar u la khot kyrteng ia kata ka jaid jingsynshar ka ‘Democratic Dictatorship.’ Kane ka jaid jingsynshar kaba sniew tam ia ka Ri bad ia ki Nongshong shnong ka mih namar ba ym ju don shuh ka liang pyrshah (Opposition Party) kaba khlain ha ka State na ka daw ba uta u jaid Nongsynshar lehmon bad ka jaid Sorkar jong ka Party jong u ka khring ia kiba bun ki Nongmihkhmat da ki shuki jadu ha Secretariat jong ka State bad ki jingioh myntoi kiba bun. Ha ka pyrthei ‘Materialism’ kaba dei ka pateng wad spah, wad kyrdan, wad burom, wad jingmyntoi bad jingsngewbha bad kiwei kiwei ym don shuh u rangbah (ne ka rangbah) uba shisha, uba hok, uba khuid khlem thohbria bad uba ieng skhem halor ka nongrim, ka hok bad ka jingshisha. Kum kita ki jinglong ba rangbah jong uba rim uba jah bad ki kpa ki kmie tymmen jong kane ka Ri, ki la leit. Lah ban shu sah khyrdong katto katne ngut hangne hangtai ha ka Ri jong kita ki briew kiba khraw ki ban sah tang ha ki Puriskam ba ki dei ‘KIBA TIPBRIEW TIPBLEI.’ Ki lyer kynsha jong ka juk bamsap-bamklop, ka thok ka shukor bad ka jingbym hok ki long kiba khlain ha kine ki sngi ki por kiba lah ban rat wat ia ‘U DIENG BILAT HIGH SKUL’ uba la iathuh u Myllung Soso Tham. Ha kiba bun ki Ri kiba dang sahdien ha kane ka pyrthei mynta ngi iohi ia kine kiei kiei.Ki election kim ju long kiba khuid bad ba hok bad ki mih bun ki kynrum kynram hadien man ka election namar ki Nongsynshar kiba bat ia ka bor Sorkar shuwa ka election ki hiar kyrdan kat ban leh ki kam thok kam shukor bad da ka bor ruh ban jop election biang. Nangta uta u Nongsynshar kum u mrad akjakor u wanrah ka jingjynjar ia ki million ki nongshongshnong ha ka Ri kiba pyrshah ia u. Kane ka la jia ruh ha Zambabwe ha Africa. Ha Darfur jong ka Sudan ha ki million ki hap ban phet bad kylla rephuji ha la ka Ri. Kiba bun bah ki la shah pyniap bad kiba bun bah ki kynthei ki la shah leh beijot. Ha Iran mynta hadien ka Election ka don ka jingiakhih kaba jur namar la kynnoh ba une u President uba la jop election u la leh ia ki kam shukor bad leh thok (rigging) ha kata ka election. Ha Iran mynta ym don shuh ka shongsuk shongsain. Kumta ka jingsynshar jong ki Nongsynshar kiba wad ia ka myntoi shimet barabor ka pyntroin bad pynkylla duk ia ka Ri bad ia kiba bun ki Nongshong shnong. Kin riewspah tang ki briew jong kata ka Sorkar ne ka Political Party. Ki bor pulit bad shipai kin tangon kat ia kiba ieng pyrshah ia ka jingsynshar sniew bad ka jingleh mon jong kita ki Nongsynshar. Ka synshar ka khadar kan dap tang ki kynrum kynram suda bad u paidbah un jynjar bad ki jingtim kin wan ha ka Ri haba U Blei Um don bynta shuh ha ka jingim jong ka namar ka jaid jingialam ia u paidbah ka long kaba pyrshah ia ki ain jong U. Haba ym don U Blei ka jaka jong u ha ka Ri ka paw kumba ka la thylli, hynrei ym don ba iohi ba u soitan bad ka bor jingdum u shim bad pyndap ia kata ka jaka bad un trei ia ki kam pynjot ia ka Ri bad ia ki briew jong ka. Ki briew ne ki khun jong U Blei ki shongrieh sha kyndong bad don kiba lah ban don bynta bha ha kita ki kam jong ki bor ka jingdum kiba trei donbor ha ka Ri bad ka Jylla baroh kawei, khamtam ha kane ka Ri kaba kyrpang bad ka Jaidbynriew kaba ong ka dei kaba kyrpang jong U Blei. Ha kane ka Ri jong ngi kine kiei kiei ki la sdang ban paw shai bha bad kata ka nam ka burom, ka jingtipbriew tipblei, ka tip akor ka tip burom, ka jinigm ha ka hok bad ka jingshisha, ka jingim jong ka jingtrei shitom ha ka kamai kajih kaba hok, ka jingim jong ki briew kiba ieit thep mynsiem ia la ka jaid ka kynja bad ia la ka Ri bad baroh kiba la long ki mawlynnai ha ka pansngiat ksiar jong kane ka Ri bad ka Jaidbynriew kin sah sa tang ha ki puriskam. Kita ki nam tipbriew-tipblei, ka hok bad ki jinglong jingim kiba kordor jong kane ka Jaidbynriew kin ym sah shuh bad ka bad baroh kine ki jingshisha ki la kylla jinghaw (evaporate) bad ki la sdang ban her noh na kane ka Ri bad ka Jaidbynriew haba ka la shah kynthah ha ki bor jong une u Syiem jong ka jingdum lyngba ki shakri bad ki briew jong u. Haba ka Hok bad ka Jingshisha kiba la ialam ia ka Ri bad ka Jaidbynriew haduh ki pateng kiba dang shu leit bad kim ioh lad shuh ban ialam ia kane ka pateng kaba mynta, haba ka Jingshisha (Truth) bad ka Jingbishar ba hok (Justice), ki la hap sha ki lynti shnong ban iuh ki briew bad haba ka jinglong ba rangbah ba shisha, kaba don ka nam ka kyrteng kaba khraw bad ka burom kaba tyngshain ha ka Ri bad ha khmat ki bar jylla bad ki nongwei ka hiar bad sdang ban jah napdeng ka Ri ba ka Jaidbynriew, kata ka Jaidbynriew kan leit ban shim noh kloi ia ka jinglong shakri bad ka jinglong mraw, kan sakma ka kynthei ka khynnah ha bym don nongsharai shuh bad haba ka Jaidbynriew ka la lyndet ia la U Blei U Nongbuh U Nongthaw Uba la ialam, la ri la sumar, uba la ker la da ia ka da ki phew bad spah pateng naduh U Longshuwa-Manshuwa haduh kine ki Politician bad ki District Council kiba la shimti hi ban synshar ia ka Ri haduh kine ki sngi kiba i kumba kin pynjot thiaw ia ka Ri bad ka Jaidbynriew ha ka kti jong ki. U Blei U la kylli-Hato ngan ym pynhiar kput ia kum kata ka Jaidbynriew? Kumba ngi la iakren ha ka Artikil jong U Khulom Ksiar kaba dang shu dep. Kine kiei kiei ki la sdang ban paw mynta haba ki khun ka Ri ki bym don lad shuh ban ioh kam ioh jam bad kiwei ki lad kamai kajih kin leit trei ha ki dukan bad ki jaka trei jong ki khyllah jait namar ba ki trai dukan bad trai jaka ki kmen ban ai wai ia kita ki dukan bad ki lad khaii -pateng sha ki khyllah jait ryngkat bad ka jingai jingbit jong ki bor synshar, namar ba ki lah ban siew ia ka dor kaba heh bad ki khat pat ia ka spah bah na kane ka Ri. Ki khun Ka Ri kin iai kylla duk haba ym don baiseng baidang (capital) bad ia kata ka spah la rah lut kine ki khyllah jait ban pynroi ia ka baiseng-baidang ha la ka Ri la jong.

6. Ha Maharashtra mynta kaba ngi kham tip kham bha ia ka Mumbai (Bombay) ka la don ka jingpynkhih kaba jur ba wat ki taxi driver ki bym nang ia ka kten ki Nong Maharashtra kim bit ban wan niah kali kamai ha kane ka jylla. Ha kiwei ki Ri ki don ki jingkhih da ka lynti ka jingsuk (Peaceful demonstration) jong ki Nongshong shnong kaba kynthup naduh ki tymmen, ki riew rangbah, ki longkmie bad ki samla kiba mih paidbah ban pynpaw ia kano kano ka jingpyrshah ia ka jingleh jong ki Nongsynshar kum u President jong ka Ri khamtam ruh ia ki kam bamklop bamsap ka Sorkar jong U bad ma u hi ruh. Kine ki riewieit Ri kiba shisha ki mih paidbah da ki phew hajar ha ki surok bah bad ki square (ki madan ba heh hapdeng Sor) ban pynpaw ia kita ki jingsngew bad jingpyrshah jong ki ia kaei kaba ki bor synshar ki leh. Kum kine kiei kiei ki jia ha kiba bun ki Ri jong ka Europe. Ha Lebanon bad kita ki Ri Europe kum kita ki jingmih paidbah ym tang shisngi shimiet hynrei wat bunsngi bun miet ki ju jia man la ka por kiba sakhi ia la ka jingieit ba nylla jong kine ki Nongshong shnong ia la ka Ri bad ka Jaidbynriew. Ha kane ka ri jong ngi wat tang ban ang ia la ka shyntur ban kren ia ki jingshisha imat ym don ba nud shuh lait tang kine ki seng jong ki khun samla bad uwei ar na kiba kham rangbah, kynthei bad shynrang. Kiba bun ki hun ban sngap bad ban shu peit kai ia ka jingjot kaba shyrkhei, ryngkat bad ki jingma kiba khraw kiba la wan bad nang iai wan sha kane ka Ri. Ka jingtynjuh kaba khraw ka long mynta ia ki Nongialam Niam, ki Nongsharai jong ki Balang Khristan bad ki riewngeit ha kaba ki hap ban jubab ha la U Blei Nongbuh Nongthaw ia ka jingkylli marwei marwei halade shimet- Sha kano ka liang ki ieng ha kane ka juk bad ka pateng kaba mynta.?”

Yn dang bteng ]

Copyright  mawphor.com

 Web Site Designed and Maintained by SSNetCom Pvt. Ltd.