Thursday September 9, 2010
Shillong Edition

Search Archive...
   

 News
 Entertainment
 Sports
 Editorial
 Articles
 Archives

PRINTER FRIENDLY

EMAIL TO A FRIEND

Wednesday March 10, 2010

La lap ia ka shnong ba sah khatduh u Kpa ki Khasi Alphabet

By P. Sohkhlet

Shillong: Baroh la iatip ba ka Sohra kadei ka shnong ha kaba u Sahep Thomas Jones, u Missionary na nyngkong eh na ri Wales, u la wan iuh kjat nyngkong eh haba u wan ha ri Khasi. Hynrei ka shnong kaba u la sah khatduh eh ha shuwa ba un hap phet noh sha Kolkata, ka dang sah ha ka byrngut byrnget.

Hynrei lyngba ka jingtrei shitom jong uwei u rangbah, u Bah Morning Star Sumer, uba la wad bniah shaphang une u Kpa ki dak thoh dak pule Khasi,mynta la lap ia kane ka shnong bad kata kadei ka shnong Pomreng, kaba don hajan Mawber, Khyrim Syiemship.

U Bah Morning, u la iathuh ba katkum ki kot ki sla ba u la ioh pule bad kumuh ruh ki jingthoh kiba u la ioh lum, la pynpaw ba ka Pomreng, kadei ka shnong kaba khatduh eh kaba u Thomas Jones u la sah, hadien ba u la phetrieh na ka bor sorkar phareng, khamtam na u Hari Inglis, uba dei u pyra kurim jong u Col. Lister, u Political Agent jong ka Khasi Hills Political Agency

U Inglis, u la buh shun ia u Thomas Jones, namar ba u la iarap ia ki Khasi kumno ba kin nang khaii sha Bangladesh (East Pakistan ha katei ka por) namar u Inglis u kwah ban batbor hi halade ia ki kam khaii bad um ailad ia ki Khasi ba kin nang ban leit khaii sha ri dkhar.

La palat 160 snem ki la iaid naduh ba u Thomas Jones u la hap ban phet iap na Pomreng, hadien ka jingwan beh ki briew jong u Inglis. Hynrei ka Pomreng, ka la shu sah satang ha ki sla jong ka history, khlem da don mano mano ba wad bniah ne wad jingtip hangno ka don bad kumno ka long.

U Bah Morning, u la iathuh ba hadien ba u la wad bniah la kumba shiphew snem u la lap ia katei ka shnong da ka jingiarap kiba bun ki paralok jong u, kynthup ia ki Pastor, ki Tymmen Basan, ki Nonghikai Kolej bad kiwei kiwei de ki rangbah, kynthup ia ki riew tymmen kiba na ka shnong Mawber.

Une u nongthoh u la ioh ban leit lang sha Mawber u Bah Morning bad kiwei kiwei de ki rangbah bad na kane ka shnong lyngba ka jingiakren bad jingwad jingtip la ioh jingtip ba ka shnong Pomreng ka don, tangba mynta kam don shnong shuh, hynrei ka la kylla ka jaka rep phan rep sohsaw jong ki nong Mawber.

Ki riew rangbah na Mawber, kiba kynthup ia i Parad Iar Lawai, Bah Horjo Kharsati, Bah Rajen Dohtun, kiba long ki Tymmen Basan ka Balang Presbyterian Mawber, ki la iathuh ba ki kpa tymmen jong ki, ki ju iathuh ba ka Pomreng kadei ka shnong ha kaba la ju sah uwei u Sahep, tangba kim kynmaw kyrteng ia une u Sahep.

Shuh shuh kine ki rangbah, ki la iathuh ba ki jait Kharsati kiba leit buhai shnonh sha Sadew sbad kiwei kiwei pat ki shnong, kim ju ong ba kidei na Mawber, hynrei ki ong ki wan na Pomreng. La iathuh ruh ba na Pomreng ki briew ki la wan buhai shnong ha Mawber bad ki la rah lut ia ki maw khrum bad kiwei kiwei de ki jingtei na kane ka shnong ban thaw shnong ha Mawber.

La ioh jingtip na ki ruh ba kane ka shnong, kadei ka lynti bah kaba ki briew ha ki por hyndai ki ju iaid ban leit na Sohra sha Jowai.Ha Pomreng u Thomas Jones, u la sah kumba shi snem tam ha kaba u la iarap bad trei ruh ha ka kper slasha jong u Stainforth, u nongbishar ka Sylhet, uba don ka jaka rep slasha ha Mawber.

Wat lada ki la mih katto katne ki jingthoh, kiba pynpaw ba ka Pomreng, ka lah ban dei ka Pomura ne ka Puriang tangba u Thomas Jones u la bakla ka rukom thoh kyrteng. U Bah Morning, u la ong ba um sngew iahap ban ong ba u briew uba la ai ia ki dak thoh dak pule, un bakla ia ka kyrteng jong ka shnong, kaba u la sah la palat shi snem.

Nalor ka jingiathuh kitei ki rangbah la don ruh sa kawei ka jingiathuh u Bah Lisenbor Nongspung, uba dei u Tymmen Basan bad u President ka Mawlyngot Tea Growers Society bad don ka jaka rep bad karkhana slasha ha Mawlyngot. U Bah Nongspung, u la iathuh ba ha ka por ba u sdang ban rep slasha, u la kwah ban wad jingtip,mano ba la sdang nyngkong eh ia ka jingrep slasha ha kine ki lum Khasi.Lyngba ki jingwad jingtip u la lap ba dei u Staiforth uba la sdang ia ka kam rep slasha bad kane kade ha ki thain Mawber. Ynda u la poi ha Mawber, u la lap ia ki dieng slasha ha kane ka shnong, kiba la jrong hapdeng 10 bad 15 phut bad heh bha. Kine ki la palat ia ka shi spah snem ka rta. “Nga la sngewthuh ba kine kidei ki slasha kiba thung da u Stainforth”, la ong u Bah Nongspung.

U la ong ba kane ka la pynshisha shuh shuh ba ka Pomreng kadei ka shnong ba sah u Thomas Jones, namar ka history ka iathuh ba une u Missionary, u la sah ha kawei na ki iing jong u Stainforth bad trei ka la kper sla sha jong u.

Ha Pomreng ki maw khrum iing kbad ki maw shna iing ki dang sah tangba kiba bun ki la shah pynpra bad shah tih lut ha ki nongrep kiba puh bad thung ha kane ka jaka.

U Bah Morning, haba la kylli kaei ka jingsngew haba u la lap ia kane ka shnong ba sah khatduh u nongwanrah jingshai sha kine ki lum Khasi, u la ong, “Nga sngewkmen ba lyngba kane ka jinglap, la pynbeit pat ia ka history shaphang u Thomas Jones, u Missionary ba ieit eh jong ngi”.

Copyright  mawphor.com

 Web Site Designed and Maintained by SSNetCom Pvt. Ltd.