Monday September 6, 2010
Shillong Edition

By E.Wanniang, Nonghulew

Uwei u khynnah u shna ia kawei ka liengrit kaba itynnad ha ryngkat ka jingairong airup ba la pynwan dur bha. Ha kawei ka sngi ula leit niah kai harud ka duriaw, kynsan kynsan la wan ka umsaw ka rong ia kata ka lieng bak sha pdeng duriaw, bad ka kit ia ka sha jngai bah kat haduh ba ym iohi shuh. Uta u khynnah u la khuslai ba u la duh ia kata ka lieng. Bad miet bad sngi u u ju kynmaw ia kata ka lieng. Ynda la kham bun ki por uta u khynah u la leit thied jingthied ha kawei ka dukan bah ba bun ki tiar ki tar. Bad u la iohi liak ia kata ka lieng halor ka Almari ba buh tiar, u ithuh ia ka ba ka dei ka lieng ba shna ma u. Kumta u la pan thied na u trai kata ka dukan. Bad ha kaba khatduh u la ioh pat ia kata ka lieng da kaba siew ia ka da ka dor kaba rem.

U Blei u la thaw ia u briew ha ka dur jong u hi (Jen.2:15) u ong ruh ia u ba u lah ban bam baroh ki soh na ki dieng ha kata ka kper, hynrei tang ia u dieng ka jingtip ia kaba bha bad kaba sniew. ‘Men ym ioh bam na u, naba kata ka sngi ba men bam na u da kaba iap shisha.” (Jen.2:15-16). Hynrei ka Im bad u Adam ki la bam ia u soh na u dieng ka jingtip ia kaba bha kaba sniew (Jen.3:6). Namar kata U Blei u la beh noh ia u Adam na ka kper Eden. (Jen 3:23). Da ka jingryngkang hukum jong uwei u briew la wallam ka pop sha ka pyrthei baroh.” Te U Trai u la iohi ia ka jingleh bymman u briew ka la khraw eh ha ka pyrthei: bad ba ka jingmut baroh ki jingpyrkhat jong u ki la long bymman ha la ka sngi. Bad U Trai U la kylla kaba mut ba ula lah thaw ia u briew ha ka pyrthei bad la pynsngewsih eh ia u ha la ka dohnud. Te U Trai u la ong ngan pyndam noh ia u briew ia uba nga la thaw na khmat ka khyndew” (Jen.6:5-7). Hooid U Blei u la pynjot ia ka pyrthei da ka jingshlei um, lait sa tang u Noah bad ka iing jong u. (Jen.7:1-24). Te hadien ka jaidbynriew ka la roi biang ha ka pyrthei, bad ka jingbymman ruh ka la roi. “Te u Trai u la ong, Namarba ka jingpyrta shaphang Sodom bad Gomora ka la jam eh, bad namar ka por jong ki ka la khia eh kein, ngan leit hiar mynta, ngan da khmih ruh la shisha ne em ba ki la leh syndon kumba la ong kata ka jingpyrta jong ki, kaba la poi haduh ha nga, te lym kumta ngan ioh tip ia kata” (Jen.18:20-21) U Abraham u la ieng ha khmat u Trai bad u la ong, “Hato men pynjot noh ia uba hok ruh lem bad u bym hok?” (Jen.18:23). U Trai ruh u la ong “Ngan ym pynjot noh ia ka na ka bynta ki shiphew kein” (Jen.18:32. Te namar ym don wat shiphew. U Trai u la ong ha u Lot. “To phet her iap noh me, to wat khmih kyrtiang dien, bad to wat sangeh me ha ka byntha baroh. To da phet iap noh sha uta u lum, ba ioh yn ing duh ma me” (Jen.19:17). “Ynda kumta u Trai u la pynhap slap halor ka Sodom bad Gomora da u Kyndok, bad da ka ding na U Trai ka bneng.” (Jen.19:24). Hadien kata ruh ki briew ki la nangroi shuh shuh, ka pop bad ka jingbymman ruh ka nangroi byllien. Haba U Blei um lah leh ei ei shuh, ha kaba khatduh u la phah noh da u khun ba la kha marwei jong u” ba uei uei ruh uba ngeit ha u, un ym jot shuh hynrei un ioh ka jingim bymjukut” (Ioan.3:16). Kumta U Jisu u la shah iap halor ka diengphna ban siew ia ka ram ka pop u khun bynriew ka pyrthei. Ha ka jaka ba u briew un iap junom ha dujok, hynrei U Jisu u la iap iapli, khnang ba jar uba ngeit ha u un ioh ia ka jingim bymjukut. U Jisu u la siew dor kaba rem ia u briew na ka pop. U Jisu u la duwai u da ong “Ko kpa jong nga,lada don lad, to ai ba kane ka khuri kan ioh lait noh na nga. Pynban, ym kumba nga mon ma nga, hynrei tang kumba me mon” (Math.26:39).

Uwei u briew ba la shah die mraw na kawei ka jaka sha kawei pat ha kaba khatduh u la poi ha ka iew kaba heh. Bad hangta ha Iew la don shibun ki mraw. Ki nongkhaii ruh ki la ia wan peit ban thied ia kita ki mraw. Don uwei u mraw uba ki nongkhaii ki itynnad bad ki ia knieh. Kumta ki nongkhaii ki ia khlieh dor uwei ia uwei pat ia uta u mraw. Hynrei don uwei u nongkhaii uba kham riewspah u la tam dor ia baroh, haduh ba kita kiwei ki nongkhai kim lah khlieh dor shuh. Kumta la ioh uta uba tam ia ka dor ia uta u mraw. Bad uta u nongkhaii uba la thied ia uta u mraw u la ong ha u “Bah, nga la thied ia phi, mynta phi lah ban leit noh sha ka shnong ba phi shong phi sah.” Uta u mraw u la jubab, u ong “Bah ngam tip lynti shuh ban leit phai sha la ka jong ka shnong, te bah, to shah ngan bud ia phi katba phi ialam.” U Jisu te ula ong, “Ki myrsiang ki don ki thliew bad ki sim bneng ki jaka rieh, hynrei u khun u briew ym don jaka sah ia la ka khlieh” (Math.8:20). Uta u nongkhaii uba riewspah tam dei U Jisu. U la thied ia phi bad ia nga da ka dor kaba rem na u Soitan” Namar la thied noh ia phi da ka dor bah: te namar kata to pyndonburom ia U Blei, ha ka met bad ha ka mynsiem jong phi. Kiba long ki jong u Blei” (1 Cor.6:20).

Uwei u briew jong U Blei uba la shah teh mraw ha u soitan, ryngkat ka jingai buit aibor jong ki katto katne ngut ki Pastor bad ki nongialam Balang, hynrei da ka jingiaksaid jong u bad ka jingiarap u Mynsiem U Blei la pynpaw ia u ha ki jingphohsniew, kumta u la siew ia ka dor ba rem bad u la lait war na kata ka jingteh mraw u soitan. Uta dei u Mr.J.M.Humphrey. La kha ia u ha ka snem 1872 ha Tennessee, Amerika, ka tnga u Humphrey ka la klim pyllein pyllein bad ka la iehnoh ia u. Hadien 7 snem katto katne ki Pastor ki la pynsngewthuh ia u bad ong “Ka liang ba lui lui bad kaba khlem leh bakla ka lah ban shongkurim biang sa shisien.” U Humphrey namar u don ha kata ka liang, ha kaba khadduh, u la shongkurim biang sa shisien. Hynrei ym slem hadien kata u Humphrey u la sdang ban khih khuslai bad duh ia ka jingsuk, la dap d aka jinglynga bad pisa jingmut. To ngin sngap ia ka jingphla jong u.

“Hynrei katba ka por ka nangiaid, kane ka jingsngew pisa ka la nangjur nangjur. Kumta nga la pynkyrpang ialade ban duwai bad shah jingit. Hadien san bnai jong ka jingiathoh shongkurim jong ngi kata ka jingpisa ka la kylla sha ka jingartatien. Kumta nga la pynkyrpang pat sa shisien ban duwai bad shah jingit, namar nga kwah ban tip na U Blei, hato nga la leh ne em ia kaba bakla, bad hato ka jingiapyllait san shyieng bad ka jingshongkurim arsien ka long mo kaba khlem nongrim? Bad kaba ar nga kwah ban tip, lada ka long kaba bakla, kaei ka synjam kaba donkam ban shim, khnang ban lait na kata, namar kan long ka jingjynthut kaba khraw ia ki bym pat ioh ia ka jingpynim. Hynrei la kumno kumno ruh nga la rai kut ban kohnguh ia U Blei ban ia u briew ne ia u bymman wat la ka dei ia nga ban duh lut ia kiei kiei baroh, hooid wat ia la ka jong ka jingim ruh. Kumta 18 bnai nga la im ka jingim kaba la pynkyrpang da kaba ap ban tip ia ka jingmut bad ia ka mon jong U

Blei kaba shai kdar ha kaba iadei bad kane ka bynta.

(i) Ha ka miet 13th April,1907, U Mynsiem u la wan ha jingphohsniew ban pyni ia ki ar tylli ki dkhot na ka Bible Isaiah 52:11bad 2 Cor.7:1.

(ii) Ha ka 28th September,1907, ha ka jingphohsniew la wan uwei u kynja jingthaw, u da kren da ka sur ba jam bad shai kdar, u ong “don ha kane ka shnong uba kyntait ia ka jingshai ba la ai da U Blei, bad lada um kohnguh, U Blei un bret ia u sha dujok junom.”

(iii) Ha kawei pat ka miet ha ka jingphohsniew nga shong ha ka lieng bad ka kyrtieng ha ki jingatphyllung ka duriaw bad nga la ngam jyllop.

(iv) Sa ha kawei ka miet, ha ka jingphohsniew nga iohi ialade ba nga iasnoh kti lang bad i lok iba ar jong nga, ngi ia iaid ha ka surok baiar ha dujok, bad katba ngi dang iaid, nga la iohi ia u paidbah ba kynja pyrthei kiba phong da ki jain baiong,bad ki Tupia rusom, ki ia rwai bad pynhap sur bad ka jingput jingtem, ki da kaweh ia la ki lama bad rwai ia kane ka khorus:

“Ha dujok khadduh mynta ka la poi,

Pyrthei jingsngewbha jong ka baroh lawai;

Ha dujok khaduh mynta la poi,

Ym lah kynran dien da lei lei ruh.”

Nangta nga nang bteng biang bun sngi bun miet ban duwai shah jingit ban sngewthuh shuh shuh ia kane ka jingshisha.

(v) Ha kawei ka sngi nga iohi ia U Mynsiem u hiar bad rwai ia kane ka khorus:

“Ia ka bneng ban ioh siew ia ka dor,

Lym kumta baroh long nohei;

Spah pyrthei long dewthala,

Haba ianujor bad ka diengphna.”

Nangta nga bteng shuh shuh ban duwai khang hadien ban ym babe kylla.

(vi) Ha ka jingphohsniew ar ngut ki nongialap ki wan sha nga, uwei u dei u Paul. Uwei na ki u la pule na kawei ka kot ba ong, “Phi biang lut nadong shadong,lait noh tang kato ka jingiaieh tnga (divorce) bad jingshongkurim arsien.” Mar kumta baroh arngut ki jah noh.”

(vii) Ha ka miet kaba bud, ha ka jingphohsniew nga ieng ha ka jaka kaba heh, nga iohi kumba U Blei u bitar shla ia nga ryngkat ki hajar ki thylliej dieng kiba shyrkhei bad la syang ia nga ha pyrshah kata ka ding. Hangta nga iohsngew ia kine ki ktien “Pynkhreh ban iashem bad U Blei jong me.” Nga iathuh ia kine baroh ha i lok, bad da ka jingiamynjur lang, ngi la kut jingmut ban iashong khlad noh. Naduh kata ka khyllipmat nga la sngew ba nga la long uba khuid kum u angel. Bad nga da sngewtikna bha ba ka jingia ieh noh tnga bad shongkurim sa shisien ka long kaba bakla. Kam pher, wat la baroh ki nongialap ha ka pyrthei ki ong kam long kaba bakla. Nga la don ha dujok kumba 2 snem kynthih, namar nga shah shkor ha ki nonghikai kiba bakla. La riam ia nga da ka jingaibuit ai mynsiem ki Pastor, ki nongialam Balang da kaba pynshong nongrim ha ka Gospel u Mathaios 19:9 hynrei U Blei u ai jingshai bad pynkynduh ia ka mynsiem jong nga la kumba ar snem, ba kata kaba nga la leh ka long kaba bakla.”

Tang u Mathaios 19:9 ka dkhot kaba 1 kumba don nongrim ban ieh noh tnga bad ban iathoh shongkurim pat sa shisien. Ha u Mathaios 5:32 ka don ka nongrim ban iehnoh ia ka liang ka bymkhuid, hynrei ym shym la ong pat ba kano kano ka liang ban shongkurim pat sa shisien. Hynrei ban pyntikna, ka long ban pdiang ia ka jingphla jong ki lai ngut ki nongthoh, namar U Jisu u ong “Bad da ka shyntur arngut ne lai ngut ki sakhi yn pynskhem ia ka ktien baroh.” Dei tang ka dkhot ha U Mathaios 19:9 kaba kren ia kane ka subject, lehse ngin ym ioh ka jingshai, bad ngin kulmar jingmut. Hynrei ngin ia peit ia ki katto katne ki dkhot kiba kren shai kdar ba ym don nongrim satia ia ka jingiaieh noh tnga. Markos 10:11-12); Loukas 16:18; Rom 7:1-3; 1 Cor 7-39-40. Ka long bym myntoi bad ka buh ha ka jingma ia ki jong ki mynsiem bad ia ka jingim bymjukut ban pdiang tang ia kawei ka bynta kaba artatien, katba 4 tylli kiwei pat ki dkhot ki pynrem. Da kaba shai kdar, u Ioannis Nongpynbaptis u la kylla long u Martyr u kren pyrshah ia ka jingiaieh noh tnga bad shongkurim sa shisien (Math.14:3-10). Mynta ngi donkam bun ki Ioannis nongpynbaptis kham palat ban ia kaba mynshuwa namar ka jingtim jong kane kaba ieh noh tnga bad shongkurim sa shisien ka la rung wat hapdeng ki nongialam khristan. Ngi iohsngew ia ka jingphla u J.M.Humphrey.

Paralok bad para khristan ban ioh ia ka jingsuk jong ka bneng, dei ban siew da ka dor kaba rem iap ia ka burom, ka spah bad ka jingsngewbha pyrthei.” U Paul u ong “La sah narphna ia nga lem bad u Khrist pynban nga im ym ma nga shuh uba im hynrei U Khrist u im ha nga” (Gal.2:20). Ki jong U Khrist ki la sahnarphna ia ka doh lem bad ia ki jingsam kwah bad ki jingkwah jakhlia jong ka.” (Gal.5:24). Amen.

 Web Site Designed and Maintained by SSNetCom Pvt. Ltd.